Кіріспе

Кариб бассейніндегі француз музыка жанры, ол Гаитидегі cadence rampa және Тринидад және Тобагодағы калипсоның қосылысы, сондай-ақ Кариб бассейніндегі басқа ағылшын тілді елдерге де тарады. 1970 жылдары Доминикалық Exile One тобымен құрылған, ол креол әлеміндегі және Африкадағы, сондай-ақ Француз Антиль аралдарындағы би кештерінде кеңінен танылып, танымал болды. Гордон Хендерсон – Exile One тобының жетекшісі және негізін қалаушы, ол "cadence lypso" терминін ойлап тапқан.

Тарих

Доминиканың қазіргі заманғы музыкасы, яғни 1950 жылдардағы би ансамбльдері орындаған музыка, Доминиканың ұлттық өмірінде маңызды рөл атқарды. 1950 жылдан бері Доминиканың музыкалық ландшафты көп өзгерді. 1940 және 1950 жылдары Розодағы Казимир ағайындары сияқты ансамбльдер болды. 1950 жылдардың соңында «Swinging Stars» тобы пайда болды. Олардың музыкасы – Кариб теңізі мен Латын Америкасының көптеген халықтық музыка түрлерінің биге арналған нұсқасы. 1960 жылдардың басында калипсо және Тринидад стальпан музыкасы Доминикадағы ең танымал стильдерге айналып, дәстүрлі карнавал музыкасын – «chanté mas» және «lapo kabwit»-ты, әсіресе астана Розода ығыстырды. Көптеген дәстүрлі карнавал әндері жаңа калипсо ырғағымен орындалды. Калипсо орындаушылары мен калипсо монархтары сайыстары пайда болып, өте танымал болды. 1960 жылдары Доминиканың түпнұсқа музыкасына, дәстүрлі музыкасына және әндеріне ден қою үрдісі басталды. Бұл, әсіресе, «Gaylords» тобының музыкасында жақсы көрініс тапты, сондай-ақ «De Boys and Dem» тобында да байқалды. «Gaylords» тобы «DouvanJou», «Ti Mako» сияқты доминикалық креол тіліндегі, сондай-ақ «Lovely Dominica» және «Pray for the Blackman» сияқты ағылшын тіліндегі ұлттық әндерден тұратын хиттер тізбегін шығарды. Бұл әндер калипсо ырғағымен, кейін Ямайкадан келген жаңа регги ырғағымен орындалды. Бұл дәуірдегі алғашқы жазба жасаған жұлдыздар қатарында «Swinging Busters», «The Gaylords», «De Boys an Dem» және «Los Caballeros» болды, ал хор ұжымдары да, әсіресе «Lajenne Etwal», «Siflé» және Доминика халық әншілері жанкүйерлерге ие болды. Бұл алғашқы танымал музыканттарға «WIDBS» және кейін «Radio Dominica» радио хабарларын тарату көмектесті. Радионың пайда болуы, бірінші «WIDBS», кейін «Radio Dominica» музыканы таратуға септігін тигізді. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында АҚШ-тан келген рок, соул және фанк музыкасының ықпалы Доминиканың қазіргі заманғы би музыкасында көрінді. Негізінен орта мектеп оқушыларынан құралған жаңа топтар пайда болды. «Every Mother's Child», «Woodenstool» және «Voltage Four» сияқты топтар рок және фанк музыкасына маманданған. Карлос Сантананың латын рок музыкасы мен Осибисаның афро рок музыкасы жас топтарға күшті әсер етті және би залдарында өте танымал болды.

