Кіріспе

1962 жылғы фильм

1962 жылғы «Жанна д’Арк соты» – Роберт Брессон жазып, түсірген 1962 жылғы француздық тарихи драмалық фильм. Флоренс Делай Жанна д’Арк рөлінде ойнайды, ол 1431 жылы жүз жылдық соғыс кезінде ерестік айыбымен сотталып жатқан француз әскери жетекшісі.

Қысқаша мазмұны

1431 жылы Жүз жылдық соғыстың үшінші кезеңінде ағылшындарға қарсы француз әскерін басқарған шаруа қызы Жанна д'Арк дінге қарсы шығу айыбымен тұтқындалып, Руандағы ағылшылға жақын сотқа беріледі. Сот басталғаннан бастап-ақ, ағылшын өкілдері Жаннаның өртте өлім жазасына кесілуі керек екенін нақты айтады. Сотталушылардың үнемі сұрақтарына қарамастан, Жаннаның Құдайдан келген деп сенетін миссиясына деген сенімі өзгермейді. Сот барысында ол тек сұраққа тартылып қана қоймай, сонымен қатар азапталады, оның бойын тексеріп, зорлайды. Әлсіз сәтте Жанна сенімінен бас тартады, бірақ кейін бұрынғы мойындауын қайтарады. Ол өлім жазасына кесіліп, бағанаға байланып өртеледі.

Өндіріс

1945 жылдан кейінгі Брессонның барлық фильмдеріндей, "Жанна д'Арктың соты" фильмінде кәсіби актерлер жоқ. Тарихи оқиғаларды бейнелеуде Брессон "театр мен маскарадтан қашып, тарихи сөздерді пайдаланып, тарихи шындыққа жете алмауға" тырысты. Ол Карл Теодор Дрейердің 1928 жылғы, осы тақырыпты қамтыған фильмінің актерлік ойынын "қорқынышты клоунада" деп сынап, оған теріс пікір білдірді. Сценарий Жаннаның соты мен ақталуының стенограммаларынан құрастырылған.

Шығару

"Жоанна д'Арктың соты" 1962 жылы Канн кинофестивалінде басылым көрсетілді. Келесі жылы ол Нью-Йорк кинофестивалінде көрсетілді және 1965 жылы Нью-Йорктегі кинотеатрларда шектеулі қорда көрсетілді.

Қабылдау

Жанна д'Арктың соты сыншылар тарапынан жылы қабылдамады, оның ішінде сыншы Сьюзан Сонтаг, ол Брессонның туындыларына қатысты әдетте өте жағымды пікір білдіретін. Фильмнің 1965 жылы Нью-Йоркте көрсетілісіне орай, Босли Кроутер (The New York Times) Флоренс Делай диалогтарын "көрінісін өзгертпей, баяу монотонды дауыспен" жеткізгенін айтып, жалпы "драматикалық ширығу мен құлдыраудың болмауына" сын тақты. Мелисса Андерсон (The Village Voice) оны "режиссердің ең тамаша 'үлгілерінің' бірі" деп сипаттады.

Марапаттар

Фильм 1962 жылы Канн кинофестивалінде қазылар жұрналының арнайы жүлдесін жеңіп алды.