Франсиску Мануэл де Меллу: Португалиялық жазушының өмірі мен қызметі
Francisco Manuel de Mello
Франсиску Мануэл де Мелло – португалиялық жазушы, Бранганза әулетімен байланысы бар. Әскери қызмет, поэзия, ғылым саласындағы еңбектері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португалиялық жазушы Франсиско Мануэль де Мело (23 қараша 1608 – 24 тамыз 1666) – португал жазушысы.
Portuguese writer
Francisco Manuel de Mello (23 November 160824 August 1666), was a Portuguese writer.
Жастық шақ
Де Мелло, әкесі Браганса патшалық үйімен байланысы бар, Лиссабон қаласында туған. Ол иезуиттердің Сан-Антан колледжінде гуманитарлық ғылымдарды оқыды, онда ерте жасынан-ақ дарынды екенін көрсетті. Дәстүр бойынша, он төрт жасында Баия қаласы голландтардан босатылғанын тойлау үшін оттава римасымен өлең жазды, ал он жеті жасында «Concordancias mathematicas» атты ғылыми еңбегін жазды.
De Mello, a connection on his father's side of the royal house of Braganza, was a native of Lisbon. He studied the humanities at the Jesuit College of St. Antão, where he showed a precocious talent, and tradition says that at the age of fourteen he composed a poem in ottava rima to celebrate the recovery of Bahia from the Dutch, while at seventeen he wrote a scientific work, Concordancias mathematicas.
Әскери мансап
Әкесі Дом Луиз де Меллоның қазасы оны ерте жастан әскери қызметке итермеледі. Фландрия соғысына қатысу үшін жасақталған топқа қосылғаннан кейін, ол 1627 жылғы қаңтарда португалдық флоттың тарихи дауылға тап болған сәтін бастан өткерді, сол кезде португалдық флоттың ең жақсы кемелері Бискай шығанағында құлап кетті. Ол өмірінің келесі он жылын Иберия түбегіндегі әскери күнделікті жұмыстармен өткізді, Мадрид сарайына барып-қайтып, испан ақыны Квеведомен достық қарым-қатынас орнатып, қуатты министр Оливарестің құрметіне ие болды. 1637 жылы соңғысы оны Конде де Линхареспен бірге Эвора қаласындағы көтерілісті басу үшін жіберді, ал Браганса герцогы, кейіннен король Жуан IV (оның Мадридте құпия агенті болған) оны Португалияның Филипп III-іне Филиппин әулетіне адалдығын көрсету үшін жұмысқа алды. Келесі жылы ол Лиссабонда қысқа мерзімге қамауға алынды. 1639 жылы ол Фландриядағы қызметке шақырылған полктердің бірінің полковнигі болып тағайындалды, сол жылдың маусым айында Бордо архиепископы басқарған француз флотына қарсы А Коруньяны қорғауда белсенді рөл атқарды, ал келесі тамызда адмирал Окендо жетпіс кемемен француз және голландтарға қарсы жорыққа шыққанда 10 000 сарбаздық экспедициялық күштің аттандырылуын ұйымдастырды. Ол испандықтардың Мартен Тромптан Каналдағы теңіз шайқасында жеңіліске ұшырағанда аман қалды, Каталония көтерілісі басталғанда корольдік күштердің бас қолбасшысының штабының бастығы болып тағайындалды және науқан туралы есеп жазуға таңдалды, бұл «Каталония соғысының тарихы» испан классикасына айналды. 1640 жылы португалдық билеуші әулет қайта жаңғырғанда Оливарестің бұйрығымен түрмеге қамалды, босатылғаннан кейін Жуан IV-ке қызмет етуге асықты. Ол Англияға сапар шекті, онда Карл I сарайында біраз уақыт болды, содан кейін Голландияға өтіп, португал елшісіне Португалияға көмек көрсету үшін флотты жабдықтауға көмектесті және 1641 жылдың қазан айында оны Лиссабонға аман-есен жеткізді. Келесі үш жыл бойы ол түрлі маңызды әскери тапсырмалармен айналысты және жаңадан иеленген тәжін қорғау үшін қаламын қолданды. (А) Ришелье Де Сурдиске (француз флоты) «өрттен жаңғақты алуға» рұқсат берді. Ол француз флотын ауыстыруға 10 жыл қажет екенін айтты және Де Сурдиске «практикалық түрде табысқа жетуіне сенімді болмаса, флотты тәуекелге салуға болмайды» деді.
