Кіріспе

Еліктердің түршесі

Көшіп-қонушы ормандық карибу – Rangifer tarandus (Солтүстік Америкада карибу деп белгілі) екі тобын қамтиды, олар Нунавик, Квебек және Лабрадорда тіршілік ететін Rangifer tarandus caribou немесе ормандық карибудың көшіп-қонушы ормандық экотипіне жатады: Лиф өзені карибу тобы (LRCH) және Унгава шығанағының оңтүстігінде орналасқан Джордж өзені карибу тобы (GRCH). Rangifer tarandus caribou үш экотипке бөлінеді: көшіп-қонушы шөлейт жер экотипі, тау экотипі немесе орман (таулық) және орманды мекендейтін экотип (солтүстік орман карибуы). Зерттеушілердің сөзіне сүйенсек, "морфологиялық және генетикалық тұрғыдан ормандық карибу түршесіне жататын Джордж өзені тобы бір кезде әлемдегі ең ірі карибу тобы болған және мыңдаған шақырым қашықтықты қос орманнан ашық тундраға көшіп, онда аналықтарының көпшілігі үш апта ішінде туады. Бұл мінез-құлық шөлейт жерде өсетін карибу түршесіне көбірек ұқсайды". Олар "экотипті қазіргі экологиялық шектеулер мен мүмкіндіктерге қатысты түсіну, популяциялар арасындағы таксономиялық байланыстардан гөрі маңызды болуы мүмкін" деп сараптапты. Көшіп-қонушы Джордж өзені карибу тобы қыстау жерлерінен Кангиксуалуджуак, Нунавик (Джордж өзені ауылы деп те аталады) инуит ауылына жақын жердегі туу жерлеріне дейін мыңдаған шақырым саяхаттайды. Нунавик пен Лабрадорда карибу популяциясы айтарлықтай өзгеріп отырады, олардың саны 18, 19 және 20 ғасырлардың соңғы онжылдықтарында ең жоғары деңгейге жеткен. 1984 жылы Джеймс шығанағының су электр стансасының су тасқыны кезінде Джордж өзені тобының шамамен 10 000 карибуы Каниапискау өзенін екі жылдық көшісі кезінде суға батып кетті. 20 ғасырдың басында болған соңғы төмендеу Нунавиктің инуит және кри қауымдастықтарына үлкен қиындықтар туғызды, олар оларды күнкөріс үшін аңдайды. Негізінен қонысқа жайған ормандық карибу, Rangifer tarandus caribou (солтүстік популяциясы), солтүстік ормандық карибуы немесе солтүстік карибуы 2002 жылдың мамыр айында Канададағы Құрып бара жатқан жабайы жануарлардың мәртебесі жөніндегі комитет (COSEWIC) тарапынан құрып бара жатқан түрлер тізіміне енгізілді, бірақ барлық топтар мен популяциялар қауіптің алдында емес. Мысалы, Грос-Морн ұлттық паркіндегі Ньюфаундленд аралындағы тұрақтанған топ құрып кету қаупіне тап болмайды.

