Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сақтандыру шартының құқықтық негіздері
Legal doctrine of insurance contracts
Uberrima fides (кейде uberrimae fidei түрінде кездеседі) – латын тілінде "жоғары дәрежеде адалдық" (сөзбе-сөз "ешқандай шектеусіз адалдық") деген мағына беретін сөз тіркесі. Бұл сақтандыру шартын басқаратын құқықтық доктринаның атауы. Оған сәйкес, сақтандыру шартының барлық тараптары толық адалдықпен әрекет етуге және сақтандыру ұсынымында барлық маңызды мәліметтерді толық жариялауға міндетті. Бұл "сатып алушы сақ болсын" қағидасымен салыстырғанда ерекшеленеді.
Uberrima fides (sometimes seen in its genitive form uberrimae fidei) is a Latin phrase meaning "utmost good faith" (literally, "most abundant faith"). It is the name of a legal doctrine which governs insurance contracts. This means that all parties to an insurance contract must deal in good faith, making a full declaration of all material facts in the insurance proposal. This contrasts with the legal doctrine caveat emptor ("let the buyer beware").
"Uberrima fides" қағидасы
Сақтандыру шартының тараптарынан, көптеген басқа шарттардың тараптарына қарағанда, жоғары талаптар күтіледі, осылайша шарттағы нақты тәуекелді дәл бейнелеу үшін барлық маңызды фактілердің ашық жариялануын қамтамасыз ету мақсатында. Осы қағиданың негізгі принциптерін лорд Мэнсфилд Картер – Боем (1766) 97 ER 1162, 1164 ісінде, бұл маңызды және жиі сілтеме жасалатын істе айтқан.
A higher duty is expected from parties to an insurance contract than from parties to most other contracts, in order to ensure the disclosure of all material facts so that the contract may accurately reflect the actual risk being undertaken. The principles underlying this rule were stated by Lord Mansfield in the leading and often quoted case of Carter v Boehm (1766) 97 ER 1162, 1164,
Сақтандыру – бұл спекуляциялық шарт. Кездейсоқ мүмкіндікті есептеуге қажетті ерекше жағдайлар көбінесе сақтандырылғанның ғана білуіне жатады: сақтандырушы оның мәлімдемелеріне сенеді және сақтандырушыны осы жағдайдың жоқ деп ойлануға итермелейтін ешқандай мәліметті жасырмайды деген сеніммен әрекет етеді. Адалдық екі тараптың да жеке білетін нәрсені жасырып, екінші тарапты осы фактіні білмеуіне және керісінше сенуіне байланысты келісімге тартуына тыйым салады. Сондықтан, сақтандырылған сақтандырушыға берілетін тәуекелдердің нақты сипатын және олардың әлеуетін (олар өз кезегінде қайта сақтандырушыға сатылуы мүмкін) ашуға міндетті, сонымен бірге сақтандырушы әлеуетті шарттың сақтандырылғанның қажеттіліктеріне сай келіп, оған пайда әкелетініне көз жеткізуі керек. Қайта сақтандыру шарттары (қайта сақтандырушылар мен сақтандырушылар/тапсырушылар арасында) ең жоғары дәрежеде адалдықты талап етеді және мұндай адалдық қайта сақтандырудың негізі болып саналады, бұл қазіргі заманғы сақтандыру нарығының маңызды бөлігі. Қайта сақтандыруды қолжетімді ету үшін қайта сақтандырушы сақтандырушының қымбат сақтандыру және талаптарды қарау шығындарын қайталай алмайды және сақтандырушының толық ашықтығы мен адалдығына сүйенуі керек. Өз кезегінде, қайта сақтандырушы сақтандырушының адал төлем талаптарын тиісінше тексеріп, сақтандырушының табысына қарай өтеу төлеуі керек.
Insurance is a contract of speculation The special facts, upon which the contingent chance is to be computed, lie most commonly in the knowledge of the insured only: the under writer trusts to his representation, and proceeds upon confidence that he does not keep back any circumstances in his knowledge, to mislead the under writer into a belief that the circumstance does not exist Good faith forbids either party by concealing what he privately knows, to draw the other into a bargain from his ignorance of that fact, and his believing the contrary. Therefore, the insured must reveal the exact nature and potential of the risks that he transfers to the insurer (which may, in turn, be sold onto a reinsurer), while at the same time the insurer must make sure that the potential contract fits the needs of, and benefits, the insured. Reinsurance contracts (between reinsurers and insurers/cedents) require the highest level of utmost good faith, and such utmost good faith is considered the foundation of reinsurance, which is an essential component of the modern insurance marketplace. In order to make reinsurance affordable, a reinsurer cannot duplicate costly insurer underwriting and claim handling costs, and must rely on an insurer's absolute transparency and candor. In return, a reinsurer must appropriately investigate and reimburse an insurer's good faith claim payments, following the fortunes of the cedent.
