Кіріспе

Эндометрит жедел және созылмалы түрлерге бөлінеді. Жедел түрі әдетте жатыр мойны арқылы өтетін инфекциядан туындайды, бұл аборт салдарынан, менструация кезінде, босанғаннан кейін немесе спринттеу немесе спираль (IUD) салдар нәтижесінде болуы мүмкін. Жатырда қалған тіндердің жоқтығын анықтау үшін ультрадыбыс пайдалы болуы мүмкін. Қауіп тобындағыларға гонорея және хламидиозды тексеру және емдеу де ұсынылады. Емдеумен байланысты нәтижелер көбінесе жақсы болады. Егер эндометрий және миометрийдің қабынуы болса, "эндомиометрит" термині қолданылуы мүмкін. Бұл жағдай сиырлар сияқты басқа жануарларда да жиі кездеседі.

Симптомдары

Симптомдарға дене температурасының көтерілуі, төменгі ішек қысылысының ауыруы, және қалыптан тыс қыннан қан кету немесе бөлінуі жатуы мүмкін.

Жіті эндометрит

Жіті эндометрит жұқпамен сипатталады. Көбінесе оқшауланған микроорганизмдердің себебі қауіпсіз емес аборттар, босану, медициналық құралдардың қолданылуы және плаценталық фрагменттердің қалуы болып есептеледі. Вагинальды жолмен босану кезінде плацентаны қолмен алып тастағаннан кейін эндометриттің алдын алу үшін профилактикалық антибиотиктерді қолдануға жеткілікті дәлелдер жоқ. Гистологиялық тұрғыдан алғанда, жіті эндометрит кезінде эндометрий тініне нейтрофилдердің енуі байқалады. Клиникалық белгілері - жоғары температура және іріңді қын сөлі. Жіті эндометриттен кейін менструация көп мөлшерде болады және асқынуларсыз жағдайларда 2 апталық клиндамицин және джентамицин дәрілік құралын тамырға салу арқылы емделгеннен кейін тоқтауы мүмкін. Белгілі бір топтарда Mycoplasma genitalium және кіші кезең қабынуымен байланысты.

Созылмалы эндометрит

Созылмалы эндометрит стромада плазмалық жасушалардың болуымен сипатталады. Лимфоциттер, эозинофилдер, тіпті лимфоидты фолликулдер де көрінуі мүмкін, бірақ плазмалық жасушалардың болмауы гистологиялық диагноз қоюға жеткіліксіз. Бұл жағдай эндометрий биопсиясының 10%-ға дейін жасалған жағдайларда кездеседі, әсіресе етеккірдің бұзылуына байланысты. Ең көп таралған қоздырғыштар – Chlamydia trachomatis (хламидия), Neisseria gonorrhoeae (гонорея), Streptococcus agalactiae (В тобы стрептококк), Mycoplasma hominis, туберкулез және әртүрлі вирустар. Бұл агенттердің көпшілігі созылмалы таз аймағының қабыну ауруын (СТҚА) тудыруға қабілетті. Созылмалы эндометритпен ауыратын науқастарда жатыр мойнының немесе эндометрийдің қатерлі ісігі болуы мүмкін (дегенмен, жұқпалы себептер жиірек кездеседі). Антибиотикпен емдеу көптеген жағдайларда (себебіне байланысты) тиімді болып, 2-3 күннің ішінде симптомдардың жеңілдеуіне әкеледі. Созылмалы эндометритпен ауыратын әйелдерде жүктілікті жоғалту қаупі жоғары, ал емдеу болашақ жүктіліктің нәтижелерін жақсартады. Созылмалы гранулематозды эндометрит көбінесе туберкулезбен байланысты. Гранулемалар кішкентай, сирек және казеозты емес. Гранулемалардың қалыптасуына 2 аптаға дейін уақыт қажет, ал эндометрий 4 апта сайын жаңаруына байланысты, гранулемалар толық қалыптаспайды. Адам медицинасында пиометра (ветеринарияда да маңызды жағдай) – егде жастағы әйелдерде кездесетін созылмалы эндометриттің бір түрі, ол жатыр мойнының саңылауының тарылуына және бөлінділер мен инфекцияның жиналуына себеп болады. Созылмалы эндометритте қанды бөлінділер байқалады, ал пиометрияда науқас төменгі ішек қылышында ауырсыну сезінеді.

Пиометра

Пиометра – жатыр қуысында іріңнің жиналуы. Пиометраның дамуы үшін инфекция және жатыр мойнының бітелуі қатар болуы керек. Симптомдар мен белгілеріне төменгі іштің ауыруы (супрапубикалық аймақта), дікілдеу, қызба және жатырға зонд енгізген кезде іріңнің шығуы жатады. Пиометра антибиотиктермен емделеді, бактериялық егістің нәтижесіне және сезімталдыққа сәйкес.