Ішкі түрлер мен экотиптер

Орташа көлемді тұяқты жануарлар қайыңның (Rangifer tarandus) кіші түрі, солтүстік, таулы және арктикалық ортада мекендейді және "экология, генетика, мінез-құлық және морфология жағынан зор өзгергіштік көрсетеді". Көбінесе Канадада кездеседі. Қазіргі Rangifer tarandus жіктемелері, басым таксономияға сүйенген кіші түрлерге бөлу, экотиптерге негізделген белгілеулер немесе табиғи популяциялық топтар, "Канададағы қайыңның таралу аймағындағы өзгергіштігін" тиімді түрлерді қорғау және басқару үшін жеткілікті қамтымайды. "Түрдің таралу аймағындағы жекелеген өкілдер морфологиялық, генетикалық және мінез-құлықтық айырмашылықтарды көрсетеді, бұл олардың пластикалық қасиеттерін және жергілікті ортаға бейімделуін көрсетеді". Солтүстік Американың шығысында қайың үш экотипке бөлінеді: "Сент-Лоуренс өзенінің оңтүстігінде таралған таулық қайың, тундрада төлдейтін құнарсыз жер қайыңы және олардың арасында, жыл бойы борал орманды мекендейтін ормандық экотип". Албертаның батыс-орталық бөлігінде екі экотип бар: боралдық және таулық. Квебекте үш экотип бар, олардың әрқайсысының өзіндік мекендеу ортасы мен мінез-құлқы бар: көшіп-қонушы құнарсыз жер экотипі, таулық экотип және орманды мекендейтін экотип (бореалды орманды қайың). Британдық Колумбияда қайың үш экотипке бөлінеді: таулық, солтүстік және боралдық. Онтариода қайың екі экотипке бөлінеді: орманды орманды қайың және орманды тундралық орманды қайың. Ньюфаундленд пен Лабрадорда орманды қайың, қайыңның боралдық популяциясының бір бөлігі ретінде жіктеледі, ол екі экотипке бөлінеді: көшіп-қонушы орманды тундра және тұрақ орманды мекендейтін экотип.

Таксономия

Түрдің таксономиялық атауы Rangifer tarandus (айғыр немесе карибу) 1758 жылы Карл Линней анықтаған. Rangifer tarandus caribou түршесінің таксономиялық атауы 1788 жылы Гмелин анықтаған. Сол кездегі Канада жабайы табиғат қызметінің бас сүтқорекші маманы Фрэнк Банфилдтің 1961 жылғы «Бұғы және карибуды қайта қарау» еңбегінде Р. t. каботи (Лабрадор карибуы), Р. t. осборни (Осборн карибуы (Британдық Колумбиядан)) және Р. t. терраенова (Ньюфаундленд карибуы) жарамсыз деп есептелді және Р. t. caribou-ға қосылды. Кейбір соңғы мамандар олардың барлығын жарамды деп санайды, тіпті олардың бір-бірінен едәуір ерекшеленетінін айтады. «Дүниедегі сүтқоректілер түрлері» атты кітабында американдық зоологтар Дон Вильсон мен Ди-Энн Ридер Солтүстік Американың ірі сүтқоректілері жөніндегі маман Валериус Гейстпен келісіп, бұл аймаққа бірнеше түрше кіретінін жазды. Гейст (2007) «Нағыз орманды карибу, біркелкі қара, кішкентай денелі, алдыңғы жағындағы мүйізі жалпақ, төменге қарай бағытталған» және «Солтүстік Америка карибуының оңтүстік шетінде сирек кездесетін» екенін дәлелдеді. Ол «нағыз орманды карибу өте сирек, қиын жағдайда және шұғыл назар қажет» екенін мәлімдеді. 2005 жылы мтДНК талдауы Ньюфаундленд, Лабрадор, Канаданың оңтүстік-батысы және оңтүстік-шығысындағы карибулар арасындағы айырмашылықтарды анықтады, бірақ барлығын R. t. caribou шеңберінде сақтап қалды. Мэллори мен Хиллис: «Таксономиялық атаулар эволюциялық оқиғаларды көрсетеді, бірақ қазіргі экологиялық жағдайларды көрсетпейді. Көптеген жағдайларда бір түршенің популяциялары әртүрлі демографиялық және мінез-құлықтық бейімделулерді дамытты, ал бөлек түршелердің популяциялары ұқсас демографиялық және мінез-құлықтық үлгілерді дамытты». Экотипті түсіну қазіргі экологиялық шектеулер мен мүмкіндіктерге қатысты популяциялар арасындағы таксономиялық қатынастардан маңызды болуы мүмкін. Жақында жүргізілген таксономиялық қайта қарау орманды карибуды Rangifer caribou, Арктикалық карибуды Rangifer arcticus және Гренландия карибуын Rangifer groenlandicus ретінде қайта жаңғыртты. Бұның себептері: (1) Гренландия карибуы барлық карибулар мен бұғылардың арасында генетикалық жағынан ең ерекше, орташа микросателлиттік генетикалық айырмашылығы (Fixation Index) FST = 44% құрайды, бұл бастапқы атауы Rangifer groenlandicus түрінің мәртебесін негіздейді; сонымен қатар, олардың мінез-құлқы да далалық карибудан өзгеше («аралас көшіп-қонушылар» – кейбіреулері қысқа қашықтыққа көшеді, ал кейбіреулері көшпейді, және олар далалық карибу сияқты жинақталған rutting және post calving және синхронды calving жасамайды); (2) орманды карибу желісі орташа плейстоценде, 300 000 жыл бұрын, емес, бұрынғыдай соңғы мұздық максимумда (LGM: 23 000–19 000 жыл бұрын) басқа карибулардан бөлініп шықты және бұрынғы Солтүстік Американың ормандық бұғысының түрінен, мысалы, Torontoceros [Rangifer] hypogaeus-тан шыққан болуы мүмкін (яғни, олар далалық карибумен бір түр емес, себебі олардың тікелей ортақ атасы жоқ) және олардың жұптасу жүйесі өзгеше (мүйіздері күресуге арналған, далалық карибудың мүйіздері көрсетуге арналған); осы айырмашылықтар және басқа карибулардан генетикалық қашықтығы R. caribou түріне қайта оралуды негіздейді; (3) жоғарыдағылар Арктикалық карибудың Ричардсонның (1829) берген атын қайтаруына әкелді: Rangifer arcticus, бұл Берингиялық Еуразиялық желіні (BEL) көрсетеді; (4) генетикалық талдау бұрынғы морфологиялық өлшемдерге негіделген жіктемелерді растады, ол батыс таулық экотиптердің төртіншісін BEL желісіне орналастырды, бірақ алыс, 60 000 жылдан астам бұрын бөлініп шықты, олардың бұрынғы аттарын қайтаруды қажет етті: Селкирк таулық карибуы, R. a. montanus, Rocky Mountain карибуы, R. a. fortidens, Осборн карибуы, R. a. osborni және Стоун карибуы, R. a. stonei. Шығыс көшіп-қонушы популяциясының молекулалық талдауларының көп жылдық нәтижелері олардың орманды карибу тегінен шыққан екенін көрсетті, бірақ далалық карибудан көне интрогрессия болған. Олардың аты R. caribou caboti Allen, 1914 қайта жаңғыртылды. Толығырақ ақпарат алу үшін «Бұғы: Эволюция» және «Бұғы: Таксономия» қараңыз.