Сенімгерлік міндеттер
Дегенмен, келісім-шарттың жоғары дәрежеде адалдыққа негізделгендігі, ол жалпы сенімгерлік қатынасын тудырады дегенді білдірмейді. Сақтандырушы мен сақтандырылушы арасындағы қарым-қатынас, мысалы, қамқоршы мен қараулы, басшы мен агент немесе сенімді тұлға мен иегер арасындағы қарым-қатынас сияқты емес. Соңғы жағдайларда қарым-қатынастың мәні заңға дәстүрлі түрде жалпы сенімгерлік міндеттемелерді енгізеді. Сақтандырушы мен сақтандырылушы арасындағы қарым-қатынас келісім-шарттық болып табылады; тараптар қол ұзындығындағы келісімге қатысушылар болып табылады. Uberrima fides принципі келісімнің қол ұзындығындағы сипатына әсер етпейді және оны жалпы сенімгерлік қатынасты анықтау үшін пайдалануға болмайды. Жоғарыда айтылғандай, сақтандыру шарты тараптарға белгілі бір нақты міндеттемелерді жүктейді. Алайда, бұл міндеттемелер барлық сақтандыру қатынастарына жалпы сенімгерлік міндеттемелерді енгізбейді. Мұндай сенімгерлік міндеттемелерді енгізу үшін қарым-қатынаста олардың қажеттілігін тудыратын нақты жағдайлар болуы керек. Мюррейдің Беардқа қарсы ісі, 7 N. E. 553, 554 55 (N. Y. 1886), адал емес қызметші доктринасын қолдана отырып, Нью-Йорк апелляциялық соты брокердің жұмыс берушісінен комиссияны өндіре алмайтынына шешім шығарды, «Агент өз клиентімен қарым-қатынаста жоғары дәрежеде адал болуға міндетті; егер ол кез келген мәміленің кез келген бөлігінде клиентіне қарсы әрекет етсе, бұл клиенттің қызмет ақысын алу құқығынан айырылуына себеп болады».
The fact that a contract is one of utmost good faith does not mean, however, that it gives rise to a general fiduciary relationship. The relationship between insured and insurer is not akin to the relationship between, say, guardian and ward, principal and agent, or trustee and beneficiary. In these latter instances, the inherent character of the relationship is such that the law has traditionally imported general fiduciary obligations. The insurer insured relationship is contractual; the parties are parties to an arms length agreement. The principle of uberrima fides does not affect the arms length nature of the agreement, and cannot be used to find a general fiduciary relationship. The insurance contract, as noted above, imposes certain specific obligations on its parties. These obligations, however, do not import general fiduciary duties into each and every insurance relationship. Before such fiduciary obligations can be imported there must be specific circumstances in the relationship that call for their imposition. In Murray v. Beard, 7 N. E. 553, 554 55 (N. Y. 1886), applying the doctrine of faithless servant, the New York Court of Appeals held that a broker could not recover commissions from his employer, holding that "An agent is held to uberrima fides in his dealings with his principal; and if he acts adversely to his employer in any part of the transaction it amounts to such a fraud upon the principal, as to forfeit any right to compensation for services."
Шектеулер
Uberrima fides ағылшын құқығында тек сақтандыру шартының жасалуымен ғана шектеледі. 20 ғасырдың ортасында американдық соттар оны шарты жасалғаннан кейінгі жақсы ниет пен әділдік туралы түсінікті міндеттеме ретінде кеңейтті. Осы міндеттемені бұзу заңсыздық ретінде қарастырыла бастады, қазір ол сақтандырудағы жаман ниет деп аталады.
Uberrima fides is strictly limited in English law to the formation of the insurance contract. During the mid 20th century, American courts expanded it much farther into a post formation implied covenant of good faith and fair dealing. Violation of that implied covenant came to be seen as a tort, now known as insurance bad faith.