Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1960 жылы түсірілген фильм
1960 film
"Кешірілмегендер" – Джон Хьюстон режиссерлік еткен, Бёрт Ланкастер мен Одри Хепберн бас рөлдерде ойнаған 1960 жылғы американдық вестерн. Мексиканың Дуранго қаласында түсірілген бұл фильмде Оди Мерфи, Чарльз Бикфорд, Лилиан Гиш, Джон Саксон, Джозеф Вайсман, Дуг МакКлюр және Альберт Салми сомдаған. Сюжеті Алан Ле Мейдің 1957 жылғы "Кешірілмегендер" романы негізінде құрылған. Фильм өз заманы үшін ерекше болып, Ескі Батыстағы үндістерге және үнді қанды деп саналған адамдарға қарсы нәсілшілдік мәселесін қозғайды. Бұған қоса, фильм түсірілім кезінде туындаған қиындықтарымен де белгілі.
The Unforgiven is a 1960 American Western film directed by John Huston, and starring Burt Lancaster and Audrey Hepburn. Filmed in Durango, Mexico, the supporting cast features Audie Murphy, Charles Bickford, Lillian Gish, John Saxon, Joseph Wiseman, Doug McClure and Albert Salmi. The story is based on the novel The Unforgiven (1957) by Alan Le May. Uncommonly for its time, the film spotlights the issue of racism in the Old West against Native Americans and people who were believed to have Native American blood. The film is also known for the problems that occurred during production.
Сюжет
Закарилер – Техас шекарасындағы өркендеген және беделді отбасы. Уилл Закариді киова тайпасы өлтіріп, ең үлкен ұлы Бенді (Берт Ланкастер) отбасының басшысы қылып қалдырды. Бен мен анасы Маттильда (Лилиан Гиш) бала кезінде асырап алған Рейчелді (Одри Хепберн) қатты қорғайды; бүкіл отбасы, соның ішінде басқа ағалары Кэш (Оди Мерфи) және Энди (Дуг МакКлюр) оны жақсы көреді. Отбасын көршісі және Беннің серіктесі Зеб Роулинс (Чарльз Бикфорд) қолдайды; Зебтің ұялшақ ұлы Чарли (Альберт Салми) Рейчелге үйленгісі келеді, бұл Бенді алаңдатады. Уичитаға (Канзас штаты) мал айдауға дайындалып жатқанда, отбасы Рейчелдің туғаннан киова екенін айтқан Эб Келсидің (Джозеф Вайзман) пайда болуына қынжылады. Бұл жалғандық деп есептеп, Бен мен Кэш Келсимен атысып, оның атын өлтіреді. Содан кейін Келси Рейчелдің сүйікті ақ атты айғырын ұрлап алады. Кейін Жоғалған Құс бастаған киова тобы пайда болып, Рейчелді беру үшін Бенге жылқы ұсынады. Жоғалған Құс ол шын мәнінде оның қарындасы екенін және оны бір қарт ақ адам айтқандығын мәлімдейді. Біраз уақыттан кейін, Бен рұқсат берген Чарли киовалардың қолынан қаза табады. Чарлидің анасы қайғыдан Рейчелді «ласы индей» деп айыптайды. Бен Келсиді іздеуге шаруаларды жетектеп, оны Роулинс ранчосына жылқы ұрлығы үшін асып қоюға әкеледі. Келсидің мойнындағы арқанмен, ол жиналған шаруаларға Киоваға қарсы шабуыл кезінде Уилл Закаримен бірге сәбиді тауып, өлтіруге асыққанда Уилл араласып, сәбиді өзіне алғанын айтады. Келси өз ұлының киовалар тарапынан тұтқынға алынып, Рейчелді қайтару үшін құн төленгенін, бірақ Уилл бас тартқанын мәлімдейді. Бен араласып, жиналғандарға өзі білетін оқиғаны айтады: Келсидің ұлы шайқаста қаза тапқан, ал Келси оқиғаны ойлап тапқан және оларды қаладан қалаға қуалай келіп, адамдардың санасын улап келген. Келсидің айыптауларына ашуланған Маттильда Келси отырған атты тепкілеп, оның астынан шығып, оны асып қояды. Келсидің ақылдан безгендігіне қарсылық білдіргеніне қарамастан, оның іс-әрекеті Зебті Келсидің шындықты айтқанына көндіреді және ол Бенге Рейчелді киоваларға беруін немесе серіктестіктерін бұзуға мәжбүр боларын айтады. Бен бас тартады, ал барлық шаруалар Закарилерден бас тартады. Үйлеріне оралғанда, Маттильда отбасына Уилл киова сәбиін алып, жақында жоғалтқан қызының орнына үйге әкелгенін мойындайды. Индей қызын қарындасы ретінде қабылдай алмайтын