Квебек

1961 жылы Квебек провинциясының барлық карибулары бір түріне (Rangifer tarandus caribou) жатқызылды. Банфилд Унгава карибуларын бас сүйегінің өлшемдеріне сүйене отырып, орманды карибу (R. t. caribou) деп жіктеді. Квебекте ерекше мекендеу орындары мен мінез-құлқы бар үш экотип кездеседі. Бергеруд және авторлар тобы; Оңтүстік Унгавадағы (55°N-нен оңтүстікке қарай) қонысқа ұялас экотипті солтүстікке қарайғы, көшіп-қонушы экотипті – Лиф Ривер карибу тобымен (LRH) және Джордж Ривер карибу тобымен (GRCH) салыстырды. Оңтүстік Унгавада карибу аналықтары жыртқыштардан қашу үшін басқа аналықтардан шашырап кетеді. Көшіп-қонушы формасы болып табылатын құнарсыз жер экотипі 52-ші параллельдің солтүстігінде табылмайды. Бұл экотип қазіргі уақытта күз және қыс айларында 255 000 км² аумақты, негізінен орман-тундра мен тайганың экологиялық аймақтарында алып жатыр. Құнарсыз жер карибуы 19 ғасырдың соңынан 1950 жылдардың ортасына дейін өте сирек кездесті, бірақ содан кейін айтарлықтай өсіп, 1990 жылдардың басында миллионнан астам жеке басына жетті. Тау экотипі провинцияның оңтүстік-шығысында және, мүмкін, солтүстік-шығысында анықталды. Соңғы тау популяциясы туралы мәліметтер жоққа жақын. Оңтүстік-шығыс популяциясы қонысқа ұяласады және негізінен боралдық орманды пайдаланады. Бұл популяция соңғы ғасырда азайып, қазіргі уақытта 140-қа жуық жеке бастан тұрады. Орманды мекендейтін экотип 49-шы және 55-ші параллельдер арасында, негізінен үзіліспен кездеседі. Оның қазіргі таралуы 235 000 км² құрайды, негізінен 72-ші меридианның шығысында орналасқан. Бұл қонысқа ұялас экотип тек боралдық орманды мекендейді, әсіресе ұзақ орман өрттерінің циклдары бар аймақтарда. Оның саны да жылдар бойы азайып келеді. 1950-1960 жылдарға дейін орманды мекендейтін ірі популяциялар сақталған, бірақ олар кейін жоғалып кетті. Қазіргі саны нақты белгісіз, бірақ тығыздық бағалаулары мен қазіргі таралуын ескере отырып, ол 3000-нан аспауы мүмкін. Қазіргі деректер популяцияның төмендеу себептерін нақты анықтауға жеткіліксіз, бірақ аң аулау маңызды себеп болып көрінеді.

