Жаңа Голландия заңгері және жер иесі Адриан Корнелиссен ван дер Донк
Adriaen van der Donck
Адриаен ван дер Донк (1618-1655): адвокат, землевладелец Новой Голландии. Автор описания колонии, способствовал иммиграции. Йонкерс назван в его честь. 🗽📚
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адвокат және жер иесі Жаңа Нидерландыда (1618–1655)
Lawyer and landowner in New Netherland (1618–1655)
Адриан Корнелисен ван дер Донк (1618–1655) – Жаңа Нидерландыдағы заңгер және жер иесі, оның құрметті аты – Джонкхер, Нью-Йорк штатының Йонкерс қаласына берілген. Ол, кейде айтылғандай, голланд колониясындағы алғашқы заңгер болмаса да (бұл «құрмет» 1634 жылы келген, көбірек танылмаған Любберт Динклагенге тиесілі), Ван дер Донк Жаңа Амстердамның (қазіргі Нью-Йорк қаласы) саяси өміріндегі жетекші тұлға және Голландияның Батыс Үндістан компаниясы басқаратын сауда бекетінде голланд үлгісіндегі республикалық үкіметті қолдаушы болды. Жаңа Нидерланды мекеніне ғашы болған Ван дер Донк жер, өсімдіктер, жануарлар, су жолдары, жер бедері және климат туралы егжей-тегжейлі мәліметтер берді. Ван дер Донк осы білімін колонияға көшіп келуді белсенді түрде насихаттау үшін пайдаланды, соның ішінде оның ықпалды «Жаңа Нидерландының сипаттамасы» кітабын жариялады. Жаңа Нидерланд институтының директоры Чарльз Геринг оны «өлке, оның географиясы, онда тұратын үндістер және оның болашағы туралы ең толық мәліметтер» деп атады. Ол жазбаның голланд тілінде жазылмағанда, американдық колониялық әдебиеттің ұлы туындыларының бірі ретінде танылар еді делінеді. Колониядан жаңа аударылған құжаттар Ван дер Донктың кейіннен АҚШ болып қалыптасқан мемлекеттің дамуының алғашқы кезеңдеріндегі маңызды тұлға болғанын көрсетеді, бірақ Жаңа Нидерландының ағылшындар тарапынан басып алынуына байланысты тарих оны ұмытқазды. Бүгінде ол сондай-ақ махикан және мохок тайпаларының тілдерін үйреніп, олардың көптеген әдет-ғұрыптарын зерттеген, оларға құрметпен қараған алғашқы американдық этнограф ретінде танылады. Оның олардың салты туралы сипаттамалары көптеген қазіргі заманғы еңбектерде келтіріледі, мысалы, 2005 жылы жарық көрген «1491: Колумбқа дейінгі Американың жаңа ашылулары» кітабында.
Adriaen Cornelissen van der Donck (1618 – 1655) was a lawyer and landowner in New Netherland after whose honorific Jonkheer the city of Yonkers, New York, is named. Although he was not, as sometimes claimed, the first lawyer in the Dutch colony (an 'honor' that befell the lesser known Lubbert Dinclagen who arrived in 1634), Van der Donck was a leader in the political life of New Amsterdam (modern New York City), and an activist for Dutch style republican government in the Dutch West India Company run trading post. Enchanted by his new homeland of New Netherland, Van der Donck made detailed accounts of the land, vegetation, animals, waterways, topography, and climate. Van der Donck used this knowledge to actively promote immigration to the colony, publishing several tracts, including his influential Description of New Netherland. Charles Gehring, Director of the New Netherland Institute, has called it "the fullest account of the province, its geography, the Indians who inhabited it, and its prospects It has been said that had it not been written in Dutch, it would have gone down as one of the great works of American colonial literature." Newly translated records from the colony suggest that van der Donck was a significant figure in the early development of what would later become the United States, neglected by history because of the eventual English conquest of New Netherland. Today, he is also recognized as a sympathetic early Native American ethnographer, having learned the languages and observed many of the customs of the Mahicans and Mohawks. His descriptions of their practices are cited in many modern works, such as the 2005 book 1491: New Revelations of the Americas Before Columbus.
