Сауда келісімдері мен халықаралық экономикалық интеграция
Trade and Investment Framework Agreement
Сауда және инвестициялық аяқталған келісімдер (TIFA), кедендік тарифтерді төмендету және халықаралық сауданы дамыту мақсатында жасалады. GATT туралы да біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сауда және инвестициялар жөніндегі негіздемелік келісім (ТИФА) – елдер арасындағы сауданы кеңейту және туындаған дауларды шешу үшін құрылған келісім. TIFA-лар көбінесе еркін сауда келісімдерін орнатуға қарайтын маңызды қадам ретінде қарастырылады.
A Trade and Investment Framework Agreement (TIFA) is a trade pact that establishes a framework for expanding trade and resolving outstanding disputes between countries. TIFAs are often seen as an important step towards establishing Free Trade Agreements.
ГАТТ
Тарифтер мен сауда туралы жалпы келісім (ГАТТ) – көптеген елдер арасындағы заңдық келісім, оның басты мақсаты тарифтер немесе квоталар сияқты саудаға кедергі келтіретін факторларды азайту немесе жою арқылы халықаралық сауданы дамыту болды. Оның кіріспе бөлімінде оның мақсаты – "тарифтер мен басқа да сауда кедергілерін айтарлықтай төмендету және өзара пайдалы негізде жеңілдіктерді жою" деп көрсетілген. ГАТТ алғаш рет Біріккен Ұлттар Ұйымының Сауда және жұмыспен қамту жөніндегі конференциясында талқыланды және Халықаралық сауда ұйымын (ХСҰ) құру бойынша келіссөздер жүргізген үкіметтердің сәтсіздігінің нәтижесі болды. Оған 23 ел 1947 жылғы 30 қазанда Женева қаласында қол қойды және 1948 жылғы 1 қаңтарда күшіне енді. 1994 жылғы 14 сәуірде 123 елдің қатысуымен Маракеште Дүниежүзілік сауда ұйымын (ДСҰ) құрған Уругвай кезеңінің келісімдеріне қол қойылғанға дейін ол күшінде болды, ДСҰ 1995 жылғы 1 қаңтарда құрылды. ДСҰ – ГАТТ-тың жалғасы болып табылады, ал ГАТТ-тың бастапқы мәтіні (ГАТТ 1947) ДСҰ аясында ГАТТ 1994-тің өзгерістеріне сәйкес әлі де қолданыста. 1995 жылы ГАТТ-қа қатысушы емес елдер оған қосылу үшін белгілі бір құжаттарда көрсетілген минималды талаптарды орындауы керек; 2019 жылдың қыркүйегіндегі тізімде 36 ел болды. ГАТТ және оның орнын басатын ДСҰ тарифтерді табысты түрде төмендетті. 1947 жылы ГАТТ-тың басты қатысушылары үшін тарифтердің орташа деңгейі шамамен 22% болса, 1999 жылы Уругвай кезеңінен кейін 5% құрады. Сарапшылар осы тарифтік өзгерістердің бір бөлігін ГАТТ пен ДСҰ-ға жатқызады.
The General Agreement on Tariffs and Trade (GATT) is a legal agreement between many countries, whose overall purpose was to promote international trade by reducing or eliminating trade barriers such as tariffs or quotas. According to its preamble, its purpose was the "substantial reduction of tariffs and other trade barriers and the elimination of preferences, on a reciprocal and mutually advantageous basis." The GATT was first discussed during the United Nations Conference on Trade and Employment and was the outcome of the failure of negotiating governments to create the International Trade Organization (ITO). It was signed by 23 nations in Geneva on 30 October 1947, and took effect on 1 January 1948. It remained in effect until the signature by 123 nations in Marrakesh on 14 April 1994, of the Uruguay Round Agreements which established the World Trade Organization (WTO) on 1 January 1995. The WTO is a successor to the GATT, and the original GATT text (GATT 1947) is still in effect under the WTO framework, subject to the modifications of GATT 1994. Nations that were not party in 1995 to the GATT need to meet the minimum conditions spelled out in specific documents before they can accede; in September 2019, the list contained 36 nations. The GATT, and its successor the WTO, have successfully reduced tariffs. The average tariff levels for the major GATT participants were about 22% in 1947, but were 5% after the Uruguay Round in 1999. Experts attribute part of these tariff changes to GATT and the WTO.
НАФТА
Солтүстік Америка еркін сауда келісімі (НАФТА; lang es, TLCAN; , ALÉNA) – Канада, Мексика және АҚШ қол қойған келісім, Солтүстік Америкада үш тарапты сауда блогын құрады. Келісім 1994 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді және 1988 жылғы АҚШ пен Канада арасындағы еркін сауда келісімін жойды. НАФТА сауда блогы жалпы ішкі өнім көлемі бойынша әлемдегі ірі сауда блоктарының бірі болып табылады.
The North American Free Trade Agreement (NAFTA; lang es, TLCAN; , ALÉNA) is an agreement signed by Canada, Mexico, and the United States, creating a trilateral trade bloc in North America. The agreement came into force on January 1, 1994, and superseded the 1988 Canada–United States Free Trade Agreement between the United States and Canada. The NAFTA trade bloc is one of the largest trade blocs in the world by gross domestic product.