Квебектегі карибуның таралуы мен саны

19-ғасырдың соңында Квебекте карибулардың таралған аймағының оңтүстік шегі солтүстікке қарай ығысып, 1970 жылға дейін 62-ші бойлықтың шығысында карибулардың саны азайды. 2003 жылы 49-шы параллельдің оңтүстігінде тек төрт кішкентай топ табылды. 2001 жылы Нунавикте бір миллионнан астам карибу болды. 2011 жылы олардың саны 300 мыңнан кем болды.

Лиф Ривер карибуы (LRCH)

Хадсон шығанағының жағасындағы батыстағы Лиф-Ривердің бұлан тобы 1991 жылы 270 мыңнан 2001 жылы 628 мыңға дейін өсті. Квебек провинциясының Табиғи ресурстар және жабайы табиғат қорғау департаментінің мәліметінше, 2011 жылы Лиф-Ривер (LRH) (Rivière aux Feuilles) тобының саны 430 мың бұланға дейін азайды.

Тарату

Джордж өзеніндегі көшпелі карибу тобы мыңдаған шақырым қашықтықты жүзіп, қыстау жерлерінен Кангиксуалуджуак, Нунавик (сондай-ақ Джордж өзенінің ауылы деп те аталады) инуит ауылына жақын төлдеу жерлеріне көшеді. Карибулар әдетте жылына жүздеген шақырымнан астам қашықтыққа жылжуға қабілді және шамамен белгілі бір аумақта өмір сүреді. Кейбір жекелеген карибулар бір жыл ішінде мыңдаған шақырымға дейін сапар шеккені байқалды. Карибу популяциясы белгісіз себептермен айтарлықтай өзгереді, ал олардың саны 18, 19 және 20 ғасырлардың соңғы онжылдықтарында ең жоғары деңгейге жеткені анықталды. 20 ғасырдың басында болған соңғы төмендеу Нунавиктің инуит және кри қауымдастықтары үшін үлкен қиындықтар тудырды, себебі олар оларды күнкөріс үшін аңдайды. 1950 жылға қарай Квебек пен Лабрадордың солтүстігінде 5000-ға жуық карибу қалды.

