Кіріспе

Берлиндегі ғимараттар кешені

Бендлерблок – Германияның Берлин қаласындағы Тиергартен ауданында орналасқан ғимараттар кешені, Стауффенберг көшесінде (бұрынғы атауы Бендлер көшесі). 1914 жылы бірнеше Императорлық неміс теңіз күштерінің (Kaiserliche Marine) кеңселері ретінде салынған, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Рейхсвер министрлігіне қарасты болды. Нацистік билік кезінде айтарлықтай кеңейтілген, ол 1938 жылдан бастап Вермахттың (OKW) бірнеше бөлімдері, әсіресе Жоғарғы бас қолбасшылығы (Oberkommando des Heeres) және Abwehr барлау агенттігі пайдаланды. Бұл ғимарат 1944 жылы 20 шілдеде Адольф Гитлерге қарсы жасалған қастандыққа қатысқан Вермахт офицерлерінің қарсылық тобының штаб-пәтері ретінде танымал. Қастандық ұйымдастырушылары аулада атылғандықтан, Бендлерблок неміс қарсылығына арналған ескерткішті де қамтиды. 1993 жылдан бері ғимараттар кешені Германия Федеративтік Қорғаныс министрлігінің екінші резиденциясы болып табылады.

Атауы

Бұл кешен атын сол кездегі көшеден алған. Бүгінде ол Стауффенбергштрасседе (Клаус фон Стауффенбергтің құрметіне аталған) орналасқан, бұл көше 1837 жылдан 1955 жылдың 20 шілдесіне дейін Бендлерштрассе деп аталған. Иоганн Кристоф Бендлер (1789–1873), Пруссияның Хальберштадт қаласынан шыққан, бас құрылысшы және Берлин қалалық кеңесінің мүшесі болған. Бендлер Tiergartenstraße-дегі болашақ сарайлар ауданын салу үшін Großer Tiergarten паркінің оңтүстігіндегі кең аумақтарды сатып алған.

Тарих

Ландвер каналындағы негізгі ғимарат 1911 және 1914 жылдар аралығында неоклассикалық стильде Императорлық Әскери-теңіз кеңсесінің орны ретінде салынды, оны 1916 жылға дейін бас адмирал Альфред фон Тирпиц басқарды. Бұл ғимарат Император Вильгельм II-ге тікелей бағынышты Императорлық Адмиралтейство штабының және Императорлық Әскери-теңіз Кабинетінің де штаб-пәтері болды. 1938 жылы Абвер барлау агенттігінің басшысы, Әдмирал Вильгельм Канарис және подполковник Ханс Остер Чехословакияны Германия басып алған кезде төңкеріс жасау жоспарларын жасады.

20 шілдеге арналған жер учаскесі

1940-жылдардың басында генерал Олбрихттің басшылығымен ОКХ армиясы нацистік режимге қарсы әскери қарсылықтың орталығына айналды. 1943 жылдың қазан айында полковник Клаус фон Штауфенберг штаб бастығы болып Бас армия кеңсесіне ауыстырылды. Бомба жарылды, бірақ Гитлер аман қалды. Күн өткен сайын және жаңалықтар тараған сайын, заговоршылар Германияны бақылауға ала алмады. Генерал Фридрих Фроммның бұйрығымен Бендлерблокта заговоршылар тұтқындалғаннан кейін, қарсылық күресшілері – полковник фон Штауфенберг, генерал Олбрихт, Альбрехт Мерц фон Квирнхайм және Штауфенбергтің адъютанты Вернер фон Хефтен сол түні ғимарат ауласында атылды. Бесінші заговоршы, генерал-полковник Людвиг Бекке өзін-өзі атуға рұқсат берілді. Фроммның мүмкіндік іздеушілігі сәтсіз аяқталды: ол келесі күні жалтақтап, көмектескені үшін тұтқындалды, өлім жазасына кесілді және 1945 жылдың 12 наурызында атты. 1945 жылдың сәуір айының соңы мен мамыр айының басында, Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы күндерінде Берлин шайқасы кезінде, Берлин қорғаныс аймағының қолбасшысы генерал Гельмут Вайдлинг 2 мамыр күні таңғы сағат 6-да Кеңес Қызыл Армиясының генералы Василий Чуйковқа тапсыру алдында Бендлерблокты өзінің штабы ретінде пайдаланды.

Соғыстан кейінгі кезең

Ауланың айналасындағы Бендлерблокта Штауфенберг пен басқа да қастандықшылар атылып өлтірілген жерде қазір Германия қарсыласының ескерткіші орналасқан. Бұл орын сондай-ақ Бундесвердің (Германия армиясының жаттығу бөлімі) Вахбатальонның жаңа әскерлері ант қабылдайтын салтанатты орындардың бірі ретінде де пайдаланылады. Германияның бірігуінен кейін Федералдық қорғаныс министрінің Берлиндегі кеңсесі Бендлерблокқа көшірілді.

Фильм түсіруде қолдану

Қорғаныс министрлігі, меншік иесі ретінде, Бендлерблокқа кіруді шектеуге бейім, себебі оның тарихи маңызы зор және Германияның Екінші дүниежүзілік соғыстағы рөліне байланысты әлі де сезімталдық сақталып тұр. 2003 жылы Себастьян Кохтың басты рөлде ойнаған "Штауфенберг" фильмін түсіруге алғашқы рұқсат телестудияға берілді. Бұл фильм "Неміс телеарнасы" сыйлығымен марапатталды. Министрлік Том Крузбен түсірілген "Валькирия" фильмінің 20 шілдедегі қастандық туралы сахналарын, әсіресе, оқиға болған жерде оқ ату көрінісін түсіруге рұқсат беруге тартынды. Бірақ, соңында рұқсат беріліп, түсірілім өтті. (Фильм көбінесе Берлинде және оның төңірегінде түсірілді, ал кейбір африкалық және басқа көріністер Калифорнияда түсірілді.) Режиссер Брайан Сингер түсірілім басталар алдында фильм түсіру тобымен бір минут үнсіздік сақтап, 1944 жылы осы жерде қаза болғандарды құрметтеді.