The death of his father, Dom Luiz de Mello, drove him early to soldiering, and having joined a contingent for the Flanders war, he found himself in the historic storm of January 1627, when the pick of the Portuguese fleet suffered shipwreck in the Bay of Biscay. He spent much of the next ten years of his life in military routine work in the Iberian Peninsula, varied by visits to the court of Madrid, where he contracted a friendship with the Spanish poet Quevedo and earned the favor of the powerful minister Olivares. In 1637 the latter despatched him in company with the conde de Linhares on a mission to pacify the revolted city of Évora, and on the same occasion the duke of Braganza, afterwards King John IV (for whom he acted as confidential agent at Madrid), employed him to satisfy Philip III of Portugal of his loyalty to the Philippine Dynasty. In the following year he suffered a short imprisonment in Lisbon. In 1639 he was appointed colonel of one of the regiments raised for service in Flanders, and in June that year he took a leading part in defending A Coruña against a French fleet commanded by the archbishop of Bordeaux, while in the following August he directed the embarcation of an expeditionary force of 10,000 men when Admiral Oquendo sailed with seventy ships to meet the French and Dutch (A). He came safely through the naval defeat in the channel suffered by the Spaniards at the hands of Maarten Tromp, and on the outbreak of the Catalan revolt became chief of the staff to the commander in chief of the royal forces, and was selected to write an account of the campaign, the Historia de la guerra de Cataluña, which became a Spanish classic. On the restoration of a Portuguese ruling dynasty, in 1640 he was imprisoned by order of Olivares, and when released hastened to offer his sword to John IV. He travelled to England, where he spent some time at the court of Charles I, and thence passing over to Holland assisted the Portuguese ambassador to equip a fleet in aid of Portugal, and himself brought it safely to Lisbon in October 1641. For the next three years he was employed in various important military commissions and further busied himself in defending by his pen the king's title to his newly acquired throne. (A) Richelieu had told De Sourdis (French fleet) to let others take the chestnuts out of the fire "tirer les marrons du feu". He said it would take 10yrs to replace the French fleet and told De Sourdis 'on no occasion to risk the fleet unless practically certain of success'.
Түрмеге қамау және жер аударылу
Вила-Нованың әдемі графинясымен болған құпия қарым-қатынасы және оның күйеуінің қызғанышы оны 1644 жылғы 19 қарашада кісі өлтіруге қастандық жасады деген жалған айыппен тұтқындауға алып келді, және ол шамамен тоғыз жыл түрмеде отырды. Оның кінәсіз екені анық болғанымен, оның Орденінің соты – Мәсіх Ордені, оның жауларының ықпалымен, оны оның иелігінен айырды және Африкаға мәңгілік жер аударылуға, сонымен қатар ауыр ақша сомасында айыппұл төлеуге үкім шығарды, ал король оны құтқару үшін араласпады. Францияның патшайым-регенті және басқа да ықпалды достарының тікелей араласуының арқасында оның жазасы ақырында Бразилия колониясына жер аударылуға өзгертілді. Ұзақ жылдар бойы түрмеде отырған кезінде ол Каталониялық көтерілістің тарихын аяқтады және басып шығарды, сондай-ақ испан тілінде өлеңдер жинағы мен бірнеше діни трактаттар жазып, жариялады, ал португал тілінде қарапайым философия туралы еңбек, Carta de Guia de Casados және корольге өзінің қорғаны үшін меморандум жазды, оны Геркулану тілдегі ең шешенді ой-пікірлердің бірі деп санады. Бразилияға жер аударылған кезінде, ол 17 сәуірде 1655 жылы Баияда тұрды, онда ол өзінің Epanaphoras de varia Historia еңбектерінің бірін және шедевр туындысының екі бөлігін – Apologos dialogaes жазды.
An intrigue with the beautiful countess of Vila Nova, and her husband's jealousy, led to his arrest on 19 November 1644 on a false charge of assassination, and he lay in prison about nine years. Though his innocence was clear, the court of his Order, that of Christ, influenced by his enemies, deprived him of his comenda and sentenced him to perpetual banishment in Africa with a heavy money fine, and the king would not intervene to save him. Owing perhaps to the intercession of the queen regent of France and other powerful friends, his sentence was finally commuted into one of exile to the colony of Brazil. During his long imprisonment he finished and printed his history of the Catalan Revolt, and also wrote and published a volume of Spanish verses and some religious treatises, and composed in Portuguese a volume of homely philosophy, the Carta de Guia de Casados and a Memorial in his own defence to the king, which Herculano considered perhaps the most eloquent piece of reasoning in the language. During his exile in Brazil, where he sailed on 17 April 1655, he lived at Bahia, where he wrote one of his Epanaphoras de varia Historia and two parts of his masterpiece, the Apologos dialogaes.