1984 жылы Калькаир (Асық тас) құламасында батып кеткен карибулар

1984 жылдың қыркүйек айының соңында Кууджуактың солтүстік ауылының оңтүстігінде, Квебек провинциясында, шамамен 10 000 карибу (шамамен 2% Джордж өзені тобының) Каниапискау өзенін кезіп өту кезінде Калькаир (Ақ тас) сарқымасының үстінде суға батып кетті. Каниапискау өзені Ларч өзенімен бірігіп, Калькаир (Ақ тас) сарқымасынан төмен ағып, Оңтүстік Унгава шығанағына құятын Коксоак өзенін құрайды. Карибулар әдетте солтүстік өзендер мен көлдерді кесіп өтеді және 10 км-ге дейін жүзуге қабілетті болғанымен, солтүстік өзендер мен көлдер жылдық көші-қон кезінде өмірін жайлауға мүмкіндік береді. Оқиға кезінде куәгерлер 1984 жылдың қыркүйегіндегі тым қатты жаңбырдан кейін қабылданған шешімдерге сұрақтар қойды. Каниапискау су қоймасы – Квебектің солтүстігіндегі Джеймс шығанағы жобасының бір бөлігі. Солтүстікке қарай ағатын Жоғарғы Каниапискау өзенінің сулары батысқа қарай Джеймс шығанағының су алабындағы Ла Гранде өзеніне аударылды. Коксоак өзенінің шығыс жағалауында өлген карибулардың жиналуын алғаш Кууджуак тұрғындары байқады, бірақ өлімнің себебі Ньюфаундленд-Лабрадордың жабайы табиғат бөлімінің жануарлар дүниесі биологтары мен техниктері тірі ұстап, радиомойындықтарды орнату үшін Квебектің демалыс, аңшылық және балық аулау департаментімен бірлескен күштермен тікұшақпен келгенге дейін расталмады. Өзенмен жақсы таныс Кууджуак тұрғындары маусымдық су деңгейінің соңғы жылдардағы көрсеткіштерден едәуір жоғары екенін хабарлады. Күзгі қайықтар, жағалаудағы үйлер мен бұлақтар суға батты. Өлген карибулардың суға батқаны болжамдалғанмен, Ньюфаундленд-Лабрадордың жабайы табиғат бөлімі тікұшақты пайдаланып, өлген карибулардың көбейіп бара жатқан жиынтығын Кууджуактан шамамен 115 км қашықтықтағы Каниапискау өзеніндегі Калькаир (Ақ тас) сарқымасының түбіне дейін іздеді. Сайып келгенде, өлген карибулардың денелері судың арғы жағында жиналды, сарқыманың түбіне жақындаған сайын жиынтығы көбейді. Кейіннен Квебектің демалыс, аңшылық және балық аулау департаменті (оның қызметкерлері 30 қыркүйекте Коксоак өзенінің бойында өлген карибуларды байқаған) Каниапискау су қоймасы әлі салынбағанда, көбірек карибулар қаза табар еді деген қорытындыға келді, себебі су қоймасы болмағанда сарқымадағы су ағыны одан да күшті болар еді. Hydro Québec және SEBJ осы пікірді қабылдады, бірақ Кууджуак аңшылары және басқалары оны қабылдамады. Фикрет Беркес 1988 жылы «даудың шешілуі екіталай» деп жазды. Қысқаша талдауда Квебектің үндістер мен инуиттер хатшылығы (SIGMAI) Джордж өзенінің жылдам өсіп келе жатқан тобының 1981 жылдан 1984 жылға дейін су ағынының төмендеуіне бейімделген болуы мүмкін деген пікір білдірді, осы кезеңде су қоймасы толтырылды. SIGMAI болжамы бойынша, карибулар таңғалған болуы мүмкін, өйткені Каниапискау өзенінің су ағыны 1984 жылдың қыркүйек айының ортасында, су қоймасын толтыру аяқталғаннан кейін, ішінара табиғи күйіне оралды. Ла Гранде өзеніндегі электр станциялары әлі толық су ағынын пайдалана алмағандықтан, суды ішінара Каниапискауға қайтару қажет болды. Hydro Québec-тің мәлімдемесіне сәйкес, Ла Гранде өзеніне судың кез келген ірі қосылуы айлар, тіпті жылдар бойы электр станцияларының айналасынан аударылып, ерекше климаттық жағдайларда уақытша пайдалануға арналған су тасқыны есіктеріне зиян келтірер еді. Осылайша, SIGMAI Hydro Québec компаниясының еншілес компаниясы Société d'énergie de la Baie James компаниясын, ол жаңа ғана су қоймасын салып бітірген еді, қатты жаңбырлар немесе көктемде ерте еріген қардың салдарынан туындаған су тасқынынан карибу тобын қорғау үшін Каниапискау өзеніне қайта қалпына келтірілген су ағынын басқаруды жоспарламағаны үшін сынады. Бұл сол кездегі жаңа идея еді, өйткені Канаданың ешбір жануарлар дүниесі сарапшысы аймақтың өзендері бойындағы әдеттегі өлім-жітімнен басқа ештеңе болжамаған (әр жылы 500-ге дейін өлім). Дегенмен, Квебектің аңшылық қызметкерлері Каниапискау су қоймасының су деңгейі мен ағынын динамикалық басқару 1984 жылдың қыркүйегінде байқалған өлім-жітімнің алдын алуға немесе кем дегенде соңғы жылдары байқалған деңгейге дейін төмендетуге мүмкіндік беретінін айтты. SIGMAI соңында су қоймасының су деңгейін жылдың бірнеше айында шамамен бір есе төмендетуді ұсынды, осылайша карибулар жаздың соңы мен күздің басында көшіп жүргенде су тасқыны есіктерін пайдалануды болдырмауға болады. Бүгінде бұл мәселе көбінесе маңызсыз, өйткені 1985 жылдан бері төменгі Каниапискауға судың ірі ағыны қайта бағытталған жоқ. Сонымен қатар, Калькаир сарқымасының қауіпті аймағынан тобын аулақ салу үшін қоршау орнатылды.