АСЕАН
2006 жылы АҚШ және АСЕАН АҚШ-АСЕАН сауда және инвестициялар жөніндегі келісімге келді. Осыдан бері АҚШ-АСЕАН сауда және инвестициялық байланыстарын нығайту, сондай-ақ АСЕАН аймақтық экономикалық интеграциясын ілгерілету үшін жұмыс істеп келеді. АҚШ 2009 жылы ТИФА аясындағы жұмысын күшейтіп, АСЕАН жоғары деңгейлі шенеуніктеріне ТИФА жұмыс жоспары бойынша іске асырылатын бірқатар амбициозды ұсыныстарды ұсынды. Бұл ұсынылған бастамалар сауданы жеңілдету, логистика, цифрлық экономика, сауда қаржыландыру және сауда мен қоршаған орта сияқты салаларда нақты нәтижелерге қол жеткізуді көздейді. АСЕАН құрамындағы 10 мемлекет АҚШ-тың төртінші ірі экспорттық нарығы және екіжақты сауда бойынша бесінші ірі серігі болып табылады. АСЕАН елдеріне Бруней, Мьянма, Камбоджа, Индонезия, Лаос, Малайзия, Филиппин, Сингапур, Таиланд және Вьетнам кіреді. АҚШ пен АСЕАН арасындағы сауда тұрақты түрде өсуде, ал 2008 жылы екіжақты тауар айналымы 177 миллиард долларды құрады. Мықты экономикасы мен шамамен 550 миллион халқы бар АСЕАН-ға мүше 10 ел АҚШ компаниялары үшін маңызды мүмкіндіктер ұсынады.
The United States and ASEAN concluded the U. S. ASEAN Trade and Investment Arrangement (TIFA) in 2006 and since then have been working to build U. S. ASEAN trade and investment ties as well as promote ASEAN regional economic integration. The United States intensified its work under the TIFA in 2009, presenting ASEAN senior officials a number of ambitious proposals to be pursued under the TIFA work plan. These proposed initiatives seek to achieve concrete results in a variety of areas including trade facilitation, logistics, digital economy, trade finance, and trade and environment. The 10 member countries of ASEAN together comprise the fourth largest export market of the United States and its fifth largest two way trading partner. ASEAN countries include Brunei, Burma, Cambodia, Indonesia, Laos, Malaysia, Philippines, Singapore, Thailand, and Vietnam. Trade between the U. S. and ASEAN continues to grow steadily, and two way goods trade totaled $177 billion in 2008. With robust economies and a total population of about 550 million, the 10 member countries of the ASEAN market provide significant potential opportunities for U. S. companies.
Тайвань
АҚШ-тың Тайваньмен тауар саудасының тапшылығы 2006 жылы 15,2 миллиард долларды құрады, бұл 2005 жылы 12,8 миллиард доллардан 2,4 миллиард долларға артты. 2006 жылы АҚШ-тың тауар экспорты 23,0 миллиард долларды құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 4,3 пайызға өсті. Тайваньнан АҚШ-қа тауар импорты 38,2 миллиард долларды құрады, бұл 9,7 пайызға жоғары. 2015 жылдың маусым айындағы жағдай бойынша Тайвань АҚШ тауарлары үшін 11-ші ірі экспорттық нарық болып табылады. АҚШ-тың Тайваньға жеке коммерциялық қызметтер экспорты (әскери және мемлекеттік қызметтерді қоспағанда) 2005 жылы 6,4 миллиард долларды құрады (соңғы қолжетімді деректер), ал АҚШ-тың импорты 6,4 миллиард долларды құрады. АҚШ-қа тиесілі серіктестердің Тайваньдағы қызмет көрсету сатылымы 2004 жылы 10,2 миллиард долларды құрады (соңғы деректерде), ал Тайваньға тиесілі фирмалардың АҚШ-тағы қызмет көрсету сатылымы 475 миллион долларды құрады. 2005 жылы АҚШ-тың Тайваньға тікелей шетелдік инвестицияларының (ТШИ) көлемі 13,4 миллиард долларды құрады. АҚШ-тың ТШИ-і Тайваньда негізінен қаржы, өндіріс және көтерме сауда салаларына шоғырланған. АҚШ пен Тайвань екіжақты сауда және инвестициялар жөніндегі негіздемелік келісім (TIFA) арқылы экономикалық ынтымақтастықты күшейту үшін бірлесіп жұмыс істеуді жалғастырды. 1994 жылы құрылған TIFA екі тарап үшін екіжақты сауда мәселелерін шешу және АҚШ бизнес-қоғамдастығының алаңдаушылықтарын қарастыру үшін маңызды механизм болып табылады. АҚШ пен Тайвань 2006 жылғы 25-26 мамырда Тайбэйде өткен TIFA бірлескен кеңесінің бесінші отырысында ауыл шаруашылығы саудасы, зияткерлік меншік құқықтары, фармацевтика, мемлекеттік сатып алулар мен инвестициялар және басқа да салаларға қатысты мәселелерді қамтитын жемісті кездесу өткізді.
