Кіріспе
19 ғасырдағы Жаңа Англия ақындарының тобы – Оқ жағасындағы ақындар, сондай-ақ мектеп немесе отбасы ақындары деп те аталады. Бұл ақындар Америка Құрама Штаттарында да, шетелде де оқырмандар мен сыншылар арасында кең танымал болды. Олардың дәстүрлі поэзиялық формаларда ұсынылған тұрмыстық тақырыптары мен моральдық ойлары 20 ғасырдың басында танымалдылығының төмендеуіне дейін сол дәуірді терең әсер етті.
The fireside poets – also known as the schoolroom or household poets – were a group of 19th century American poets associated with New England. These poets were very popular among readers and critics both in the United States and overseas. Their domestic themes and messages of morality presented in conventional poetic forms deeply shaped their era until their decline in popularity at the beginning of the 20th century.
Шолу
Бұл топқа Генри Уодсворт Лонгфеллоу, Уильям Каллен Брайант, Джон Гринлиф Уиттиер, Джеймс Рассел Лоуэлл және Оливер Венделл Холмс кіреді деп есептеледі. Олар американдық ақындардың алғашқылары болды, олардың танымалдылығы Америка мен шетелде британдық ақындармен теңесе алды. Ральф Уолдо Эмерсон да кейде олардың қатарына қосылады. "От жағасындағы ақындар" деген ат осы танымалдылықтан туындады, өйткені олардың шығармалары үйде оттың басында отырған отбасылар үшін ойын-сауық көзіне айналды. Бұл ат 1850 жылы Лонгфеллоудың "The Seaside and the Fireside" атты поэзия жинағынан әрі қанағаттанды. Лоуэлл 1864 жылы "Fireside Travels" атты кітап жариялады, ол осы атауды бекітуге көмектесті. Радио, теледидар және интернет болмаған дәуірде бұл ақындардың жұмысы кең жұртшылықтың қызығушылығын тудырды, мұндай құбылыс 21 ғасырда кездеспейді. Олардың ұзақ өмір сүруі және профессорлар мен академиялық төрағалар қызметтерін атқару, танымал газеттерді редакциялау, шетелдік дипломаттар болып жұмыс істеу, танымал сөздер айту және Данте мен Гомердің туындыларын аудару сияқты жоғары беделді қызметтері олардың ықпалын арттырды. Олардың поэзиялық конвенцияларды (стандартты формалар, реттелген өлшем және ұйқасты шумақтар) сақтауы олардың туындыларын мектепте де, үйде де жаттап алуға және оқуға қолайлы етті. Тек Эмерсон ғана өзінің замандастары жиі қолданған дәстүрлі еуропалық формаларды қабылдамай, жаңа американдық поэзиялық үлгілерді қабылдауға шақырды және формадан гөрі мазмұнға басымдық берді. Ақындардың негізгі тақырыптары – отбасылық өмір, мифология және АҚШ саясаты болды, олардың бірнешеуі тікелей осы саяси оқиғаларға қатысты. "От жағасындағы ақындар" басқа ақындар үшін, сыншылар үшін немесе болашақ ұрпақ үшін емес, заманауи оқырмандар үшін жазды. Эмерсон бір кезде: "Мен жалпы нәрселерді қабылдаймын, таныс нәрселерді зерттеймін және қарапайым нәрселердің алдында отырамын" деп жазған. 1877 жылы Уиттиердің 70 жылдық мерейтойы баспагер Генри Оскар Хоутонның ұйымдастыруымен өтті. Бұл шара журналдың ақындармен байланысын көрсететін символдық мағынаға ие болды. Лоуэлл Испанияға көшіп кеткенімен, олардың көпшілігі тойға қатысты. Марк Твен кешкі астан кейін сөз сөйлеп, ақындарды әдепсіз маскүнемдер деп сатиралық түрде сынады. Оның әңгімесінде үш алдамшы Лонгфеллоу, Эмерсон және Холмс болып көрінеді, олар әр ақынның қай өлеңнің авторы екенін ұмытып қалды. Бұл сөз құрметсіздік көрсеткендіктен скандалды болды, содан кейін Твен өзінің осы әрекетіне өкініп, ақындарға кешірім сұрап хаттар жазды. Лонгфеллоудың 1881 жылы 74 жасқа толуы АҚШ мектептерінде жалпыұлттық деңгейде тойланды. 1884-1900 жылдар аралығында оқырмандар жүргізген сауалнамалар осы ақындарды елдің ең маңызды жазушылары ретінде көрсетті. Қазіргі заманғы мұғалімдер де сыныптарда "от жағасындағы ақындарды" жиі баса назар етеді. Ғалым Кевин Стейннің пікірінше, мұндай назар аудару поэзияның тәлімдік мазмұны болуы керек екендігіне және өлеңдерді моральдық жақсарту үшін пайдалануға болатындығына байланысты. Алайда, жас оқырмандар көбінесе осы стильдегі поэзиядан бас тартады, өйткені оларға мұндай уағыздар ұнамайды.
