Кіріспе

Характерлік пьеса – нақты бір көңіл-күйді немесе музыка емес идеяны көрсететін музыкалық шығарма.

Тарих

"Характерлік шығарма" термині алғаш рет 1725 жылы жарық көрген Марин Мараның виола да гамба музыкасының бесінші кітабының алды сөзінде (префациясында) кездеседі. Ол "pièces de caractère" шығармаларының қазір көпшілікке ұнайтынын, сондықтан олардың көптеген түрлерін енгізуге шешім қабылдағанын жазды. Мараның "La Petite Badinage" және "Dialogue" сияқты шығармалары, альманд және курант сияқты стильді билердің қарапайым атауларына қарағанда, сипаттамалық, әдеби атауларға ие. Немец тілінде Charakterstück термині бастапқыда 19 ғасырдағы фортепиано музыкасының кең ауқымын білдіру үшін қолданылған, бірақ музыкалық емес тақырыптарды бейнелеу үшін музыкалық тәсілдерді қолдану әрекеттері «музыканың өзінен бастау алатын, әдеттегідей ежелгі нәрсе».

Характерлік шығармалар – романтикалық музыканың маңызды бөлігі және осы кезеңнің нақты бір көңіл-күйді немесе сәттерді жандандыруға деген қызығушылығы үшін аса маңызды. Характерлік шығармаларды ерекшелейтін нәрсе – олардың шақыратын идеяның нақтылығы. Көптеген характерлік шығармалар үш бөлімді формада (тернарлық форма) жазылған, бірақ бұл форма жанрда міндетті емес. Жиі кездесетін ерекшелік – шығарманың тағайындалған мінезін көрсететін атауы, мысалы, Стивен Хеллердің "Бөлмемді аралап саяхат" ("Voyage autour de ma chambre") шығармасы – жанрдың ерте үлгісі, немесе Брукнердің "Кешкі әуендер" ("Abendklänge"). Көптеген характерлік шығармалар әдебиетке негізделген атауларға ие (Шуманның "Крейслерианасы", 1838) немесе жеке тәжірибелерге негізделген (Шуманның "Балалар көріністері", 1838). Басқа характерлік шығармалардың атаулары идеяның қысқалығы мен ерекшелігін көрсетеді, мысалы, Бетховеннің "Багателдері" немесе Дебюссидің "Прелюдиялары", немесе еркін құрылыс: "Импромпту" атауы жиі қолданылады. 19 ғасырдың көптеген ноктюрндері мен интермеццолары да характерлік шығармалар болып табылады, оның ішінде Шопен мен Брамстың шығармалары да бар. Бір музыкалық туынды ретінде орындалуға арналған көптеген жеке характерлік шығармалардан тұратын үлкен жиынтықтар да кездеседі; Шуманның осы формадағы көптеген шығармалары ("Крейслериана" және "Карнавал" қоса алғанда) ең танымал мысалдар. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырда фортепиано музыкасы кеңейіп, ауқымды бола бастағанда, характерлік шығармалар бейнелей алатын мәселелер де кеңейді. "The New Grove" анықтамалығы Сметананың "Цыған шаруаларының мерекесі" және Сибелиустың "Есуші" шығармаларын осы соңғы үрдістің мысалдары ретінде келтіреді.