Ерте өмір
Ван дер Донк шамамен 1618 жылы Нидерландының оңтүстігіндегі Бреда қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Корнелис Гийсбрехтссон ван дер Донк, ал анасы Агата ван Берген. Оның отбасы анасының тарапынан жақсы байланыста болды, себебі оның әкесі Адриан ван Берген Сегіз жылдық соғыс кезінде Бреданы испандық әскерлерден азат етуге көмектескен батыр ретінде есте қалды. 1638 жылы ван дер Донк Лейден университетінің құқық факультетіне студент болып түсті. Нидерландтың діни бостандығы мен цензураның болмауы Лейденді жылдам түрде интеллектуалды орталыққа айналдырды. Лейденде ол азаматтық және канондық құқыптан доктор ғылымын қорғады. Голландия экономикасы гүлденгеніне қарамастан, ван дер Донк Жаңа әлемге баруға шешім қабылдады. Осы мақсатта ол Киляен ван Ренсселер патронына жүгініп, қазіргі Албани маңында орналасқан үлкен, жартылай тәуелсіз Ренсселерсвик иелігінде шериф және прокурор қызметтерін біріктіретін шхут лауазымын алды.
Van der Donck was born in approximately 1618, in the town of Breda in the southern Netherlands. His father was Cornelis Gijsbrechtszoon van der Donck and his mother was Agatha van Bergen. His family was well connected on his mother's side, as her father, Adriaen van Bergen, was remembered as a hero for having helped free Breda from Spanish forces during the course of the Eighty Years' War. In 1638, van der Donck entered the University of Leiden as a law student. Leiden had rapidly become an intellectual center due to Dutch religious freedom and the lack of censorship. At Leiden, he obtained his Doctor of both laws, that is, both civil and canon law. Despite a booming Dutch economy, van der Donck decided to go to the New World. To this end, he approached the patroon Kiliaen van Rensselaer, securing a post as schout, a combination of sheriff and prosecutor, for his large, semi independent estate, Rensselaerswijck, located near modern Albany.
Ренсселэрсвик
1641 жылы ван дер Донк «Ден Эйкенбум» (Емен ағашы) кемесімен Жаңа әлемге сапар шекті. Нидерландымен салыстырғанда, оның алдынан орманды, төбелі, жабайы жануарларға толы кең-байтақ жер шықты, ол оны дереу таң қалдырды. Ол өзінің тәуелсіздігімен Ван Ренсселердің наразылығын тудырды. Бұл ең алдымен, шхут патронның ең жақсы тұқымды биесін өзіне таңдап алғанда және тағайындалған шаруашылығы дұрыс таңдалмағандықтан, басқа жерді жөн көріп, қазіргі Арқалы диірмен орналасқан жерді таңдағанда байқалды. Оның иелігі соншалықты үлкен болғандықтан, жергілікті тұрғындар оны «жонкхер» (жас мырза немесе помещик) деп атады, осы сөзден «Йонкерс» атауы шыққан. Осы кезде ван дер Донк ағылшын Мэри Доутиге үйленді, оның әкесі Кифтке наразылық білдіргеннен кейін жерін жоғалтқан еді. Кифт Жаңа Амстердам отаршылдарының арасында беделге ие болмады. Адриан ван дер Донк осы саяси тұрақсыздық ортасына еніп, шешендік заңгерлік шеберлігін қолданып, наразы отаршылдардың дауысын жеткізді. Ол келгеннен кейін отаршылдардың петицияларының мәнері күрт өзгерді. Кифттің заңгер және аудармашы ретінде өзіне қол жеткізуге тырысқан сыртқы түрінің астында, ол қоғамның наразы мүшелерімен бірлесіп Кифтті қайтаруға және компанияны Жаңа Амстердамда голланд үлгісіндегі өкілдік үкімет құру қажеттігіне көндіруге жұмыс істеді. Голландияның Батыс Үндістан компаниясы 1645 жылы Кифтті лауазымынан алуға шешім қабылдады, өйткені оның үндістерге қарсы соғысы саудаға ауыр зиян келтірді. Бірақ отаршылдардың жергілікті үкімет құру туралы өтініштеріне мойынсұнудың орнына, компания саяси наразылықты басу үшін күшті бас директордың табысқа жететініне сенді. Олар Питер Стьювесантты таңдады. Осы өзгеріске қарамастан, ван дер Донк Кифтке қарсы құжаттарды жазуын жалғастырды, енді оның мысалын жергілікті үкімет құруды қолдау үшін ғана пайдаланды.