Ландшафтты бұзатын тікелей және жанама әсерлер

Адамның қызметінен туындаған ландшафт бұзылысы – карибулардың ареал аймағының тарылуының басты себебі. Мысалы, орманды ағаш кесу арқылы өңдеу, мускус сияқты басқа жануарлардың санының артуына және қасқырлардың жыртқыштық әрекетінің күшеюіне алып келуі мүмкін. Жолдар, электр желілері және тағылымдық жолдар сияқты сызықтық дәліздер жыртқыштардың жылдамдығын және аң ауру тиімділігін арттырады, браконьерлердің кіруіне мүмкіндік жасайды және карибулардың қозғалысына кедергі келтіреді. Канададағы ағаш кесудің басым түрі болып табылатын жалаңаш кесу, карибулардың жоғалуының ең күшті көрсеткіші ретінде анықталды. Алғашқы орманды плантациялармен алмастыру арқылы, жалаңаш кесу карибулардың негізгі тамақ көзі болып табылатын көптеген лишайларды жояды, себебі лишайлардың өсуіне ондаған жылдар қажет, ал сол кезде плантациялар қайтадан кесіледі. Бұл әсерді Онтариодағы орманды кесудің солтүстік шекарасының карибулардың тұрақты қоныстану аймағының оңтүстік шекарасына жақын орналасуы көрсетеді. Дегенмен, орманды кесу мен карибулардың жоғалуы арасында уақытша кешігу бар сияқты. Зерттеулер орманды кесуден кейін карибулардың жоғалуы арасында екі онжылдыққа дейін уақыт өтетінін көрсетеді. Орманды кесу орман жаппаларын ерте сатыдағы өсімдіктерге айналдырады, олар мускусқа қолайлы келеді, ал мускус өз кезегінде карибуларға қарағанда көптеген қасқырларды қолдауға мүмкіндік береді. Қасқырлардың санының артуы карибулардың жыртқыштардан өлу көрсеткішін арттыруы мүмкін. Осылайша, осы жануарлар тобындағы өзгерістердің орын алуына екі онжылдық уақыт қажет. Бұл уақытша кешігу алаңдатуға себеп, өйткені орманды кесу Онтариодағы карибулар ареалының оңтүстік шекарасымен қабаттасады. Осы аймақтардағы карибулардың келесі 20 жылда жоғалып кетуі мүмкін. Орманды кесу үлгілері Онтариодағы карибулардың жоғалуымен ең күшті байланысқа ие болғанымен, ландшафт бұзылыстары арасындағы мықты байланыстар ешбір факторды карибулар ареалының тарылуының басты себебі деп сенімді түрде айтуға болмайды. Ағаш кесу сонымен қатар карибулардың өлім-жітіміне де себеп болады. Солтүстік Миннесота, Висконсин, Мичиган және Онтарионың ересек бор ормандарын кесу, көктерек/қайың өсімдіктерге әкелді, содан кейін солтүстікке қарай жылжыған Parelaphostrongylus tenuis паразитін тасымалдайтын ақ құйрықты бұғылар пайда болды. Бұл неврологиялық паразит карибулар мен мускустар үшін өлімге әкеледі. Онтариодағы орманды карибулардың сақталуы антропогендік бұзылудан алыс орналасқан ескі орманның кең аумақтарына байланысты болады. Жақындағы зерттеулер орманды кесу жұмыстары карибулардың мекендеу орындарынан кем дегенде 13 км қашықтықта жүргізілуі керек екенін көрсетеді. Климаттың өзгеруі орманды карибулар үшін де жағымсыз әсерге ие болуы мүмкін. Климаттың өзгеруі орман құрылымын өзгертіп, мускустар мен ақ құйрықты бұғыларға қолайлы жағдай жасауы мүмкін, олар Parelaphostrongylus tenuis паразитін тасымалдай алады; бұл паразит карибулар үшін қауіпті, бірақ басқа бұғылар үшін зиянды емес. Сонымен қатар, қыста мұз жауатын жаңбырдың жиі жаууы карибулардың қарды қазып, негізгі тамақ көзі – лишайларды жеуін қиындатуы мүмкін. Климаттың өзгеруінің орманды карибуларға тигізетін әсері зерттелмеген.

