Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Конго Демократиялық Республикасының Конституциясы – Конго Демократиялық Республикасын басқаратын негізгі заң. 1960 жылы тәуелсіздік алғаннан бері Конституция бірнеше рет өзгертіліп немесе жаңасымен алмастырылды.
The Constitution of the Democratic Republic of the Congo is the basic law governing the Democratic Republic of the Congo. The Constitution has been changed and/or replaced several times since its independence in 1960.
Қазіргі Конституция
Конго Демократиялық Республикасы қазіргі уақытта конголық халықтың референдумда бекіткенімен және президент Жозеф Кабиланың 2006 жылдың 18 ақпанында жариялаған конституциялық құрылымда жұмыс істеп келеді. Бұл 1960 жылдан бері Конго Демократиялық Республикасының алтыншы конституциясы.
The Democratic Republic of the Congo is now under the regime of the constitution which was approved in a referendum by the Congolese people, and promulgated on February 18, 2006 by President Joseph Kabila. It is the Democratic Republic of the Congo's sixth constitution since 1960.
Жалпы ережелер
Бұл конституция жаңа әкімшілік-аймақтық бөліністерді енгізді. Ел 25 провинцияға бөлінген, ал елордасы Киншаса жаңадан сайланған президенттің ресми қызметке орналасуынан кейін 36 ай өткен соң толық күшіне енеді, бұл 2006 жылдың 6 желтоқсанында болды. Елдің ұраны: "Әділет, бейбітшілік, еңбек".
New political subdivisions were brought by this constitution. The country is divided in 25 provinces, and the capital city of Kinshasa – to take full effect 36 months after the official installation of the newly elected President, which occurred on December 6, 2006. The motto of the country is : "Justice, Peace, Work".
Саяси плюрализм
Саяси партия құру және оған мүше болу – барлық конголықтардың азаматтық және саяси құқығы болып табылады. Саяси партиялар саяси партиялар туралы заңға бағынуға, қоғамдық тәртіпті сақтауға және "жақсы мінез-құлық" нормаларына сәйкес жұмыс істеуге міндетті. Партиялар сайлау науқаны үшін үкіметтен қаржылай көмек алады. Бір партиялық жүйе Конституцияға қайшы екені нақты айқындалған.
Creating and belonging to a political party is a civil and political right for all Congolese people. Political parties must obey the law on political parties, respect public order and operate in accordance with "good mores". Parties receive subsidies from the government for their electoral campaign. Having a one party system is expressly unconstitutional.
Ұлты мен азаматтығы
Конго азаматтығы өзіне тән және ерекше. Сондықтан, қос азаматтық теориялық тұрғыдан мүмкін емес. Конго тәуелсіздік алған кезде, қазіргі Конго Демократиялық Республикасы құрамына кірген территория мен халықты құраған этникалық топтарға жататын әрбір адам – конголық азамат болып саналады. Егер сот шешімі немесе заң бойынша саяси құқықтарынан айырылмаса, Конгоның кез келген азаматы – Конго азаматы болып табылады.
Congolese citizenship is exclusive. Double citizenship is therefore impossible in theory. Anyone belonging to the ethnic groups whose persons and territory constituted what became Congo (currently the Democratic Republic of the Congo), at independence is a Congolese national. Any Congolese national who has not lost his/her political rights, by virtue of a court decision, or by virtue of the law, is a Congolese citizen.
Құқықтар мен міндеттер
Азаматтық, саяси, экономикалық, әлеуметтік, мәдени және ұжымдық құқықтар, сондай-ақ барлық азаматтардың міндеттері Конституцияның ІІ тарауында – құқықтар мен міндеттердің ресми емес жарғысында белгіленген. ІІ тарау сонымен қатар заңды білмеу сотта немесе кез келген жерде мойынға алмайтын желеу екенін де көрсетеді. Жаңа Конституция 40-бапта некені «өз таңдаған, қарама-қарсы жынысты адамға үйлену және отбасы құру құқығы» ретінде шектейді; осылайша, бір жынысты некеге тыйым салады.
Civil, political, economic, social, cultural and collective rights, as well as the duties of all citizens, are defined in Title II of the constitution – the unofficial bill of rights and duties. Title II also states that ignorance of the law is not a valid defense in court, or anywhere. The new constitution limits marriage, in article 40, as the right to « marry the person of one's choice, of the opposite sex, and to create a family » ; thus, it forbids same sex marriage.
Конституциялық тарих
Елдің алғашқы, уақытша конституциясы 1960 жылғы негізгі заң болды, ол Бельгия Конституциясына негізделіп, парламенттік республиканы орнатып, құрды. 1964 жылғы 1 тамызда қабылданған жаңа конституция президенттік билікті күшейтті, ал 1967 жылғы 24 маусымдағы жарғы оны одан әрі арттырды. Конго 1971 жылы Заир деп аталды, ал 1974 жылғы тамызда жаңа конституция қабылданды. Ол барлық билікті Президент Мобуту Сесе Секоның қолына шоғырландырды. Бұл құжат 1978 жылғы 15 ақпанда қайта қаралып, 1990 жылғы 5 шілдеде өзгертілді. 1994 жылғы сәуірде уақытша конституция жарияланды. 1997 жылғы мамырда Конституциялық акт жарияланды; конституция жобасы ұсынылды, бірақ 1998 жылғы наурызда аяқталған жоқ. 2003 жылғы 2 сәуірден бастап елде 2002 жылғы Оңтүстік Африканың Сан-Ситисіндегі келісімнің нәтижесінде қабылданған, Екінші Конго соғысын аяқтаған жаһандық және қосымша келісімге сәйкес өтпелі конституция қолданылып келді. Бұл құжат 2006 жылғы 18 ақпанда қазіргі конституция күшіне енгенге дейін қолданыста болды.
The country's first, provisional, constitution was the fundamental law of 1960, which was based on the Constitution of Belgium and established a parliamentary republic. A new constitution, dated August 1, 1964, strengthened the powers of the presidency, enhanced still further by the June 24, 1967 charter. The Congo was renamed Zaire in 1971, and a new constitution was adopted in August 1974. It concentrated virtually all power in the hands of President Mobutu Sese Seko. This document was revised on February 15, 1978, and amended on July 5, 1990. A transitional constitution was then promulgated in April 1994. A Constitutional Act was promulgated in May 1997; draft constitution was proposed but not finalized in March 1998. From April 2, 2003, the country was under a Transition Constitution, which was established as a result of the 2002 Global and Inclusive Agreement of Sun City, South Africa that ended the Second Congo War. This document was in effect until the current constitution came into force on February 18, 2006.