Кэш отбасын тастап, түнді Джорджия Роулинспен өткізеді. Киовалар Закари ранчосына күшпен оралып, Рейчелді талап етеді, ол отбасын құтқару үшін киоваларға өтуге тырысады. Оны тоқтату үшін Бен Эндиге киованы өлтіруді бұйырып, соғыс бастайды. Өлімге бетпе-бет келгенде, Бен егер аман қалса Рейчелге үйлену тілегін білдіреді. Соғыс тоқтағанда, жақын маңдағы лагерьде тұрған киовалар өздерінің сыбызғылары мен барабандарында музыка ойнайды, ал Закарилер фортепианода Моцарттың шығармасын орындайды. Бірақ киовалар фортепианоға шабуыл жасап, оны қиратады. Киовалар үйдің төбесінен малдарды шашып өтіп бара жатқанда, отбасы оны өртеп, түпкі жертөлеге тығылады. Алдыңғы аяғы атып өлтірілген Маттильда жарақатынан көз жұмады. Оқ-дәрісі бітіп бара жатқан Бен Энди мен Рейчелді құшақтап алады, Рейчел мен ол құмарлықпен сүйіседі. Отбасы қажыр-қайғыға ұшырағанда, өкініш білдірген Кэш қайтып келіп, шабуылдаушы киова жауынгерлерімен күреседі. Бен көп ұзамай оған қосылып, қалған киовалармен күресіп, жағдайды өзгертеді. Рэйчел, жараланған Эндиді қорғап, үйге кірген Жоғалған Құспен кездеседі. Қысқа уақыттан кейін ол оны атып өлтіреді. Тайпаның қалғандары кеткеннен кейін, Рейчел мен оның ағалары үйден бірге шығып, аспанда ұшып бара жатқан қаздар үйірін тамашалайды.
The Zacharys are a thriving and respected family on the Texas frontier. Will Zachary was killed by Kiowa Indians, leaving his oldest son Ben (Burt Lancaster) as head of the family. Ben and his mother Mattilda (Lillian Gish) are very protective of Rachel (Audrey Hepburn), who was adopted as an infant; she is doted on by the whole family, including her other brothers Cash (Audie Murphy) and Andy (Doug McClure). The family is supported by their neighbor and Ben's business partner, Zeb Rawlins (Charles Bickford); Zeb's shy son Charlie (Albert Salmi) wants to marry Rachel, which concerns Ben. During preparations for a cattle drive to Wichita, Kansas, the family is unsettled by the appearance of Abe Kelsey (Joseph Wiseman), who claims that Rachel is Indian by birth. Believing this to be a lie, Ben and Cash engage in a gunfight with Kelsey, killing his horse. Kelsey then steals Rachel's beloved white stallion. Later, a group of Kiowa led by Lost Bird appears and offers Ben horses in exchange for handing over Rachel. Lost Bird claims that she is actually his sister, and that an old white man told him so. Soon after, Charlieto whom Ben has decided to give permission to court Rachelis killed by the Kiowa. In her grief, Charlie's mother accuses Rachel of being a "dirty Injun". Ben leads the ranchers in tracking down Kelsey, and they bring him back to the Rawlins ranch to hang him as a horse thief. With a noose around his neck, Kelsey tells the gathered ranchers that, on a retaliatory raid against the Kiowa that he led with Will Zachary, he found a baby girl and was about to kill her when Will intervened and took the baby as his own. Kelsey claims that his own son was captured by the Kiowa and ransomed for Rachel's return, but Will refused. Ben intervenes and tells the gathered group the story he knows, that Kelsey's son was actually killed in the fighting, and that Kelsey invented the story and followed them from town to town, poisoning peoples' minds wherever they moved. Mattilda, driven to the edge by Kelsey's accusations, strikes the horse on which Kelsey is seated, so it runs out from under him, hanging him. Despite protestations that Kelsey was insane, her actions convince Zeb that Kelsey was telling the truth, and he tells Ben to give Rachel to the Kiowa or their partnership will be broken. Ben refuses, and