Құрама Штаттардағы ормандық карибу

Еуропалықтар Солтүстік Америкаға қоныс аударған кезде, карибу (Rangifer tarandus) Канада мен Алясканың көп бөлігінде кездесті. Ормандық карибу (R. t. caribou) оңтүстікке қарай 42 градусқа дейін созылып, Жаңа Англияның, Нью-Йорктің, Үлкен көлдер штаттарының, Монтананың, Айдахоның және Вашингтонның кейбір бөліктерінде кездесті. 1970 жылдары ормандық карибу АҚШ-тың шығыс бөлігінде және Канаданың шығыс бөлігінде жойылды, таралу аймағы шамамен 48 градусқа дейін қысқарды. Бұл құлдырау батысқа да тарады және 1980 жылы солтүстік Айдахо мен солтүстік-шығыс Вашингтонда 25-30 ғана жануар қалды; континалдық АҚШ-тың қалған бөліктерінде карибу жойылған. Бұл популяция 1984 жылы Қауіпсіз Түрлер туралы заңға (ESA) сәйкес, жойылып бара жатқан түрлер ретінде тізілді. Сол кезде Селкирк тауларындағы ормандық карибулардың барлық популяциясы 20-25 жануардан тұратын бір үйірден құралды, олар Вашингтонның солтүстік-шығысында, Айдахоның солтүстігінде және Британдық Колумбияның Стаглип паркі аймағында (Б. К.) мекендеді. Құрама Штаттарда ормандық карибу – ең қауіпті жағдайдағы сүтқоректілердің бірі, жыл сайын Канада шекарасынан оңтүстікке тек бірнеше ормандық карибу ғана кездеседі. АҚШ-та Айдахоның солтүстік бөлігінде, Монтананың солтүстігінде, Вашингтонның шығысында және Канаданың Британдық Колумбиясында табиғи түрде кездесетін ормандық карибудың бір ғана үйірі бар, онда шамамен 40 жануар бар. Алайда, Солтүстік Орталық Карибу корпорациясы мен Боундерли Уотерс Каноэ Аймағының құрғақ жері 75-ке жуық жануарды Верхний көлдегі Слейт аралдарынан Солтүстік Миннесотаға қайта орналастыруға күш салуда. Дегенмен, аймақтағы ақ құйрықты бұғылар мен қасқырлардың көп болуы қиындықтар тудыруы мүмкін.