The U. S. goods trade deficit with Taiwan was $15.2 billion in 2006, an increase of $2.4 billion from $12.8 billion in 2005. U. S. goods exports in 2006 were $23.0 billion, up 4.3 percent from the previous year. Corresponding U. S. imports from Taiwan were $38.2 billion, up 9.7 percent. Taiwan is as of June 2015, the 11th largest export market for U. S. goods. U. S. exports of private commercial services (excluding military and government) to Taiwan were $6.4 billion in 2005 (latest data available), and U. S. imports were $6.4 billion. Sales of services in Taiwan by majority U. S. owned affiliates were $10.2 billion in 2004 (latest data available), while sales of services in the United States by majority Taiwan owned firms were $475 million. The stock of U. S. foreign direct investment (FDI) in Taiwan was $13.4 billion in 2005. U. S. FDI in Taiwan is concentrated largely in the finance, manufacturing and wholesale trade sectors. The United States and Taiwan continued to work together to enhance economic cooperation through bilateral Trade and Investment Framework Agreement (TIFA) process. The TIFA, which was established in 1994, is an important mechanism for both parties to resolve bilateral trade issues and to address the concerns of the U. S. business community. The United States and Taiwan held a productive meeting of the fifth meeting of the TIFA Joint Council in Taipei, May 25–26, 2006, covering issues related to agricultural trade, intellectual property rights, pharmaceuticals, government procurement and investment, as well as other areas.
Уругвай
АҚШ пен Уругвай арасындағы сауда қатынастары соңғы бірнеше жылда едәуір дамыды. 2002 жылы Уругвай мен АҚШ сауда және инвестициялар жөніндегі бірлескен комиссия (JCTI) құрды, оның мақсаты – түрлі экономикалық тақырыптар бойынша пікір алмасу. Комиссия екі елдің сауда қатынастарын жақсарту және кеңейту үшін маңызды құрал болды, сондай-ақ 2006 жылғы 1 қарашада күшіне енген АҚШ-Уругвай екіжақты инвестициялық шартының (BIT) табысты келіссөздерін жеңілдетті. АҚШ пен Уругвай 2007 жылғы 25 қаңтарда АҚШ-Уругвай ТИФА-сына қол қойды. ТИФА сауда және инвестициялар жөніндегі кеңесті (TIC) құрды және сауда мен инвестициялар саласындағы әңгімені одан әрі дамыту механизмі ретінде қызмет етеді. 2008 жылғы 2 қазанда екі үкімет ТИФА-ға сауданы жеңілдету және сауда мен қоршаған ортаға қатысу мәселелеріндегі маңызды міндеттемелерді қамтитын хаттамаларға қол қойды. ТИФА-ның қосымшасында екіжақты сауда мен инвестицияларды либерализациялау, зияткерлік меншік құқықтары, реттеу мәселелері, ақпараттық және коммуникациялық технологиялар мен электрондық сауда, сауданы жеңілдету, сауда және техникалық әлеуетті арттыру, қызметтер саудасы, мемлекеттік сатып алу және санитарлық және фитосанитарлық шаралар бойынша ынтымақтастық сияқты мәселелерді қарастыратын жұмыс бағдарламасы бар. Қосымша ТМК-ға жұмыс бағдарламасына басқа да мәселелерді қосуға рұқсат береді. ТИФА-ны іске асыру барысында екі тарап та Уругвай мен АҚШ арасындағы экономикалық мүмкіндіктерді кеңейтуге деген ұмтылысын растады, сонымен қатар Дүниежүзілік сауда ұйымы (ДСҰ) арқылы сауданы либерализациялауды ілгерілету үшін күш-жігерін үйлестірді.
The U. S. Uruguay commercial relationship has developed significantly in the past several years. In 2002, Uruguay and the United States created a Joint Commission on Trade and Investment (JCTI) to exchange ideas on a variety of economic topics. The Commission served as an important mechanism for the two countries to work to enhance and broaden their trade relationship, and facilitated the successful negotiation of the United States Uruguay Bilateral Investment Treaty (BIT), which entered into force on November 1, 2006. The United States and Uruguay signed the United States Uruguay TIFA on January 25, 2007. The TIFA established the United States Uruguay Trade and Investment Council (TIC) and serves as a mechanism to further deepen the trade and investment dialogue. On October 2, 2008, both governments signed protocols to the TIFA covering substantive commitments in the areas of trade facilitation and public participation in trade and environment. The TIFA contains an annex that established a work program calling for the two governments to address such matters as liberalization of bilateral trade and investment, intellectual property rights, regulatory issues, information and communications technology and electronic commerce, trade facilitation, trade and technical capacity building, trade in services, government procurement, and cooperation on sanitary and phytosanitary measures. The annex provides for the TIC to add other matters to the work program. In implementing the TIFA, both parties reconfirmed their commitment to expand economic opportunities between Uruguay and the United States while simultaneously coordinating their efforts to promote greater trade liberalization through the World Trade Organization (WTO).