Оскар Нибе: Хаймаркет оқиғасының куәгері және жұмысшы қозғалысының белсендісі

Кіріспе

Американдық анархист (1850–1916)

Оскар Уильям Ниб I (12 шілде 1850 – 22 сәуір 1916) – анархист, еңбек қозғалысының белсендісі және Хеймаркет бомбалау оқиғасы бойынша сотталушылардың бірі, сондай-ақ 1 мамыр – Халықаралық жұмысшылар күнінде еске алынатын сегіз белсендінің бірі.

Ерте өмір

Ол 1850 жылы 12 шілдеде Нью-Йорк қаласында француз гугеноттарынан тараған неміс иммигранттарының отбасында дүниеге келді. Оның екі бауыры болды: Конрад Нибе, ол Бостонға көшкен, және Луис Нибе, ол Чикагоға көшкен. Балалары Германияда білім алсын үшін отбасы Гессенге қайтып келді. Олар 1864 жылы АҚШ-қа оралды. Нибе біраз уақыт Бруклинде алтын және күміс жапырақтарын жасаумен айналысты, бірақ денсаулығына байланысты жұмыстан кетті. 1866 жылы ол Чикагоға көшті, онда салонға официант болып орналасқанша көп қиындықтарға тап болды. Бұл салонға жақын жердегі МакКормик орақ фабрикасының жұмысшылары жиі келетін, сонда ол жұмысшылардың жағдайы мен олардың қалай пайдалану туралы білді. Ол сондай-ақ 8 сағаттық жұмыс күні қозғалысы туралы да естіді. 1868 жылы ол Ұлы көлдер арқылы темір кенін тасымалдайтын кемелерде аспаз болып жұмыс істеді. Бірақ көп ұзамай ол жұмыстан кетіп, Нью-Йоркке қайтып келді. Оған қарсы ұсынылған айғақтар оның саяси көзқарастарына, социалистік жиналыстарға қатысқанына, «Arbeiter Zeitung» газетімен байланыста болғанына және үйінен мылтық, тапанша және қызыл ту табылғанына негізделген. Бір куәгер оның танымал «Кек» үндеуін таратып жүргенін айтты. Нибе ол өзіне тапқан бір данасын ғана бергенін және тіпті оны оқымағанын мәлімдеді. Дегенмен Нибе 15 жылға түрмеге кесілді. Соңғы сөзінде ол: «Менің бомба тастаумен байланысым болғанына, не оның жанында болғаныма, не осы сияқты бір нәрсеге ешқандай дәлел жоқ. Сондықтан, сіздің құрметті, егер сіз оны тоқтата алатын болсаңыз немесе көмектесе алатын болсаңыз, мен сізден солай істеуіңізді сұраймын, яғни мені де асып тастаңыз, себебі менің ойымша, жайлап өлтіруден гөрі кенеттен өлгенің артық. Менің отбасым мен балаларым бар. Егер олар әкелерінің қайтыс болғанын білсе, оны жерлейді. Олар қабірге барып, оның жанында тізе бүге алады, бірақ олар жазалау орындағы әкелерін көре алмайды, ол оларға қатысы жоқ қылмыс үшін сотталған. Менің айтарым осы ғана. Құрметті судья, мені қалғандарымен бірге асып тастамағаныңызға өкінемін». Түрмеде жазасын өтеу кезінде оның әйелі Мета 1887 жылы қайтыс болды. Оған оның жерлеу рәсіміне қатысуға рұқсат етілетіні уәде етілді, бірақ оның орнына оның сүйегін үйінде жеке қарауға рұқсат берілді. 1893 жылдың 26 маусымында Иллинойс штатының губернаторы Джон Питер Альтгельд Нибе мен оның екі серігін кешірді, олардың кінәсіз екенін анықтағаннан кейін.

He was born on July 12, 1850, in New York City to German immigrants of French Huguenot origin from Kassel, Germany. He had two brothers, Conrad Neebe, who moved to Boston and Louis Neebe, who moved to Chicago. The family went back to Hesse so the children could be educated in Germany. They returned to the United States in 1864. Neebe worked for a time manufacturing gold leaf and silver leaf in Brooklyn, but quit because of his health. In 1866, he moved to Chicago, where he had a hard time until he was finally hired as a waiter in a saloon. The saloon was frequented by workers from the nearby McCormick reaper works, and it was here that he learned of the worker's plight and how they were exploited. He also learned of the 8 hour working day movement. In 1868, he started working as a cook on the boats carrying iron ore across the Great Lakes. However, he soon resigned and returned to New York City. The evidence presented against him was based on his political views and that he had attended socialist meetings, was associated with Arbeiter Zeitung, and that a shotgun, a pistol and red flag were found in his home. One witness claimed that he had been seen distributing the famous "Revenge" Circular. Neebe insisted he had only handed him one that he found and hadn't even read it himself. Despite this, Neebe was sentenced to 15 years in prison. In his final address to the court, he declared: "There is no evidence to show that I was connected with the bomb throwing, or that I was near it, or anything of that kind. So I am only sorry, your honor that is, if you can stop it or help it I will ask you to do it that is, to hang me, too; for I think it is more honorable to die suddenly than to be killed by inches. I have a family and children; and if they know their father is dead, they will bury him. They can go to the grave, and kneel down by the side of it; but they can't go to the penitentiary and see their father, who was convicted for a crime that he hasn't had anything to do with. That is all I have got to say. Your honor, I am sorry I am not to be hung with the rest of the men." While serving his sentence, his wife Meta died in 1887. He was promised he could attend her funeral, but instead was allowed to view her remains privately at his home. On June 26, 1893, Illinois Governor John Peter Altgeld pardoned Neebe and two of his co defendants, having concluded that they were innocent.

Кейінгі жылдар

Нейбi босатылған жылы қайтадан үйленді. Жаңа әйелі Регина Хеппен үш баласы болды. Нейб, Хеймаркет оқиғасына дейін Социалистік Еңбек партиясымен байланыста болған (кейіннен одан шығарылған) және кәсіби одақ қозғалысында белсенділік танытқан, 1905 жылы құрылғаннан кейін көп ұзамай Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылар одағына қосылды. 1906 жылы Еңбек күніне арналған Чикагодағы негізгі спикерлердің бірі ретінде тізілген, ал 1907 жылы одақтың съезіне қатысты. Өмірінің соңғы жылдарын тыныш өткізіп, салон иесі болып жұмыс істеді және 1916 жылдың 22 сәуірінде 65 жасында Чикагода қайтыс болды. Нейбті Иллинойс штатының Форст-Парк қаласындағы неміс Вальдхайм зиратындағы Хеймаркет шейіттерінің ескерткішіне жерледі.