Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гергели Берзевичи (Гергели Берзевичи, словак тілінде: Gregor Berzevici немесе Gregor Berzeviczy, неміс тілінде: Gregor Berzeviczy) (15 маусым 1763 – 23 ақпан 1822) – Венгрия Корольдігінің көрнекті саяси экономисі, Адам Смиттің ізбасары, Венгриядағы алғашқы саяси экономистердің бірі. Ол сонымен қатар табысты жазушы және Жоғарғы Татра тауларын белсенді түрде насихаттаушы болды. 1763 жылдың 15 маусымында Венгрия Корольдігінде (қазіргі Словакия) орналасқан Велька-Ломница (Kakaslomnic) қаласында дүниеге келді және 1822 жылдың 23 ақпанында сол жерде қайтыс болды. Ол Венгрия мен Словакияда кеңінен танымал.
Gergely Berzeviczy berzeviczei és kakaslomniczi (Berzeviczy Gergely, Slovak: Gregor Berzevici or Gregor Berzeviczy, German: Gregor Berzeviczy) (15 June 1763 – 23 February 1822) was an important political economist in the Kingdom of Hungary, follower of Adam Smith, one of the first political economists in Hungary. He was also a successful writer and an enthusiastic propagator of the High Tatras. He was born on 15 June 1763 in Veľká Lomnica (Kakaslomnic) in the Kingdom of Hungary (now Slovakia) and died at the same place on 23 February 1822. He is renowned both in Hungary and Slovakia.
Өмір
Ол 1783 жылы Кежмарок (Кесмарк) лицейін заңгер мамандығы бойынша бітірді, содан кейін 1786 жылға дейін Геттинген университетінде оқуын жалғастырды. Берзевичи бүгін Германия, Франция, Бельгия және Англия деп аталатын елдерді аралап, Венгрияға оралды. Оралғаннан кейін ол мемлекеттік қызметкер болып орналасты, сондықтан ел ішінде көп саяхаттауға тура келді. Осы саяхаттары барысында Берзевичи король Иосиф II-ге Венгрия экономикасын жақсарту туралы көптеген реформалық идеяларын жазды, бірақ олар тиімсіз болды. 1795 жылы Берзевичи жаңа император Франциск I-ге қарсы Якобин Мартиновичтер жасаған қастандыққа белсенді қатысты, оның жетекшісі Игнац Мартинович болды. Қастандық сәтсіз аяқталғаннан кейін Берзевичи активті жұмыстан шығып, ғылымға, әсіресе экономика мен этнографияға және жазуға көшті. Ол Венгриядағы феодалдық қарым-қатынастардың елдің экономикалық даму мүмкіндіктерін күйрететінін бірінші болып түсінген экономистердің бірі болды. Сондай-ақ ол ақсүйектердің шаруаларды қанауын өткір тілмен сынады. "De commercio et industria Hungariae" кітабы Адам Смит теориясының элементтерін көрсеткен Венгриядағы алғашқы кітап болды. "De conditione et indole rusticorum in Hungaria" кітабында Берзевичи Еуропа елдерінің шаруаларын салыстырып, Венгрияда бұл жұмысты алғаш рет жасады. Берзевичидің этнографиялық және экономикалық зерттеулері мен жарияланымдары 1802 жылы оны Геттингендегі ғалымдар қауымдастығына қабылдануына мүмкіндік берді. Ол тек латын және неміс тілдерінде жазды.
He graduated from the Lyceum of Kežmarok (Késmárk) as a lawyer in 1783, then he continued his studies until 1786 at the University of Göttingen. Berzeviczy travelled round the countries, which are today called Germany, France, Belgium and England, before returning to Hungary. After returning, he settled as a state clerk, where he had to travel a lot within the country. During his inland travel experiences, Berzeviczy wrote many reform ideas to the king, Joseph II about boosting the economy of Hungary, but they were inefficient. In 1795, Berzeviczy took a minor part in the jacobinist Martinovics plot against the new emperor Francis I, named after its leader, Ignác Martinovics. After its failure, Berzeviczy retired from active work, and turned to science, especially to economics and ethnography, and writing. He was one of the first economists in Hungary to realize that the feudal liaisons were heavily blocking the country's economical advancing possibilities. He also criticized the exploitation of the peasants by the nobles, using a very sharp tone. De commercio et industria Hungariae was the first book in Hungary, which showed the elements of Adam Smith's theories. In his book De conditione et indole rusticorum in Hungaria Berzeviczy compared the peasants of Europe by countries, being the first one to do it in Hungary. Berzeviczy's ethnographycal and economical researches and publications earned him a place in the Company of Scholars in Göttingen, in 1802. He contributed in Latin and German only.
Ескерткіштер
Венгрияның Мишкольц қаласындағы Гергели Берзевичи атындағы орта мектеп оның құрметіне аталды.
The Gergely Berzeviczy Secondary School in Miskolc, Hungary was named after him.