Танылу және бас тарту
1901 жылы Эмерсон мен Лонгфеллоу Ұлы американдықтардың Атақ-даңқ залының алғашқы мүшелері ретінде қабылданды, кейін 1905 жылы Лоуэлл мен Уиттиер, ал 1910 жылы Холмс пен Брайант қосылды. Алайда, ғасырдың соңына дейін Лоуэлл поэзиялық ахуалдың өзгеретінін мойындап, жаңа поэзияда джентльмендік әдептіліктің жоғалуынан қаушады. Ол Уильям Дин Хауэллске былай деп жазды: «Біздің әдебиеттің қаупі – заңсыздық пен ғылыми тұрғыдан жетілмеушілік. Міне, қазір алдыма тұрған кедергі, егер сақ болмасақ, оған шағылысып, қирап кетеміз деп қорқамын». Холмс 1894 жылы қайтыс болды, ол «От жанындағы ақындардың» соңғысы болды, ал бір әдеби журнал оны «Америка әдебиетіндегі бір дәуірдің аяқталуы» деп атады. ХХ ғасырдың басында ғалымдар Уолт Уитман, Эдвин Арлингтон Робинсон және Роберт Фрост сияқты ақындарға көш бастады. Антолог Эдмунд Кларенс Стетман 1787–1900 жылдардағы «Америкалық антология» жинағын шығарды, ал кітаптың алғы бетінде Уитмен, Эдгар Аллан По және Сидни Ланьермен бірге «От жанындағы ақындар» бейнеленген, бұл канондық өзгерісті көрнекті түрде көрсетті. Профессор Лоуренс Бьюэлл қазіргі ғалымдардың «оларды XIX ғасырдағыдай бағаламаса да, әлі де XIX ғасырдың Жаңа Англия поэзиясының негізгі ағыны деп санайтынын» жазды. Олардың шығармалары сыныпта жиі талқыланды, сондықтан көптеген ақындар тек балаларға арналған ақындар деп есептелді, ХХ ғасырдың бір ғалымы: «Ересектердің арасында Лонгфеллоуды кім оқиды, мектеп оқушыларынан басқа?» деп сұрады. Лонгфеллоуға ерекше сын айтылды. Әдебиеттанушы Кэрмит Вандербильт: «Лонгфеллоудың танымал өлеңдерінің өнерін қорғауға батыл болатын ғалымдардың саны азайып барады» деп атап өтті. ХХ ғасырдың ақыны Льюис Турко Лонгфеллоуды «ағылшын романтизмінің әлсіз үлгісін қайталаған» екінші дәрежелі ақын деп атады. Бір ғалымның пікірінше, Холмс қазіргі кезде «От жанындағы ақындардың» антологияға ең сирек кіретіні болса керек. Көптеген жаңа ақындар Америка поэзиясының өткеніне наразылық білдірді, соның ішінде Т. С. Элиот та болды. Бірақ Роберт Фрост ерекше болды, ол өзінің алғашқы кітабын Лонгфеллоудың бір жолынан алған «Жас жігіттің еркі» деп атады. Уоллес Стивенс Гарвард колледжінде оқып жүргенде «От жанындағы ақындардың» өркендеген кезін еске алады; ол «барлық поэзия жазылып бітті деп айту қалыпты жағдай еді» деп еске түсірді. Уитман америкалық поэзиядағы ағылшын стильдері мен тақырыптарына тым көп назар аударғанына шағымданып, «От жанындағы ақындардың» замандасы болды: «Біздің Құрама Штаттарымыз тек Британ аралдарынан ғана қалыптасқан және негізінен екінші Англия ғана екендігіне сенуге мәжбүрміз, бұл өте қателік». Лонгфеллоу, Лоуэлл және Холмс 2003 жылы жарық көрген Мэтью Перлдің бестселлер романы «Данте клубында» кейіпкерлер болып табылады.