all of the ranchers turn their backs on the Zacharys. Back at their homestead, Mattilda admits to her family that Will took the Kiowa baby and brought her home to replace an infant daughter they had just lost. Cash, unable to accept an Indian as his sister, abandons the family and spends the night with Georgia Rawlins. The Kiowa return to the Zachary ranch in force, demanding Rachel, who tries to save her family by going over to the Kiowa. To stop her, Ben deliberately breaks the truce by ordering Andy to kill a Kiowa, which touches off a bloody siege. Facing down death, Ben expresses a desire to marry Rachel should they survive. During a break in the fighting, the Kiowa camped nearby play music on their pipes and drums, and the Zacharys play a Mozart composition on their piano. However, Kiowa riders attack and destroy the piano, resuming the fight. When the Kiowa stampede cattle over the roof of the house, the family sets it on fire and takes shelter in the root cellar. Mattilda, who had been shot earlier, succumbs to her wounds and dies. Almost out of ammunition, Ben embraces Andy and Rachel, and Rachel and he passionately kiss. Just as the family is about to be overwhelmed, a penitent Cash returns and begins fighting the attacking Kiowa warriors. Ben joins him shortly thereafter and together they turn the tide by fighting off the remaining Kiowa. Rachel, protecting a wounded Andy, is confronted by Lost Bird, who enters the house. After a tense moment, she shoots and kills him. With the rest of the tribe gone, Rachel and her brothers exit the house together and watch a flock of geese fly through the sky.
Өндіріс
"Unforgiven" – Hecht Hill Lancaster (HHL) компаниясының соңғы туындысы болды. Оның жоспарланған бюджеті 3 миллион доллар еді, бірақ ол 5,5 миллион долларға дейін өсті. Бастапқы сценарий авторы JP Миллер Бен Мэддоумен алмастырылды, ал бастапқы режиссер Делберт Маннның орнына Джон Хьюстон келді. Ақырында Оди Мерфи сомдаған рөлге Ричард Бертонды алу жоспары, Бертон Берт Ланкастермен тең дәрежеде көрсетілуін талап еткенімен тоқтатылды, бірақ Ланкастер оған келіспеді. 1959 жылы Хепберн сахнаны репетициялау кезінде аттан құлап, жұлынды жарақаттағаннан кейін түсірілім бірнеше айға тоқтатылды. Ол ақырында сауығып кетсе де, осы оқиға салдарынан түсік тартты. Хепберннің бірнеше жарияланған өмірбаянында айтылғандай, ол өзін кінәлі деп санады және фильмге қатысудан бас тартты, бірақ денсаулығы жақсарған соң оны аяқтады. Хепберн келесі жылы тағы бір бала дүниеге келтіру үшін актерлік мансабынан қол үзді және 1961 жылы "Тиффаниде таңғы ас" фильмімен қайта оралды. Хьюстон фильмді қаржыландырған HHL компаниясымен жанжал жасады, себебі HHL коммерциялық және даулы емес фильмді қаласа, Хьюстон Америкадағы расизм туралы мәлімдеме жасағысы келді. Нәтижесінде екі тарап та толыққанды қанағаттанбады. Хьюстонның таңдаған операторы Освальд Моррис қол жетімді болмағандықтан, Хьюстон Морриспен бірнеше жыл бойы сөйлеспеді. Джон Саксон HHL компаниясымен үш фильмге келісім шарт жасасқан. Режиссердің рұқсатынсыз Саксонның қатысқан көрінелерінен түсірілімдер алынып тасталды. "Жоғалған құс" деген атты кейбір жазық далалық үнді тайпалары ақтарға асырап алынған балаларға қояды. Бұл атты Жаралы тізе қырғынынан аман қалған Хункпапа Лакота тайпасының өкілі Зиндкала Нуни танымал етті. Ол Леонард Райт Колбиге түсіріліп, оның әйелі Клара Бевик Колби тәрбиеледі. Оның кең таралған феминистік газеті "The Woman's Tribune" көп жыл бойы Зиндкала туралы мақалалар жариялап тұрды. "Жоғалған құс" қоғамы осы асырап алынған балаларды туған отбасыларымен қайта қосуға көмектеседі.
