Кіріспе

Американдық актриса Беатрис Брук Херфорд (13 қазан 1867 – 18 шілде 1952) – Англияда туған американдық актриса, сөз шебері және водевиль артисі.

Өмірбаян

Доктор Брук Херфордтың қызы, унитариандық пастор, Херфорд Ланкаширдегі Салфорд қаласында дүниеге келді және жастық шағын Англия мен АҚШ арасында, әкесінің жұмысын ауыстыруына байланысты, алдымен Чикагода, содан кейін Бостонда өткізді. Оның ағасы Оливер Херфорд суретші және юморист болған. Ол кездесетін кейіпкерлерді мінсіз бейнелеу қабілетіне ие болды және жиырма жасында жеке театрлық қойылымдарға белсенді қатысып, өзінің монологтарын жазды. 1895 жылы ол Лондондағы Salle Érard-да алғашқы ресми өнер көрсетуін жасады, сол кезде ол "өз монологтарын бір адамдық шоу ретінде жазып, орындаған алғашқы әйел солисі" деп аталды. 1906 жылы Гелетт Бургесс өзінің "Сіз Бромидсіз бе?" атты кітабында Херфордтың монологтарын жеке тұлға типтерін күнделікті (Бромид) және ерекшеленетін (Сулфиттік) деп бөлудің мысалы ретінде пайдаланды: Мисс Херфордтың ешқайсысына ұқсамайтын монологтары, олардың әрқайсысы белгілі бір типтік Бромидтің – дүкен қызметкері, елдік киім тігуші, арзан бағамен сауда жасаушы және т.б. – бейнесін сомдайды. Олардың өте күлкілі болуының себебі, ол біз бірден танитын, өте қарапайым типтерді бейнелейді. Әрқайсысы өзінің бромдық тобының қалыптасқан ойын көрсетеді. Осылайша, өзі Сулфит болған адам орындаса, нәтижесі қызықты болады. 1904 жылы Херфорд және оның достары күйеуінің Уэйлендтегі жеріне шағын театр салып, оны ағылшын актрисасы Розина Вокс атымен Беатрис Херфордтың Вокс театры деп атады. 1937 жылы Херфорд театрды "Vokes Players" деп аталатын актерлер тобына пайдалануға берді. Топ театрды жаңартты және онда өнер көрсетуді жалғастыруда. Херфорд 1952 жылы Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласында қайтыс болды.

Мұра

Герфордтың монологтары Нью-Йорк пен Лондон сахналарында жақсы қабылданды, ал ол достары арасында ағылшын тіліндегі театрдың патшаларын санады. 30 жылдан астам уақыт бойы оның кішкентай театры тек достарына ғана ашық болды, олар бір-біріне рөл ойнайды, көбінесе олар өздерінің қоғамдық бейнесінде заңды сахна жұлдыздары ретінде ешқашан ойнамайтын рөлдерді таңдайтын. Оның театры Массачусетс штатының тарихи орны болып табылады және театр естеліктері мен фотосуреттердің маңызды жинағын қамтиды, сонымен қатар Vokes Players-тің үйі ретінде жанды және белсенді қолданыста. Vokes Players Герфордтың өзінің туындыларын орындағанда, оның монологтары қазіргі көрермендерді әлі де қуантып келеді. Бұл материал оның өнердегі жаңашыл екенін және Рут Дрейпер, Лили Томлин және Вупи Голдберг сияқты танымал монологшілерге жол салғанын көрсетеді. Соңғы жылдары Vokes Players тарихи фотосуреттер жинағын қалпына келтіру үшін жария науқан жүргізді, олардың көпшілігі Хейвард пен Герфордқа қонақ суретшілер, ғалымдар мен танымал тұлғалар арнаған жазбалармен толық. Фотосуретті «асырап алу» туралы ақпаратты Vokes Players веб-сайтынан табуға болады. Тарихи театрдың ағаш есігіне соңғы ғасырда осы сахнада өнер көрсеткен көптеген ұлы суретшілердің қолтаңбалары салынған. Көрермендер тынығу кезінде қолтаңба есігін көре алады. Хейвард пен Герфорд өз театрын Vokes Family Theatre-дің мүшесі Розина Вокс (1854–94) құрметіне атады. Бұл ағылшын актерлерінің гастрольдік труппасы бастапқыда нағыз отбасылық жоба ретінде құрылды және 1870 жылдардан 1917 жылға дейін «Vokes» тегін кәсіби түрде қабылдаған актерлерді «асырап алу» арқылы өнер көрсетуді жалғастырды. Олар ағылшын тілінде сөйлейтін әлемде өнер көрсетіп, комедиялық пьесаларымен танымал болды. Розина Вокс пен Беатрис Герфорд Англияның бір аймағынан шыққан, мансаптарының басында бір театрларда өнер көрсеткен және өмір бойы дос болған. Розина Вокс отбасылық труппаны тастап, АҚШ-та өз труппасын құрды, онда ол үйленді. Туберкулезден әлсіреп бара жатқанына қарамастан, ол 1885 жылы қайтыс болғанға дейін бірнеше күнге дейін ел аралап, шаршатарлық турларда өнер көрсетуді жалғастырды. Көрермендер мен сыншылар үшін оның денсаулығы нашарлап бара жатқаны айқын болса да, оның өнері зардап шекпеді, ал сыншылар оның жұмысын жалғастыруын өнердегі батырлық деп бағалады. Оның көптеген некрологтары оны әріптестері мен көрермендері жақсы көрген жұлдыз ретінде бірауызды түрде сипаттайды.