In 1641, van der Donck sailed to the New World aboard Den Eykenboom (The Oak Tree). He was immediately impressed by the land, which, in contrast with the Netherlands, was thickly forested, hilly, and full of wildlife. Once in his post, he attracted the ire of Van Rensselaer with his independence. This manifested itself first when the schout selected one of the patroon's finest stallions for himself and then decided that his appointed farm was poorly chosen and simply picked another site. and today the Saw Mill. The estate was so large that locals referred to him as the Jonkheer ("young gentleman" or "squire"), a word from which the name "Yonkers" is derived. By this time, van der Donck had already married the Englishwoman Mary Doughty, whose father had lost his land after irking Kieft. Kieft remained out of favor with the colonists in New Amsterdam. Adriaen van der Donck stepped into this environment of political unrest and used his rhetorical legal skills to give voice to the disaffected colonists. Upon his arrival, the tone of the colonists' petitions suddenly changed. While ostensibly putting himself at Kieft's disposal as a lawyer and a translator, he was working with disgruntled members of the community to get Kieft recalled and convince the company of the need for a Dutch style representative government in New Amsterdam. The Dutch West India Company did decide to remove Kieft from his post in 1645, citing the terrible damage caused to trade by his war against the Indians. But rather than yield to the colonists' requests for the establishment of local government, the company decided that a stronger Director General would succeed in squelching political dissent. They chose Peter Stuyvesant. Despite this change, van der Donck continued his flurry of documents against Kieft, apparently using his example now solely to make a case for the creation of a local government.
Тоғыздық кеңесі
Жаңа бас директор отаршылдарға қатаң қол жеткізуге тырысты — Стювесантқа қарсы шыққандардың «күн мен айға қарсы» екені айтылды. Голландия дәстүрі бойынша он сегіз адам сайланатын болды, олардың ішіннен Стювесант тоғызын таңдайтын. Ван дер Донк 1648 жылдың желтоқсан айында таңдалған тоғыздың бірі болды және тез арада жетекші тұлғаға айналды. Ван дер Донк отаршылдардың Батыс Үндістан компаниясына, Кифт пен Стювесантқа қарсы көптеген шағымдарын күнделікке түсіріп, олардың наразылықтарын Голландия штаттарының генералына ұсынылатын бір құжатқа біріктіруді жоспарлады. Бұл туралы естіген Стювесант Ван дер Донкты үй қамауына алып, қағаздарын тәркілеп, Тоғыз кеңесінен шығаруды ұйымдастырды. Осыған қарамастан, 1649 жылдың 26 шілдесінде Тоғыз адамның қазіргі және бұрынғы он бір мүшесі Жаңа Нидерландтың қауымдастығының петициясына қол қойды, онда штаттар генералы экономикалық еркіндікті қолдау және Нидерландыдағыдай жергілікті билікті құру үшін шаралар қабылдауын сұрады. Ван дер Донк осы өтінішті ұсыну үшін Нидерландыға сапар шегуге таңдалған үш адамның бірі болды, сонымен қатар Ван дер Донк жазған колонияның сипаттамасы да болды, ол «Жаңа Нидерландтың наразылығы» деп аталды. Соңғысы колонияның ерекше құнды екенін және Голландия Батыс Үндістан компаниясының нашар басқаруы салдарынан жоғалу қаупі бар екенін көрсетеді.
