Кіріспе
Ботаникалық атаудың алғашқы жариялаушыларын көрсету
Ботаникалық номенклатурада авторды көрсету – ботаникалық атауды жарамды түрде жариялаған адамның немесе адамдар тобының аталу жолы, яғни су өсімдіктері, саңырауқұлақтар және өсімдіктер үшін Халықаралық номенклатура кодексінде (ICN) белгіленген ресми талаптарды орындап, атауды алғаш жариялаған адамды көрсету. Егер түрдің бастапқы туыстық орналасуы өзгерген болса (яғни, туыс және есімдік эпитеттің жаңа комбинациясы), бастапқы туыстық орналасу авторы және жаңа комбинация авторы екеуі де көрсетіледі (бұрынғысы жақша ішінде). Ботаникада автор есімдерін стандартты тізімдегі қабылданған аббревиатураларға сәйкес қысқарту қалыпты (бірақ міндетті емес). Ботаникалық кодекс пен зоологиядағы қалыпты практика арасында айырмашылықтар бар. Зоологияда жариялану жылы автор есімінен кейін көрсетіледі және жаңа комбинация авторлығы әдетте көрсетілмейді. Ботаникалық және зоологиялық кодекстер ұсынатын кейбір арнайы тәжірибелер де өзгеше болуы мүмкін.
In botanical nomenclature, author citation is the way of citing the person or group of people who validly published a botanical name, i. e. who first published the name while fulfilling the formal requirements as specified by the International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (ICN). In cases where a species is no longer in its original generic placement (i. e. a new combination of genus and specific epithet), both the authority for the original genus placement and that for the new combination are given (the former in parentheses). In botany, it is customary (though not obligatory) to abbreviate author names according to a recognised list of standard abbreviations. There are differences between the botanical code and the normal practice in zoology. In zoology, the publication year is given following the author names and the authorship of a new combination is normally omitted. A small number of more specialized practices also vary between the recommendations of the botanical and zoological codes.
Кіріспе
Биологиялық еңбектерде, әсіресе таксономия және номенклатура салаларын қамтитындарда, сондай-ақ экологиялық зерттеулерде ғылыми атаудың жарияланған жеріне толық сілтеме жасау қалыпты жағдай емес, бірақ атау авторын көрсету үшін қысқартылған жазу тәсілі қолданылады, әрі бұл алғаш рет айтылғанда міндетті. Автордың аты көбінесе жеткілікті ақпарат болып табылмайды, бірақ кейбір қиындықтарды шешуге көмектесе алады. Мәселелер:
Таксонның аты екіұшты болуы мүмкін, мысалы, Фикус Л. (инжір ағашы туысы) және Фикус Рёдинг, 1798 (моллюскалар туысы) сияқты гомонимдерде. Атаудың жариялануы аз танымал журналда немесе кітапта болуы мүмкін. Автордың аты кейде осы мәселені шешуге көмектеседі. Атау дұрыс жарияланбаған болуы мүмкін, бірақ автордың аты аталған басылымды немесе қолжазбаны табуға көмектеседі. Ботаникада авторларды цитаталау ережелері мен ұсыныстары Халықаралық номенклатура кодексінің (ХНК) 46–50-баптарында жазылған. Бұл стандартты қысқартуларды International Plant Names Index-тен табуға болады. Мысалы:
Rubus L.
мұндағы "L." деген қысқарту атақты ботаник Карл Линнейге сілтеме жасайды, ол 1753 жылы Species Plantarum еңбегінің 492-бетінде осы туысты сипаттаған. Rubus ursinus Cham. & Schldl. мұндағы "Cham." ботаник Адельберт фон Шамиссоға, ал "Schldl." ботаник Диерих Франц Леонард фон Шлехтендалға сілтеме жасайды; осы авторлар 1827 жылы бірлесіп осы түрді сипаттаған (және оны Rubus туысына жатқызған).
"Ескі" терминін қолдану
Автор атын көрсетуде "ex" термині бастапқы сипаттама жарамды жариялану талаптарына сай келмегенін, бірақ сол атау кейіннен екінші автор немесе авторлар (немесе сол автордың кейінгі жарияланымдарында) жарамды түрде жарияланғанын көрсетеді. 46.4-тарау. Алайда, егер кейінгі автор сипаттаманың ертерек авторға тиесілі екенін (және ертерек автор атауды қабылдағанын) нақты көрсетсе, онда "ex" қолданылмайды және ертерек автор ғана тізімделеді. Мысалы: Andropogon aromaticus Sieber ex Schult. – Йозеф Шульцтің осы атауды жарамды түрде жариялағанын (осы жағдайда 1824 жылы) көрсетеді, бірақ оның сипаттамасы атауды Франц Сиберге жатқызады (ботаникада ертерек автордың аты кейінгі, жарамды автордың атынан бұрын келеді; зоологияда бұл рет, егер көрсетілген болса, кері болады).
Andropogon aromaticus Sieber ex Schult. indicates that Josef Schultes validly published this name (in 1824 in this instance), but his description attributed the name to Franz Sieber (in botany, the author of the earlier name precedes the later, valid one; in zoology, this sequence, where present, is reversed).
Қосалқы дәрежелердің авторы
Ботаникалық кодекске сәйкес, қарастырылып отырған таксонның ең төменгі сатысы үшін ғана авторды көрсету қажет, яғни жоғарыда келтірілген мысал – кіші түр (Helianthemum apenninum subsp. rothmaleri) үшін түрдің авторына ("Mill.") сілтеме жасау қажет емес (тіпті ұсынылмайды), дегенмен мұндай жағдай кейбір дереккөздерде кездеседі. Бұл ереженің жалғыз ерекшелігі – түрдің атаулы нұсқасы немесе кіші түрі келтірілген жағдайда, ол автоматты түрде өз ата-аналық таксонының авторлығын мұраға алады. 26.1-бап: Rosa gallica L. var. gallica, "Rosa gallica var. gallica L." емес.
Rosa gallica L. var. gallica, not "Rosa gallica var. gallica L."
Авторларды түзету
Ботаникалық кодекстің 47-бабында сипатталғандай, кейде таксонның диагностикалық белгілері немесе шеңбері настолько өзгеріп (түзетуге алынып) қалуы мүмкін, оның бастапқы атауымен берілген таксономиялық ұғымға жатқызу жеткіліксіз болады. Мұндай жағдайларда бастапқы авторлық көрсетілімі өзгертілмейді, бірақ бастапқы авторлыққа "emend." (emendavit – түзетілді) деген қысқарту арқылы таксономиялық түсіндірме қосылуы мүмкін, Кодексте келтірілген мысалдар бойынша:
Phyllanthus L. emend. Müll. Arg
Globularia cordifolia L. excl. var. (emend. Lam.). (Екінші мысалда "excl. var." – exclusis varietatibus деген қысқарту, бұл таксономиялық ұғымның басқа зерттеушілер кейіннен қосып алған түрлерін қамтамайтынын көрсетеді.)
Globularia cordifolia L. excl. var. (emend. Lam.). (In the second example, "excl. var. ", abbr. for exclusis varietatibus, indicates that this taxonomic concept excludes varieties which other workers have subsequently included.)