Кіріспе

Эдинбург қаласындағы Санкт-Маргарет шіркеуі – Шотландияның Эдинбург қаласындағы сақталған ең көне ғимарат. Романдық сәулет үлгісі, ол А санатындағы ескерткіш болып табылады. Ол 12 ғасырда салынған, бірақ Реформациядан кейін пайдаланылмай қалды. 19 ғасырда шіркеу қайта жаңартылып, қазір Санкт-Маргарет шіркеуі гильдиясы күтімінде.

Тарих

Шотландияның қасиетті Маргарет (шамамен 1045 – 16 қараша 1093) – Уэссекс әулетінен шыққан ағылшын ханшайымы, Эдгар Этелингтің қарындасы. 1066 жылы нормандардың Англияны жаулап алуынан кейін Маргарет отбасымен бірге Шотландияға қашып келді. Шамамен 1070 жылы Маргарет Шотландияның Малкольм III-іне үйленді. Ол өте діншіл әйел болды және көптеген қайырымдылық істер жасады, соның ішінде Дунфермлин аббаттығына саяхаттайтын қажылар үшін Форт фиордысы арқылы паром қызметін ұйымдастырды. Даремдік Турготқа жатқызылатын «Қасиетті Маргарет өмірі» еңбегінде айтылғандай, ол 1093 жылы Эдинбург қаласында күйеуінің шайқаста қаза болғаны туралы хабарды алғаннан кейін бірнеше күн өткен соң қайтыс болды. 1250 жылы Папа Иннокентий IV оны қасиетті деп жариялады.

Шатырдың негізі

Бастапқыда осы кішкентай капеллада киелі Маргареттің өзі құлшылық еткен деп есептелген, бірақ архитектура стилі оның 1124–1153 жылдары билік құрған төртінші ұлы Давид I тұсында салынғанын көрсетеді. Капелла солтүстікке қарай орналасқан үлкен ғимараттың бір бөлігі болған, онда қамалдың патшалық жатақханалары орналасқан. 1314 жылдың 14 наурызынан 15 наурызына қараған түні қамал Роберт Брюс тарапынан басып алынды. Ол қамалдың барлық ғимараттарын, кішкентай капелланы қоспағанда, қиратты. 1329 жылы өлім төсегінде Брюс Маргарет патшайымның тарихы туралы айтып, капелланы жөндеу жөнінде бұйрық берді, осы мақсатқа шамамен қырық фунт стерлинг бөлінді. Содан кейін көп жылдар бойы ғимарат "Қамал ішіндегі патшалық капелласы" деп белгілі болды. Капеллада өткізілген қызметтердің жазбалары жиі кездеседі, бірақ қамал ішінде тағы бір үлкен капелла да пайдаланылған.

Пайдаланудан шығару және қалпына келтіру

Протестанттық реформация кезінде шапел пайдаланылмай қалды және 16 ғасырдан бастап оқ-дәрі сақтау орны ретінде қолданылды. 1845 жылға қарай шапел 18 ғасырлық гарнизондық шапелдің батыс жағындағы қоймаға айналды, сол кезде тарихшы сэр Дэниел Уилсон шапелдің маңыздылығын байқап, ғимарат туралы хабарлады. Гарнизондық шапел бұзылып, 1851–1852 жылдары королева Викторияның қолдауымен Сент-Маргарет шапелі қайта жаңартылды. Осы кезде шапелдің негізгі бөлігінің үстіне ертедегі сәулеттік стильге сай цилиндрлі күмбез салынды. Шапелде крещение және үйлену тойлары өткізіледі.

Сәулет

Шағын, қалыптасқан емес тас ғимараттың шотланд және ирланд кельт шіркеулерімен қандай да бір ұқсастығы бар. Ішкі ені 3 метрлік тікбұрышты құрылыстың кіреберіс есігі nave-тің артқы жағында орналасқан, ол 4,87 м (16 фут) ұзын. Содан кейін, әр жағында бағаналармен сүйенген және шевронмен әшекейленген 1,52 м (5 фут) енді, типтік романдық дөңгелек шатыр аркасы 3 метрлік апсидалы бар киелі орынға апарады, апсиданың радиусы 1,52 м. Солтүстік қабырға жаңартылған, ал қалған үш сыртқы қабырғаның қалыңдығы 61 см (2 фут), сондай-ақ шатыр аркасының қабырғасы да осы қалыңдыққа ие. Бес кішкентай дөңгелек терезелер мен кіреберіс есігінің үстіндегі дөңгелек арка роман стилін көрсетеді. 1922 жылы Дуглас Страхан жасаған бес түрлі түсті шыны терезелер Сент-Маргарет, Сент-Эндрю, Сент-Колумба, Сент-Ниниан және Уильям Уоллес суреттерін бейнелейді.