The Unforgiven was the final Hecht Hill Lancaster (HHL) production. It had a projected budget of $3 million, which expanded to $5.5 million. Original screenwriter JP Miller was replaced by Ben Maddow, original director Delbert Mann was replaced by John Huston, and plans for Richard Burton in the role that eventually went to Audie Murphy were stopped when Burton demanded equal billing with Burt Lancaster, which Lancaster refused. Production was suspended for several months in 1959 after Hepburn broke her back when she fell off a horse while rehearsing a scene. Although she eventually recovered, the accident was blamed for a subsequent miscarriage that Hepburn suffered. According to several published biographies of Hepburn, she blamed herself for the accident and all but disowned the film, although she did complete it when she was well enough to return to work. Hepburn stepped away from acting the next year to give birth to another child, returning to the screen with Breakfast at Tiffany's (1961). Huston battled with HHL, the production company financing the film, because HHL wanted a more commercial and less controversial film, while Huston wanted to make a statement about racism in America. The result was that neither side received exactly what it had wanted. Huston's cinematographer of choice, Oswald Morris, was unavailable, causing Huston to not talk to Morris for several years. John Saxon had signed a three picture deal with HHL. Scenes featuring Saxon were deleted without the director's consent. The name "Lost Bird" is applied by some Plains Indian tribes to native children adopted by whites. It was popularized by Zintkala Nuni, a Hunkpapa Lakotah survivor of the Wounded Knee Massacre, taken by Leonard Wright Colby and raised by his wife Clara Bewick Colby, whose widely circulated feminist newspaper The Woman's Tribune carried a column on Zintkala for many years. The Lost Bird Society helps to reunite these adopted children with their birth families.
Қабылдау
1968 жылы The New Republic журналының Стенли Кауффманн бұл фильмді "ақылға сыймас" деп сипаттады. Босли Кроутер The New York Times газетіне жазған рецензиясында Хьюстонның "The Treasure of Sierra Madre [sic] фильмінде "ерекше" вестерн жасаған, ал The Unforgiven фильмінде де сондай фильм жасауға тырысқандығы анық" деді, сондай-ақ "мал шаруашылығы шекарасының қаталдығы, оның халқының қатал, күшті мінезі, құпияның күйзелістігі Хьюстон мырзаның шиеленісті көріністерінде жақсы да тартымды бейнеленген", бірақ "жарыс мәселесінің шешілуін күткендер көңілі толмайды".
In 1968, Stanley Kauffmann of The New Republic described the film as "ludicrous". Bosley Crowther, in his review for The New York Times, stated that Huston "who made a "different" Western in his The Treasure of Sierra Madre [sic], has obviously tried to make another in The Unforgiven," and "the gritty aspect of the ranching frontier, the tough, robust nature of its people, the touchiness of the mystery are all well and tensely brought together within Mr. Huston's crunching scenes," but that "Those who expect to see a settlement of the racial question will not be satisfied."