Әдеби еңбектері
Ол 1659 жылы туған жеріне оралды, және содан бастап 1663 жылға дейін Лиссабонда жиі болып, атақты «Академия дос Дженеросос» мектебіне қатысты, онда ол бес рет президент болып сайланды. Соңғы жылы ол Англия және Франция арқылы Парма мен Римге сапар шекті, ал Португалияның Афонсу VI оған Куриямен португалдық шіркеулерге епископтар тағайындау мәселесі бойынша келіссөздер жүргізуді және король мен оның інісіне лайықты үйлену туралы мәлімет беруді тапсырды. Римде болған кезінде ол Англия королі Карл II-нің әйелі, королева Екатеринаға арналған «Obras morales» және «Cartas familiares» атты еңбектерін жариялады. Португалияға қайтып келе жатқанда 1665 жылдың мамыр айында Лионда «Obras Métricas» басылып шықты, ал келесі жылы Лиссабонда дүние салды. Мануэль де Меллоның испан тіліндегі алғашқы өлеңдері Гонгораның ықпалында жазылған; оның португал тіліндегі сонеттері мен моральдық тақырыптарға арналған хаттары күштілігімен, шынайылығымен және формасының кемелдігімен ерекшеленеді. Ол шетелдік стильдің кемшіліктерінен арылуға сәтті тырысты, ал тума білімі мен халықтың дәстүрлі поэзиясын, сондай-ақ ең жақсы «Квинентиста» үлгілерін білу арқасында Португалияның 17 ғасырындағы ең көрнекті лирикалық ақыны және проза жазушысы атанды. Луис де Камоес сияқты, Мануэль де Мелоның да қамауда отыруы мен жер аударылуы оны ұлы жазушыға айналдырды: сол кездегі жетекші аристократтарға, дін қызметкерлеріне, дипломаттарға және әдебиетшілерге жолданған хаттары әңгімелесу стилінде жазылған, өткір зиялылықпен жарқырап, тиісті иллюстрациялармен және цитаталармен толықтырылған. Оның ең үздік авторлармен байланысы «Hospital des lettras» еңбегінде, «Apologos dialogaes» кітабының бір бөлігі болып табылатын сынға толы жарқын тарауда көрінеді. Оның «редондилья» стиліндегі комедиясы – «Auto do Fidalgo Aprendiz» Гиль Висенте мектебінің соңғы және ең құнды туындысы болып саналады және Мольердің «Le Bourgeois gentilhomme» пьесасын болжауға болады.
He returned home in 1659, and from then until 1663 we find him on and off in Lisbon, frequenting the celebrated Academia dos Generosos, of which he was five times elected president. In the last year he proceeded to Parma and Rome, by way of England, and France, and Afonso VI of Portugal charged him to negotiate with the Curia about the provision of bishops for Portuguese sees and to report on suitable marriages for the king and his brother. During his stay in Rome he published his Obras morales, dedicated to Queen Catherine, wife of Charles II of England, and his Cartas familiares. On his way back to Portugal he printed his Obras Métricas at Lyon in May 1665, and he died in Lisbon the following year. Manuel de Mello's early Spanish verses are influenced by Gongora; his Portuguese sonnets and cartas on moral subjects are notable for their power, sincerity, and perfection of form. He strove successfully to emancipate himself from foreign faults of style, and by virtue of his native genius, and his knowledge of the traditional poetry of the people, and the best Quinhentista models, he became Portugal's leading lyric poet and prose writer of the 17th century. As with Luís de Camões, imprisonments and exile contributed to make Manuel de Melo a great writer: His Letters, addressed to the leading nobles, ecclesiastics, diplomats and literati of the time, are written in a conversational style, lighted up by flashes of wit and enriched with apposite illustrations and quotations. His commerce with the best authors appears in the Hospital des lettras, a brilliant chapter of criticism forming part of the Apologos dialogaes. His comedy in redondilhas, the Auto do Fidalgo Aprendiz, is one of the last anti; quite the worthiest production of the school of Gil Vicente, and may be considered an anticipation of Molière's Le Bourgeois gentilhomme.