Кіріспе

Волузия қатесі – Флорида штатында 2000 жылғы АҚШ президенттік сайлауы барысында болған жағдай.

Қате

2000 жылдың 7 қарашасының кешкі уақытында АҚШ президенттік сайлауы Флорида штаты мен оның 25 сайлаушы дауысы үшін қызыл сызыққа дейін тартысты болды. Ал Гор мен Джордж Буш екеуі де президенттікке жеңіске жету үшін қажетті сайлаушы дауысының санынан 25 дауысқа жуық болғандықтан, бүкіл жарыс Флоридадағы нәтижеге тоғысып қалды. Флорида штатының Волусия округінде электрондық дауыс беру нәтижелерін қарап отырғанда, күтпеген қателік анықталды. The Washington Post газетінің тілшісі Дана Милбанктың айтуынша:

Демократиялық партияның Волусия округіндегі өкілі Дебора Танненбаумға сайлау күні өте ерекше жағдай орын алды. Ол сағат 22:00-де округтік сайлау басқармасына қоңырау шалып, Ал Гордың Джордж Буштан 83 000 дауысқа қарсы 62 000 дауыспен алда екенін білді. Бірақ жарты сағаттан кейін округтің веб-сайтындағы жаңа мәліметтерді тексергенде, ол таң қалдырарлық жағдайды байқады: Гордың дауысы 16 000-ға төмендеп кеткен, ал мардымсыз социалистік партияның кандидаты 10 000 дауысқа ие болды. Бұл қателік барлығы 600 сайлаушысы бар бір ғана округте тіркелді. Волусия округінің 216-шы сайлау учаскесінде, тіркелген 585 сайлаушының ішінде, Global Election Systems (кейін Diebold Election Systems, қазір Premier Election Solutions компаниясы сатып алған) дауыс беру машинасы 412 сайлаушының дауыс бергенін көрсетті. Проблема мынада: машина сол 412 сайлаушының Бушқа 2 813 дауыс бергенін, ал Горға теріс 16 022 дауыс бергенін көрсетті (Жасыл партияның кандидаты Ральф Надерге тіпті көп теріс дауыс берілгені байқалды, бірақ ол Флоридадағы сайлаудың жеңімпазы деп есептелмеді).

Түзету

Қателік сайлау түнінде анықталып, түзетілді. Сайлау учаскесінде тіркелген сайлаушылардың 22-сі Бушқа, 193-і Горға, ал 1-і Надерге дауыс берді. Дегенмен, бұл қателік "Волюсия" сайлау қызметкерлері үшін де, электрондық бюллетеньдерді ұсынушы GES үшін де ұятқа қалдырып, қатаң тексеруге алып келді. Джейк Таппердің мәлімдемесіне сәйкес, 2001 жылдың 17 қаңтарында Волусия сайлау қызметкері Лана Хайрс (Таппердің бұрмалағандай, сайлау бақылаушысы емес) GES шенеуніктеріне мынандай хат жазды:

"Маған жауаптар керек! Біздің бөлім округ тарапынан аудиттен өтуде. 216 округтің Ал Горға неге -16022 көрсетілгенін түсіндіру үшін біреудің күтіп отырғанын күтіп жатырмын. Аудиторға 'ақымақ' болып тұрып емес, ақпарат беру үшін маған осыны түсіндіріп берсінші. Ал Гордың Волусия округіндегі минус 16,022 дауысқа байланысты аномалияның фактілері мен тарихы 2006 жылғы HBO деректі фильмінде ("Демократияны бұзу") талқыланды, ол фильм Волусияда 2000 жылы қолданылған Diebold жүйесін хакерлікке салумен аяқталады. Бұл хакерлік, қазір "Хурсти хакерлігі" деп белгілі, Diebold дауыс беру жүйесінде дауыстарды бұрмалау үшін теріс дауыстарды пайдаланған деген күдік тудырды.