Кейбір конвенциялық қарулардың қолданылуына тыйым салу және шектеу туралы конвенция
Convention on Certain Conventional Weapons
Біріккен Ұлттар Ұйымының қару-жарақтар конвенциясы (CCW) – зардапты қаруларға тыйым салатын халықаралық келісім. Миналар, лазерлік қарулар талқыланады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қару-жарақты бақылау шарты
Arms control treaty
Біріккен Ұлттар Ұйымының белгілі бір әдеттегі қарулар туралы конвенциясы (CCW немесе CCWC), 1980 жылғы 10 қазанда Женевада жасалып, 1983 жылғы желтоқсанда күшіне енді. Ол, шамадан тыс зиян келтіретін немесе салдары шексіз болатын белгілі бір әдеттегі қарулардың қолданылуын тыйым салуға немесе шектеуге бағытталған. Конвенцияның толық атауы – Шамадан тыс зиянды немесе шексіз салдарға ие деп саналатын белгілі бір әдеттегі қаруларды қолдануға тыйым салу немесе шектеу туралы конвенция. Конвенция жер миналарын, жасырын тұзақтарды, отты құрылғыларды, көзге зиян келтіретін лазерлік қаруларды және жарылғыш соғыс қалдықтарын залалсыздандыруды қамтиды.
The United Nations Convention on Certain Conventional Weapons (CCW or CCWC), concluded at Geneva on October 10, 1980, and entered into force in December 1983, seeks to prohibit or restrict the use of certain conventional weapons which are considered excessively injurious or whose effects are indiscriminate. The full title is Convention on Prohibitions or Restrictions on the Use of Certain Conventional Weapons Which May Be Deemed to Be Excessively Injurious or to Have Indiscriminate Effects. The convention covers land mines, booby traps, incendiary devices, blinding laser weapons and clearance of explosive remnants of war.
I хаттама: Табылмайтын фрагменттер
I хаттамада адам денесінде рентген сәулелерімен анықталмайтын бөлшектер арқылы жарақаттауды негізгі мақсаты ететін қару-жарақтардың қолданылуына тыйым салынады. Мұның себебі – мұндай бөлшектерді алып тастау қиынға соғып, қажетсіз азапқа себеп болады. Бұл хаттама, егер қарудың "негізгі әсері" анықталмайтын бөлшектермен жарақаттау болса ғана қолданылады, және мысалы, қару жасау жобаларында пластик қолдануға толық тыйым салмайды.
Protocol I on Non Detectable Fragments prohibits the use of any weapon the primary effect of which is to injure by fragments which are not detectable in the human body by X rays. The reason is that such fragments are difficult to remove and cause unnecessary suffering. The protocol applies when the "primary effect" is to injure by non detectable fragments and does not prohibit all use of e. g. plastic in weapons design.
II хаттама: миналар, тұзақтар және басқа да құрылғылар
1996 жылы 3 мамырда миналар, тұзақтар және басқа да құрылғыларды қолдануға тыйым салу немесе шектеу туралы II хаттамаға оның қағидаларын күшейту және қолданылу аясын халықаралық және ішкі қарулы қақтығыстарға дейін кеңейту үшін өзгерістер енгізілді. Хаттама жер миналарын реттейді, бірақ оларды толығымен тыйым салмайды. Ол іздеуге келмейтін жеке құрамға қарсы миналарды қолдануға және оларды беруге тыйым салады; қоршалған, бақыланатын және белгіленген аймақтардан тыс жерлерде өздігінен жойылмайтын және өшірілмейтін миналарды қолдануға тыйым салады; миналар мен тұзақтарды бейбіт тұрғындарға қарсы бағыттауға тыйым салады; қақтығысқа қатысушы тараптардан қақтығыс аяқталғаннан кейін миналар мен тұзақтарды жоюды талап етеді; Біріккен Ұлттар Ұйымы мен оның мекемелерінің бейбітшілік сақтау және басқа да миссияларын қорғау міндеттемелерін кеңейтеді; мемлекеттерден өз құзыреті шегінде оның қағидаларын орындауды талап етеді; және егер оның ережелері бұзылса, қылмыстық жазалар салуды талап етеді.
Protocol II on Prohibitions or Restrictions on the Use of Mines, Booby Traps and Other Devices was amended on May 3, 1996, to strengthen its provisions and extend the scope of application to cover both international and internal armed conflicts. The protocol regulates, but does not ban, land mines. It prohibits the use of non detectable anti personnel mines and their transfer; prohibits the use of non self destructing and non self deactivating mines outside fenced, monitored and marked areas; prohibits directing mines and booby traps against civilians; requires parties to the conflict to remove mines and booby traps when the conflict ends; broadens obligations of protecting peacekeeping and other missions of the United Nations and its agencies; requires States to enforce compliance with its provisions within their jurisdiction; and calls for penal sanctions in case of violation.