The new director general tried to take a firm hand with the colonists — it was noted that anyone who opposed Stuyvesant "hath as much as the sun and moon against him" — but eventually he had to agree to the creation of a permanent advisory board. Following a Dutch tradition, eighteen people would be elected, from whom Stuyvesant would choose nine to serve. Van der Donck was among the nine selected in December 1648, and quickly became a leading figure. Van der Donck began keeping a journal of the colonists' many grievances against the West India Company, Kieft, and Stuyvesant, planning to synthesize their complaints into a single document to be presented to the Dutch States General. When Stuyvesant got wind of this, he ordered van der Donck put under house arrest, seized his papers, and arranged his removal from the Board of Nine. Despite this, on July 26, 1649, eleven current and former members of the Nine Men signed the Petition of the Commonality of New Netherland, which requested that the States General take action to encourage economic freedom and force local government like that in the Netherlands. Van der Donck was one of three men selected to travel to the Netherlands to present this request, along with a description of the colony written primarily by van der Donck entitled Remonstrance of New Netherland. The latter makes the case that the colony is unusually valuable and in danger of being lost due to mismanagement under the Dutch West India Company.
Нидерландыға оралу
Нидерландыда болғанда ван дер Донк Жаңа Нидерландқа жаңа отаршылдар топтарын ұйымдастырумен қатар саяси және қоғамдық байланыстар науқандарын жүргізді. Ол Штаттар Генералдығында Стейвесанттың өкілі, Корнелис ван Тинховенге қарсы өз ұстанымын бірнеше рет қорғады.
While in the Netherlands, van der Donck engaged in political and public relations campaigns in addition to organizing groups of new colonists for New Netherland. He repeatedly presented his case to the States General opposite a representative sent by Stuyvesant, Cornelis van Tienhoven.
Колонияның атынан белсенділік
Штаттар генералының алдындағы мәселе Вильгельм II Оранның әрекеттерінен туған Голландия үкіметіндегі кедергілерге байланысты кейінге шегерілді. Осы кешігу кезінде ван дер Донк өзінің назарын жарияланым жұмысына бұрды. 1650 жылы ол өзінің "Remonstrance" атты памфлетін жариялады. Оның жер және оның әлеуеті туралы құлшыныспен айтқан сипаттамасы Жаңа Нидерландқа зор қызығушылық тудырды; сондықтан көптеген адамдар көшіп келуге асықты, тіпті кемелер ақы төлеген жолаушыларды кері қайтаруға мәжбүр болды. Голланд Вест-Индия компаниясының директоры: "Бұрын Жаңа Нидерланд есімді ешкім айтпаған, ал қазір аспан мен жер онымен дүркіл қағып, әркім сол жердегі ең жақсы учаскелерді иеленуге тырысуда" деп жазды. "Remonstrance" қатар ван дер Донк колонияның Янсон Висшер картасын тапсырыс берді. Картаның түсі Иоганнес Блауэмен салынды және оның көрінісі әдемі болу үшін жасалды. Онда Делавэр шығанағының оңтүстігіндегі Хинлопен мүйісінен бастап, 38 градуста орналасқан, Жаңа Англияның 42 градуста басталатын бастапқы голланд территориялық талабы бойынша Жаңа Нидерланд көрсетілді, сондай-ақ әдеттегі үнді ауылдарының, жабайы жануарлардың және Жаңа Амстердам қаласының суреттері қосылды. Картаның өзі бір ғасырдан астам уақыт бойы аймақтың нақты бейнесі болып қала берді, көптеген голланд жер аттарын бекітті. Ол 18 ғасырдың ортасына дейін отыз бір рет қайта басылды. Кітап өте танымал болды, бір жылдан кейін екінші басылымы жарық көрді; алайда ол 1841 жылға дейін ағылшын тілінде жарияланбады, ал аудармадағы нәзік мәнді жойды және көбінесе мақсатталған мағынаны кері бұрып жіберді, қазіргі басылымның редакторы оны "білікті емес" деп сипаттады. Қазіргі заманғы антропологтар үшін Ван дер Донктың жергілікті халықтың Құдайға, шайтандарға және әлемнің пайда болуына қатысты сенімдерін сипаттауы ерекше қызығушылық тудырады. Оның байқауларын қазіргі заманғы "Сипаттама" аудармасынан оңай табуға болады, ол әлі де басылымда.
