Кіріспе
1934 жылы жазылған Х.П. Лавкрафттың "From Beyond" атты әңгімесі – американдық жазушы Х.П. Лавкрафттың қорқыныш жанрындағы қысқа әңгімесі. Ол 1920 жылы жазылған және алғаш рет 1934 жылғы маусымда "The Fantasy Fan" журналында (1-том, 10-сан) жарияланған.
"From Beyond" is a horror genre short story by American writer H. P. Lovecraft. It was written in 1920 and was first published in The Fantasy Fan in June 1934 (Vol. 1, No. 10).
Сюжет
Бұл оқиға аты аталмаған баяндаушының бірінші тұлғалық көзқарасынан айтылады және оның Кроуфорд Тиллингхаст атты ғалыммен болған тәжірибесін егжей-тегжейлі баяндайды. Тиллингхаст резонанстық толқын шығаратын электронды құрылғы жасайды, ол зардап шеккен адамның эпифизін (құрметсіз безін) ынталандырады, осылайша оларға қабылданған шындықтың шегінен тыс жазықтықтарды қабылдауға мүмкіндік береді. Тиллингхастпен ортақ тәжірибеден кейін, баяндаушы біздің танылған шындығымызға қабаттасқан, мөлдір, өлшемдер аралық ортаны сезінеді. Осы көзқарас арқылы ол сипаттауға келмейтін, ерекше және қорқынышты жандардың көптігін көреді. Тиллингхаст өзінің құрылғысын үй қызметшілерін басқа жазықтыққа тасымалдау үшін қолданғанын айтады. Сондай-ақ, бұл әсер екі жақты, және басқа жазықтықтың тұрғындары адамдарды көре алады екенін көрсетеді. Тиллингхасттың қызметшілеріне осындай өлшемдер аралық жаратылыс шабуыл жасап, өлтірді, ал Тиллингхаст баяндаушыға оның тікелей артында екенін ескертеді. Өте қорқып, баяндаушы тапаншасын алып, құрылғыға атып, оны жояды. Тиллингхаст дереу содан кейін аневризмнен қайтыс болады. Полиция оқиға орнын тергеп, Тиллингхасттың қызметшілерді өлтіргенін анықтайды, бірақ олардың денелері табылмағандықтан, бұл жайт ресми түрде тіркелді.
Кейіпкерлер
Әңгімедегі баяндаушының ең жақын досы Тиллингхаст "физикалық және метафизикалық" зерттеуші. "Сезім мен іс-қимылға толы" адам ретінде сипатталған баяндаушы, тәжірибелерінде сәттілікке жеткеннен кейін денесінің өзгергенін былайша сипаттайды: "Епті адамның кенеттен арықтағанын көру жағымсыз, тіпті оның қалың терісі сарғыш немесе сұрғылт түске енгенде, көздері ойылып, айналасы көгеріп, ерекше жарқырағанда, маңдайында тамырлар көрініп, әжімдер пайда болса, қолы дірілдеп, қылығын жоғалтса, одан да қиын." Әңгіменің алғашқы нұсқасында Лавкрафт бұл кейіпкерді Генри Энсли деп атаған; кейін ол осы есімді екі ескі Провиденс әулетінің атынан құрастырған есіммен ауыстырды. "Чарльз Декстер Уордтың ісі" повесінде Лавкрафт "Браун, Кроуфорд және Тиллингхасттардың үлкен бригтерінде қызмет еткен тәжірибелі теңізшілерді" еске алады; Джеймс Тиллингхаст пен Элиза Тиллингхаст осы повестегі екінші дәрежелі кейіпкерлер.
Байланыстар
С. Т. Джоши осы әңгімедегі "біздің сезімдерімізге ашылған не күнделікті өмірде тәжірибелегенімізден тыс шындық" тақырыбы Лавкрафттың кейінгі "Қалтыраған үй" (1924), "Ғарыштан келген түс" (1927), "Қызық үйіндегі армандар" және басқа да әңгімелерінде жалғасатынын көрсетеді. Мысалы, "Қалтыраған үй" әңгімесінде баяндаушы: "Ғылыми зерттеулер мен ой-толғаныстар бізге белгілі үш өлшемді әлемнің материя мен энергияның жалпы көлемінің аз ғана бөлігін қамтитынын көрсетті" дейді.
