Мемлекетаралық қатынастар мен Еуроодақ: интеграция үлгісі

Кіріспе

Халықаралық қатынастардағы түсінік

Халықаралық қатынастарда үкіметаралық тәсіл мемлекеттерді (әсіресе ұлттық үкіметтерді) интеграция процесіндегі басты қатысушылар деп қарастырады. Үкіметаралық көзқарастар Еуропалық Одақтағы үкіметтік басымдықтардың сәйкес келуінен туындаған радикалды өзгерістердің және әртүрлі ұлттық мүдделерден туындаған жайбалдайлық кезеңдерін түсіндіре алатынын алға тартады. Үкіметаралық тәсіл реализм мен неореализмнен институционализацияның халықаралық саясаттағы маңыздылығын және ішкі саясаттың үкіметтік басымдықтарға тигізетін әсерін мойындауымен ерекшеленеді.

Еуропалық интеграция

Өңірлік интеграцияның ең белгілі мысалы – Еуропалық одақ (ЕО), 27 мүше мемлекеттің экономикалық және саяси үкіметаралық ұйымы, барлығы Еуропада орналасқан. ЕО жоғары ұлттық емес тәуелсіз институттар жүйесі және мүше мемлекеттердің үкіметаралық келіссөздер арқылы қабылданатын шешімдер арқылы жұмыс істейді. ЕО институттарына: Еуропалық комиссия, Еуропалық одақ кеңесі, Еуропалық кеңес, Еуропалық одақ соты, Еуропалық орталық банк, Есептік палата және Еуропалық парламент кіреді. Еуропалық парламентке ЕО азаматтары әрбір бес жылда бір рет сайланады. ЕО барлық мүше мемлекеттерде қолданылатын бірыңғай заң жүйесі арқылы бірыңғай нарық құрды. Шенген аймағында (оған 22 ЕО және 4 ЕО-ға кірмейтін еуропалық мемлекет кіреді) паспорттық бақылау жойылды. Еуропалық Одақтың саясаты өзінің шегінде адамдардың, тауарлардың, қызметтердің және капиталдың еркін қозғалысын қолдайды, әділет және ішкі істер саласында заңнама қабылдайды, сондай-ақ сауда, ауыл шаруашылығы, балық шаруашылығы және аймақтық даму салаларында ортақ саясатты жүзеге асырады. 1999 жылы 17 мүше мемлекеттен тұратын валюталық одақ – еврозона құрылды. Ортақ Сыртқы және Қауіпсіздік саясаты арқылы ЕО сыртқы қатынастар және қорғаныс саласындағы рөлін дамытты. Әлемнің түкпір-түкпірінде тұрақты дипломатиялық миссиялар құрылды. Еуропалық Одақ Біріккен Ұлттар Ұйымында, Дүниежүзілік сауда ұйымында, G8 және G20 ұйымдарында өкілдік етеді. Үкіметаралық жүйе – жоғары ұлттық емес институттарға өкілеттік беруді шектеудің және ортақ саясаттың қалыптасуын тоқтатудың бір жолы. Еуропалық Кеңестің қазіргі институционалдық жүйесінде Еуропалық Кеңес және Кеңес Еуропалық Одақтың шешімдері мен саясаты бойынша соңғы сөзді айтатын институттардың рөлін атқарады, бұл Еуропалық Одақтың баршасына үкіметаралық бақылауды институционалды түрде бекітеді, сонымен қатар кейбір мемлекеттер тобына көбірек билік беру мүмкіндігін ұсынады. Мұндай шектен шығу салдары "Теңдер одағы" принципін бұза отырып, біреудің екіншісінен басымдығын тудыруы мүмкін.

The best known example of regional integration is the European Union (EU), an economic and political intergovernmental organisation of 27 member states, all in Europe. The EU operates through a system of supranational independent institutions and intergovernmental negotiated decisions by the member states. Institutions of the EU include the European Commission, the Council of the European Union, the European Council, the Court of Justice of the European Union, the European Central Bank, the Court of Auditors, and the European Parliament. The European Parliament is elected every five years by EU citizens. The EU has developed a single market through a standardised system of laws that apply in all member states. Within the Schengen Area (which includes 22 EU and 4 non EU European states) passport controls have been abolished. EU policies favour the free movement of people, goods, services, and capital within its boundaries, enact legislation in justice and home affairs, and maintain common policies on trade, agriculture, fisheries and regional development. A monetary union, the eurozone, was established in 1999 and is composed of 17 member states. Through the Common Foreign and Security Policy the EU has developed a role in external relations and defence. Permanent diplomatic missions have been established around the world. The EU is represented at the United Nations, the World Trade Organization, the G8 and the G 20. Intergovernmentalism represents a way for limiting the conferral of powers upon supranational institutions, halting the emergence of common policies. In the current institutional system of the EU, the European Council and the Council play the role of the institutions which have the last word about decisions and policies of the EU, institutionalizing a de facto intergovernmental control over the EU as a whole, with the possibility to give more power to a small group of states. This extreme consequence can create the condition of supremacy of someone over someone else violating the principle of a "Union of Equals".

Африкалық интеграция

Африка одағы (АУ, немесе оның басқа ресми тілдерінде UA) – 54 африкалық мемлекеттен тұратын, Еуропалық Одаққа ұқсас, бірақ одан аз интеграцияланған құрлықтық үкіметаралық одақ. АО 2001 жылғы 26 мамырда Эфиопияның Аддис-Абеба қаласында ұсынылып, 2002 жылғы 9 шілдеде Оңтүстік Африканың Дурбан қаласында Африка Бірлігі Ұйымының (АБҰ) орнын басу үшін ресми түрде құрылды. Африка одағының ең маңызды шешімдерін Африка одағының Ассамблеясы қабылдайды, ол мүше мемлекеттерінің мемлекет басшылары мен үкімет басшыларының жарты жылдық кездесуі болып табылады. Африка одағының хатшылығы, Африка одағының комиссиясы, Эфиопияның Аддис-Абеба қаласында орналасқан.