The case before the States General was delayed because of disruptions within the Dutch government caused by William II of Orange. During this delay, van der Donck turned his attention to public relations. In 1650, he printed his Remonstrance as a pamphlet. His enthusiastic description of the land and its potential created much excitement about New Netherland; so many were suddenly eager to immigrate that ships were forced to turn away paying passengers. A Dutch West India Company director wrote, "Formerly New Netherland was never spoken of, and now heaven and earth seem to be stirred up by it and every one tries to be the first in selecting the best pieces [of land] there." To go alongside the Remonstrance, van der Donck commissioned the Jansson Visscher map of the colony. The map was color engraved by Johannes Blaue and designed in such a way that it would appear visually appealing. It showed New Netherland along the original Dutch territorial claim from Cape Hinlopen just south of the Delaware Bay at 38 degrees to the start of New England at 42 degrees and included drawings of typical Indian villages, wild game, and the town of New Amsterdam. The map itself remained the definitive depiction of the area for over a century, cementing many Dutch place names. It would be reprinted thirty one times before the mid 18th century. The book was wildly popular, going into a second edition the very next year; however, it was not published in English until 1841, in a translation that eliminated subtleties and often even reversed the intended meaning, characterized by the editor of a modern edition as "inept". Of special note to modern anthropologists are Van der Donck's descriptions of the indigenous peoples' beliefs regarding God, devils, and the origin of the world. His observations can now readily be obtained from a more modern translation of the Description, which is still in print.
Жаңа Амстердамға оралу
Көп жылдар бойы ван дер Донктың теңізге шығу өтініштерін қатаң түрде тоқтатқаннан кейін, Голландияның Батыс Үндістан компаниясы ақыры 1653 жылдың 26 мамырында оған қоғамдық өмірден зейнетке шығу шартымен үйіне, отбасына оралуға рұқсат берді. Компания директорларына мынадай петиция жолдады:
After years of firmly blocking van der Donck's requests to sail, the Dutch West India Company finally agreed on May 26, 1653, to allow him to return home to his family on the condition he retire from public life. The Company sent the following petition to its directors:
Төменде қол қойған Адриан ван дер Донк, компанияның немесе оның директорының бұйрықтары мен жарлықтарына бағынып, жаңа Нидерландқа бару үшін басқарманың келісімін және паспортын сұрайды, сондай-ақ қоғамның президенті немесе басқа жағдайда оның орынбасары ретінде бұрын берілген өкілеттігінен бас тартатынын және қандай лауазым болса да қабылдамайтынын, керісінше, қарапайым тұрғын сияқты бейбіт және тыныш өмір сүретінін ұсынады. Бірақ келгеннен кейін ван дер Донктың мемлекеттік қызметтен бас тартуы жеткіліксіз болды, себебі оған заңгерлік тәжірибесін жалғастыру құқығы берілмеді, өйткені оған теңдейтін "жеткілікті қабілеті мен қажетті біліктілігі" бар ешкім болған жоқ. Бұл шектеулер оның көлеңкедегі әрекеттеріне кедергі келтірмеген сияқты: ван дер Донк оралғаннан кейін бірнеше апта өткен соң Стювесантқа қарсы тағы бір саяси көтеріліс болды. Желтоқсан айында ол Стювесанттан қорғау сұрап өтініш жасады. Ван дер Донк қайтыс болғаны туралы жазба қалмаған, бірақ ол 1655 жылдың жазында 37 жасқа толғанда тірі болды, ал 1656 жылдың 10 қаңтарында үндістер оның үйінен алған екі Киелі кітаптың меншігі үшін дауласып жатқан тараптар туралы сот ісінде қайтыс болған деп есептелді. Осы мәселе бойынша оның жесірінің куәлігі ұсынылды. Ол, мүмкін, бейбіт түрде өз мүлкінде қайтыс болған, өйткені 1655 жылдың қыркүйегіндегі шырша соғысы кезіндегі шабуылда зорлықпен өлтірілгені сот жазбаларында тіркелген болар еді. Ол өзінен кейін әйелін және оны жеке-жеке көшіп кетуге көндірген ата-анасын қалдырды.
