Кіріспе

Югослав ұлтшылдары ұйымы – 1921 жылдан 1929 жылға дейін Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінде белсенді болған саяси ұйым. ORJUNA югослав ұлтшылдығын қолдады, корпоративтік мемлекет құруды жақтады және коммунизмге, демократияға, сепаратизмге, серб және хорват ұлтшылдығына қарсы тұрды. Оның көршілес Италия Корольдігінің фашизмінен шабыт алғаны айтылады. 1921 жылы Сплит қаласында коммунистік көтерілістермен және хорват сепаратизмімен, содан кейін итальяндық және австриялық аннексиялық қозғалыстармен күресу мақсатында құрылды. Ұйымның номиналды басшысы – югослав саясаткері Светозар Прибичевичтің інісі Милан Прибичевич. 1929 жылы Александр I патшаның 6 қаңтардағы диктатурасын орнатуынан кейін ұйым таратылды.

Тарих

ОРЮНА 1921 жылғы наурыз айында Хорватияның корольдік әкімшісімен Сплит қаласында құрылды және Югославияны коммунистер, сепаратистер және мемлекетке қауіп төндіретін деп саналатын басқа да тұлғалардан қорғау мақсатында провинциялық үкіметтен қаржыландырылды. Бірінші президент – Марко Нани, ал бірінші хатшы – Эдо Булат болды. JNNO ұйымдастырған алғашқы шаралар – коммунистерге қарсы демонстрациялар, себебі коммунистер Ішкі істер министрі Милорад Драшковичті өлтірген. JNNO Сплит, Загреб және Осиек қалаларында демонстрациялар ұйымдастырды. Загребте JNNO мүшелері тіпті үкіметті қастандыққа айыптаған газеттердің кеңселерiн бұзды. Ол әсіресе Италия мен Австрияның ирредентизм қызығушылығына ие болған Словения мен Хорватия аймақтарында, сондай-ақ этникалық азшылықтардың күшті немесе сепаратистік деп саналған аймақтарында, мысалы, Воеводинадағы венгрлер сияқты, ықпалды болды. Қозғалыстың құрамында түрлі югослав ұлттарының өкілдері болды. Дегенмен, мүшелердің көп бөлігі Далмациядан келген хорваттар еді. Ол өз газеттерін шығарды, академиялық клубы, еңбек ұйымы, «Жас Югославия» атты орта мектеп оқушыларының қанаты және «Іс-қимыл бөлімі» жарымәскери ұйымы болды. 1922 жылдан бастап барлық жастағы адамдар ұйымға қосыла бастады, ал 1922 жылдың мамыр айында ұйымның атауы ORJUNA болып өзгертілді. ORJUNA-ның басты саяси мақсаты – біртұтас Югославия мемлекетін сақтау еді. Оның мүшелері Австрия және Италия шекаралық патрульдерімен қақтығыстарға түсті. ORJUNA ешқашан сайлауға тікелей қатыспаған, бірақ оның қолдаушылары югослав бағытындағы партияларға дауыс берді. 1929 жылы король жеке диктатурасын жариялап, парламентті таратып жіберген кезде ORJUNA корольдің әрекетін қолдады, бірақ король барлық саяси партиялар мен ұйымдарды тыйым салғандықтан, ORJUNA өз қызметін тоқтатты. 1925 жылға қарай ORJUNA-ның Іс-қимыл топтарында 10 000 адам болды.

Идеология

ОРЮНА-ның басты идеологиялық құралы – толыққанды югославизм және корпоративтік мемлекет құру еді. ORJUNA-ға фашизмнің әсер еткені айтылады, себебі ол түпнұсқа итальяндық фашизм сияқты ұқсас ұйымдық құрылымға ие болды, соның ішінде «Жетекші» деген мағынаны білдіретін Duce-нің (Duce) югославиялық нұсқасы – Vođa («Басшы») болды. Итальяндық фашизм сияқты, бұл ұйым да зорлық-зомбылықты мақұлдады, оның ішінде ұранында «Жеңіс немесе өлім» және «Бізбен болмағандар – бізге қарсы!» деп айтылды. Ұйым Караджорджевичтер әулетіне адал болды.