Каденс дәуірі

1960 жылдардың басында Гаити музыканттары Кариб теңізіне, әсіресе Доминика мен Француз Антиль аралдарына (Гваделупа мен Мартиника) каденс рампаны немесе мерингуді таныстырды. Бұл музыканың күрделі түрі тез арада аралдарды қамтыды және Кариб теңізіндегі бұрынғы француз колонияларының барлығын біріктіруге көмектесті, олардың мәдени ықпалдарын үйлестіру арқылы. 1970 жылдардың басында Гваделупа аралында Доминикалық Exile One тобы құрылды. Оның құрамында Woodenstool, Voltage және De Boys and Dem сияқты топтардан шыққан талантты доминикалық музыканттар болды. Тринидад калипсосы мен Гаити кадансы немесе мерингуы Доминиканың ең танымал музыкалық стильдері болды, сондықтан Exile One, калипсо, регги және негізінен кадан немесе мерингуді өзіне сіңірген, өзінің музыкасын Cadence lypso деп атады. Дегенмен, топтың репертуарының көп бөлігі кадан болды. Exile One-ның танымалдылығының арқасында Доминикада Grammacks, Liquid Ice, Midnight Groovers, Black Affairs, Black Machine, Mantra, Belles Combo, Milestone, Wafrikai, Black Roots, Black Blood, Naked Feet және Mammouth сияқты көптеген кадан топтары пайда болды. Осы кезеңнің жетекші вокалисттері Гордон Хендерсон, Джефф Джозеф, Марсель "Чабби" Марк, Энтони Гасси, Майк Моро, Тони Валмонд, Линфорд Джон, Билл Томас, Синки Рабесс және Джанет Азуз болды. Доминика кадан топтары Мартиника, Гваделупа, Гаити және Кариб теңізіндегі басқа да аралдарда, Латын Америкасында және Африкада кең танылды. Музыкаға Сантана мен Осибисаның музыкасы да әсер етті, бұл гитаралар, синтезаторлар, духовые аспаптар мен соққы аспаптардың қолданылуынан көрінеді. Сол кезде қоғам ұлтшылдық рухта өркендеді. "Қара күш" және Растафари қозғалыстары, олардың қара намысы, африкалыққа бағыну және отаршылдыққа қарсы идеологиялық көзқарастары жас музыканттарға зор әсер етті. Бұл музыкада топтардың аттары арқылы көрініс тапты, мысалы Wafrikai, Black Machine, Black Roots, Black Affairs және Black Blood, қара түспен, Африкамен байланысты екенін көрсетеді. Бұл мелодияда, синтезаторлар, гитаралар және духовые аспаптар сияқты аспаптарды қолдануда көрінді. Сондай-ақ, cadence lypso-ның жағымды, ұлтшылдық және әлеуметтік мазмұнында да көрінді. Олардың алғашқы жазбасы "Ay Dominique" болды, ол 1970 жылдары елдегі саяси проблемаларға байланысты Доминикаға арналған ағым. Жазба шыққан кезде ол Гваделупа мен Мартиникада дереу танымал болды, бірақ бұл Француздық Батыс Үндістанында доминикалық музыканың үстемдігінің аяқталуына жақын болды. Жақында cadence lypso және жалпы креол музыкасын жандандыруға күш-жігер жұмсалды, Доминикада Дүниежүзілік креол музыка фестивалін өткізу арқылы. Бұл фестиваль француз креол тілінде сөйлейтін әлемнің және Африканың ең үздік топтарын тартады. Exile One, Джефф Джозеф//New Generation Grammacks, Энтони Гасси және Тони Валмонд/Liquid Ice бірнеше альбомдар шығарды, сондай-ақ 1970 жылдардың винтаждық хиттерін қайта жазды.

Шығу тегі

Каденс липсоның дамуына ең ықпалды тұлға – Доминикалық Exile One тобы (Гваделупа аралында орналасқан), ол ағылшын тіліндегі Кариб теңізінің калипсо музыкасын және Гаитидің каденс рампасын Доминиканың дәстүрлі музыкасының ықпалымен біріктірді. Каденс липсо Доминика мен Кариб/Латын ырғақтарының, сондай-ақ рок-гитаралардың, соул стиліндегі вокалдың және АҚШ-тың фанк бас және духовой аспаптар стиліндегі музыкасының әсерімен дамыды. 1970 жылдардың соңында Гордон Хендерсон каденс липсоны «Кариб және Африка музыкалық үлгілерінің синтезі, дәстүрлі мен заманауиды біріктіретін» деп анықтады. Оның алғашқы жазбасы «Ay Dominique» болды, ол «1970 жылдары ел саяси қиындықтарға тап болған Доминика үшін жоқтау» еді. Бұл ән доминикалықтар арасында танымал әнұранға айналды және ол Гордон Хендерсонмен бірге жаздырып, каденс липсоның алдыңғы қатарына шықты. Офелияның аймақтық музыканың, әсіресе каденстің дамуына қосқан үлесі жақсы белгілі, ол 1979 жылы «Aie Dominique» және кейін «Chante d'amour» атты танымал хитімен музыкалық аренаға енгеннен бері. NCCU президенті Декстер Дюкрей мырза NCCU-ның Доминикаға қайтару және каденс өнерін сақтап қалу үшін осы бастаманы қолға алғанын мәлімдеді. Ньютаун Саваннасындағы шоуда бәсекеге түсу үшін он бес жеке тұлға мен топ іріктеледі. Жеңімпаз 15 000 доллар көлеміндегі тартымды жүлде алады. Мәдениет, жастар және спорт министрі Юстина Чарльз та, туризм және құқықтық мәселелер министрі Иан Дуглас, сондай-ақ Бас мәдениет қызметкері Реймонд Лоуренс шараға баяндама жасады. Олардың барлығы шоуға қолдау білдірді. Бұл каденс шоу жобасына серіктес ретінде түрлі бұқаралық ақпарат құралдары да қатысты. Шоу Ньютаун Саваннасында өтті және каденс липсоның ескі және жаңа үлгілерін қамтитын жұқпалы музыкаға билеп, ән шырқаған каденс жанкүйерлері көптеп келді. Шараны NCCU ұйымдастырды, ол каденсті жаңартуға және 2012 жылғы Кооперативтердің халықаралық жылына сәйкес жас таланттарды дамытуға және ілгерілетуге бағытталған.