The undersigned, Adriaen van der Donck, humbly requests consent and passport of the Board to go to New Netherland, offering to resign the commission previously given to him as President of the community, or otherwise as its deputy, and to accept no office whatever it may be, but rather to live in private peacefully and quietly as a common inhabitant, submitting to the orders and commands of the Company or those enacted by its director. However, once arrived, van der Donck's giving up public office was apparently not enough, as he was subsequently denied the right to continue practicing law because there was no one of "sufficient ability and the necessary qualifications" to equal him. These restrictions seem to have not hindered his behind the scenes efforts: another political uprising against Stuyvesant broke out just weeks after van der Donck's return. In December, he had to petition for protection from Stuyvesant. There is no record of van der Donck's death, but he was alive and just 37 years old during the summer of 1655, then referred to as deceased in a court case heard January 10, 1656 over parties disputing ownership of two bibles taken from his house by Indians. An affidavit from his widow was presented in that case on the matter. He evidently died on his estate, perhaps peacefully, as it is likely that a violent death in a raid during the Peach War of September 1655 would have been raised and noted in the court record. He was survived by his wife and by his parents, whom he had separately convinced to emigrate.
Мұра
Джонсонның аудармасы ұзақ уақыт бойы "кемшіліктері бар" және тіпті "қабілетсіз" деп танылды, бірақ 2008 жылға дейін ол қол жетімді жалғыз аударма болып қалды. Дегенмен, Мариана Ван Ренсселер ван дер Донктің Жаңа Нидерланд сипаттамасын "өз түрінің ерекше дарынды кітабы" деп атады, әсіресе оның табиғи тарих монографиясы ретіндегі сапасын жоғары бағалады. Оның этнографиялық сапасы антропологтар мен тарихшылар тарапынан да мақтауға ие болды. Томас О'Доннелл былай жазды:
Johnson's translation was long recognized as "defective" and even "inept", but until 2008 remained the only translation available. Nevertheless, Mariana Van Rensselaer called van der Donck's Description of New Netherland "an exceptionally intelligent book of its kind", especially praising its quality as a natural history monograph. Its quality as an ethnography has also been praised by anthropologists and historians. Thomas O'Donnell wrote,
Егер ол голланд тілінде емес, ағылшын тілінде жазған болса, оның сипаттамасы, әрине, Брэдфордтың «Плимут плантациясы» туралы жазбасына берілгендей, болашақ ұрпақтан сондай құрметке ие болар еді, мүмкін тіпті одан да артық. Бірақ тарихқа қарағанда, Ван дер Донк кітабы жазылып, басылып, кеңінен оқылғаннан кейін, өкінішке орай, Брэдфордтың кітабы жарық көргенге дейін ұмытылып қалды. Ағылшындар ақырында колонияны басып алғанымен, Нью-Амстердам қаласы ван дер Донк қолдаған муниципалдық хартаны сақтап қалды, оның ішінде еркін саудаға кепілдік беру сияқты голландтық ерекшеліктер де болды. 2004 жылы «The Island at the Center of the Center of the World» еңбегінде New York Times газетіне үлесін қосқан жазушы Рассел Шорто ван дер Донк мінезі мен іс-қимылдары американдық рухтың қалыптасуына маңызды болғанын және Донкты «ұмытылған американдық патриоты» деп атағанын жазды.
Had he written in English rather than Dutch, his Description would certainly have won from posterity the same kind, if not the same amount, of veneration that has been bestowed on Bradford's Of Plymouth Plantation. As it turned out, Van der Donck's book was written, published, widely read, put aside, and, alas, almost forgotten long before Bradford's book was published at all. Though the English eventually took over the colony, the city of New Amsterdam retained the municipal charter van der Donck had lobbied for, including uniquely Dutch features, such as a guarantee of free trade. In his 2004 work The Island at the Center of the Center of the World, the New York Times contributing writer Russell Shorto wrote that van der Donck's character and actions were important to the development of the American spirit and he labeled Donck as a "forgotten American patriot."