Қабылдау
"Ғылыми фантастика: ерте жылдар" кітабында "Айналадан келгендер" туындысының идеялары "қатаң, жас жазу стиліне қарамастан өте қызықты" деп сипатталған. С.Т. Джоши "Ловкрафттың "Айналадан келгендер" әңгімесі оның үздік туындыларының бірі деп есептелмейді" дейді, себебі "оның асығыс стилі, артық мелодрама және сюжеттің жалпы қарапайымдылығы". Джоши сондай-ақ Кроуфорд Тиллингхасттың қызыл безге жасаған сілтемелерін Рене Декарттың есебінен жасалған әзіл деп санайды, ол бұл бездің дене мен жан арасындағы байланыс нүктесі деп ұсынған болатын.
Ықпал
1998 жылғы «Half-Life» ғылыми-фантастикалық видео ойынында шетелдік геологиялық материалмен жасалған тәжірибе кезінде «резонанстық каскад» деп аталатын оқиға суреттеледі. Каскад кезінде басқа өлшемдерден келген жаратылыстар біздің әлемізде кездейсоқ пайда болып, жоғалып кетеді. Америкалық дум-металл тобы және Лавкрафтқа табынушылар «Sleep» 1992 жылы шыққан «Sleep's Holy Mountain» альбомына осы атпен ән енгізді. Чарльз Стросстың «Дженнифер Морг» романында «Тиллингхаст резонаторы» деп аталатын электрондық құрылғы бар, ол пайдаланушыға әдетте көрінбейтін нәрселерді көруге мүмкіндік береді. 1991 жылы американдық дез-металл тобы «Massacre» Лавкрафт тақырыбында альбом шығарды. «Psi Ops: The Mindgate Conspiracy» видео ойынында кейіпкердің дамытқан «Aura View» деп аталатын психикалық қабілетінің бірін пайдалана отырып көрінетін «Aura Beasts» бейнеленген. Бұл қабілет Кроуфорд Тиллингхасттың құрылғысын пайдалану нәтижесінде басқа өлшемнен келген жаратылыстарды қабылдайтын «From Beyond» кейіпкерлеріне әсер етеді. «Жұлдыздық қақпа SG-1» эпизодындағы «Sight Unseen» эпизодында SG-1 мүшелеріне біздің өлшемімізге параллель өлшемде тұратын ерекше жәндік тәрізді жаратылыстарды көруге мүмкіндік беретін бөтен құрылғы кездейсоқ іске қосылады, бірақ олармен байланысқа түсе алмайды. Алғашында Шайен тау кешенімен шектелген бұл «екінші көз» құбылысы қолмен тию арқылы да таралады. Ол жақын маңдағы халыққа жылдам таралады, көбінесе шетелдіктер мен SG-1 туралы нақты үкіметтік құпияны тапқан «көру қабілеті бұзылған» конспиролог арқылы. Колорадо мен Вайомингтің бір бөлігі процесті кері қайтаруға дейін «карантинге» алынады. Жасыру үшін галлюциногенді химиялық заттар қолданылады. Дез-металл тобы «Ripping Corpse»-тің «Beyond Humanity» әні Лавкрафт әңгімесінен және Гордон фильмінен тікелей шабыттанды. Қараңғы амбиент және Хэллоуин тақырыбындағы дуэт «Nox Arcana» 2009 жылғы «Blackthorn Asylum» альбомын осы әңгіменің негізінде жасады, олардың өзіндік бұрылыстарымен. «Manilla Road» ауыр металл тобы бұл әңгімені 1990 жылы шыққан «The Courts of Chaos» альбомындағы осы аттас әнге бейімдеді. 2013 жылғы «Banshee Chapter» фильмінде де ультракүлгін сәуле орнына диметилтриптамин қолданылатын ұқсас сюжет көрсетілген. Бір кезде Лавкрафттың әңгімесі туралы тікелей айтылады. «Жұлдыз жолы: Келесі буын» эпизодындағы «Phantasms» эпизодында қалыпты жағдайда анықталмайтын, жасушалық заттармен қоректенетін және Датаның арман бағдарламасындағы сюрреалистік нысандар ретінде қабылданатын интерфазалық паразиттер бейнеленген. Адамдардың армандар мен көріністер арқылы біздің әлемімізден тыс әлемнің элементтерін сезінуі Лавкрафт әдебиетіндегі кең таралған тақырып. Алан Мурдың «Providence» комиксінің тоғызыншы саны «From Beyond» әңгімесінен көп нәрсе алады. 2015 жылғы «Bloodborne» видео ойынында да осыған ұқсас концепция қолданылады, онда «insight» деп аталатын коллекциялық затты жинағанда, ойыншының әлемінде әртүрлі жаратылыстар көріне бастайды, олар жиналған сайын жоғалып, жеткілікті түсінік болмағанда қайтадан пайда болады. «Lust from Beyond» (2021) видео ойыны ұқсас тақырыптарды қарастырады және Лавкрафттың туындыларынан шабыттанды.