ІІІ хаттама: Өрт сөндіруші қарулар
Өртке қатысты қару-жарақ қолдануға тыйым салу немесе шектеу туралы ІІІ хаттамада, кез келген жағдайда, азаматтық халықты, жеке азаматтарды немесе азаматтық объектілерді нысанаға алуға тыйым салынады. Бұл тыйым, нысанаға жеткізілген заттың химиялық реакциясы нәтижесінде пайда болатын жалын, жылу немесе олардың үйлесімі арқылы объектілерді өртеп жіберуге немесе адамдарға күйік жарақатын келтіруге арналған қару немесе оқ-дәрілермен шабуыл жасауға қатысты. Аталған хаттама сондай-ақ, азаматтық халық шоғырланған жерлердегі әскери нысаналарға қарсы әуеден жеткізілетін өртке қатысты қару-жарақ қолдануға тыйым салады және басқа тәсілдермен жеткізілетін өртке қатысты қару-жарақ қолдануды шектейді. Орман және басқа да өсімдіктер, егер олар жауынгерлерді немесе басқа да әскери мақсаттарды жасыру үшін пайдаланылмаса, нысанаға алынбауы тиіс. ІІІ хаттамада түтін снарядтары сияқты, тек қосалқы немесе қосымша өртке қатысты әсері бар оқ-дәрілердің белгілі бір түрлері тізімделген; бұл оқ-дәрілер өртке қатысты қару-жарақ деп есептелмейді.
Protocol III on Prohibitions or Restrictions on the Use of Incendiary Weapons prohibits, in all circumstances, making the civilian population as such, individual civilians or civilian objects, the object of attack by any weapon or munition which is primarily designed to set fire to objects or to cause burn injury to persons through the action of flame, heat or a combination thereof, produced by a chemical reaction of a substance delivered on the target. The protocol also prohibits the use of air delivered incendiary weapons against military targets within a concentration of civilians, and limits the use of incendiary weapons delivered by other means. Forest and other plants may not be a target unless they are used to conceal combatants or other military objectives. Protocol III lists certain munition types like smoke shells which only have a secondary or additional incendiary effect; these munition types are not considered to be incendiary weapons.
IV хаттама: Жарықпен соқырландыру лазерлік қару
Соқырландыратын лазерлік қарулар туралы IV хаттама, адамды қанағаттандырылмайтын соқырлыққа келтіруге арналған лазерлік қаруларды қолдануға тыйым салады. Хаттамаға қатысушы тараптар мұндай қаруды кез келген мемлекетке немесе мемлекеттік емес ұйымға беруден де бас тартуға келіседі.
Protocol IV on Blinding Laser Weapons prohibits the use of laser weapons specifically designed to cause permanent blindness. The parties to the protocol also agree to not transfer such weapons to any state or non state entity.
V хаттама: Соғыстан қалған жарылғыш заттар
Соғыстың жарылғыш қалдықтары туралы V хаттама жарылмаған оқ-дәрілерді (UXO) – мысалы, кассеттік бомбалардан қалған жарылмаған элементтерді және тасталған жарылғыш қаруларды тазалауды талап етеді. Әрекет тоқтаған кезде, V хаттама жарылғыш қару қолданған тараптарға осы қолдану салдарынан пайда болған жарылмаған оқ-дәрілерді тазалауға көмектесу міндетін жүктейді. Тараптар, белгілі бір шарттарға сәйкес, жарылғыш қаруды қолдану туралы ақпарат беруге де міндетті. Әр тарап қақтығыс аяқталғаннан кейін өзінің бақылауындағы аумақ үшін жауапты болады. Бұл хаттама II хаттамаға кіретін миналар мен басқа да қаруларға қолданылмайды. Хаттама 1990 жылдары жарылмаған оқ-дәрілерге қарсы қорғаудың жеткіліксіздігі туралы хабардарлықтың артуының нәтижесінде қабылданды. Хаттама 2003 жылы бекітіліп, 2006 жылы күшіне енді.
Protocol V on Explosive Remnants of War requires the clearance of UXO (unexploded ordnance), such as unexploded bomblets from cluster bombs and abandoned explosive weapons. At the cessation of active hostilities, Protocol V establishes a responsibility on parties that have used explosive weapons to assist with the clearance of unexploded ordnance that this use has created. Parties are also required, subject to certain qualifications, to provide information on their use of explosive weapons. Each party is responsible for the territory in their control after a conflict. The protocol does not apply to mines and other weapons covered by protocol II. The protocol came about as a result of a growing awareness during the 1990s that the protection against unexploded ordnance was insufficient. The protocol was adopted in 2003 and entered into force in 2006.
Басқа ұсыныстар
2017 жылы CCW тараптардың міндеттемелерін орындауын қамтамасыз етуге көмектесетін бақылау механизмін қосу бойынша келіссөздерді бастау үшін консенсусқа келе алмады. Қытай мен Ресей көлікке қарсы миналарды шектеуге, мысалы, мұндай миналардың өздігінен деактивациялануын талап етуге қарсылық көрсетті. 2010 жылдары CCW өлімге әкелетін автономды қаруларды шектеу туралы пікір алмастыруды бастады. 2021 жылға қарай, ірі державалардың көпшілігі өлімге әкелетін автономды қаруларға халықаралық тыйым салуға қарсы.
As of 2017, the CCW has failed to achieve consensus to open negotiations on adding a compliance mechanism to help ensure parties honor their commitments. China and Russia have opposed restrictions on anti vehicle mines, such as a requirement that such mines self deactivate. In the 2010s the CCW opened talks on restricting lethal autonomous weapons. As of 2021, most of the major powers oppose an international ban on lethal autonomous weapons.