Кіріспе

Польшалық американдық ойыншық жасаушы, покер ойыншысы және кәсіпкер (1923–2021)

Канадалық суретші

Генри Оренштейн (туған Генрик Оренштейн; 13 қазан 1923 – 14 желтоқсан 2021) – Польшада туған еврей-американдық ойыншық жасаушы, кәсіби покер ойыншысы, кәсіпкер және Холокосттан аман қалған. Бес нацистік концлагерь мен өлім лагерінен өтіп, соғыстан кейін АҚШ-қа босқын ретінде көшіп келді. Кейіннен 100-ден астам патенттің иесі болды, соның ішінде «Трансформерлер» ойыншықтар желісіне қатысты патенттер де бар. Ол ойыншық дизайны мен өндірісі арқылы байлыққа ие болды және Нью-Джерси өнертапқыштар даңқы залына енгізілді. Оның отбасында оның қызы Лили Босс бар, ол танымал қайырымдастық шаралар жасаушы және Калифорния штатының Беверли-Хиллз қаласының мэрі. Оренштейн АҚШ-та кәсіби покер ойыншысы болды. 2008 жылы тұрақты нәтижелері мен жеңістері үшін Покер даңқы залына қабылданды.

Ерте өмір

Генрик Оренштейн 1923 жылы қазанда Польшаның Хрубижов қаласында еврей отбасында дүниеге келген. Оның анасы үй шаруасын жүргізсе, әкесі астық экспорттаушы болған. Ол еврей болғандықтан, туған қаласынан нацистік концлагерлерге депортацияланып, бес лагерьде тірі қалды. Соғыстан кейін ол АҚШ-қа эмиграциялады. Сұхбаттарында Оренштейн отбасының екі қабат қабырғаның арасына жасырын бөлмелер жасап, биліктен жасырғанын айтты. Ақырында, тамақ пен су қорлары таусылып, олар өздерін ұстап беруге мәжбүр болды. Оның ата-анасы басқа еврейлермен бірге жүк машиналарына тиеліп, атып өлтірілуі және жерленуі үшін зиратқа апарылды. Ол және оның бауырлары оңтүстік-шығыс Польшадағы Буджин түрмесіне жеткізілді, ол кейіннен Майданек концлагерінің бөлімшесіне айналды. Оренштейн мен оның ағалары сондай-ақ әуесқойлықпен танымал комендант Амон Геттің басшылығымен оңтүстік-батыс генерал-губернаторлықтағы Плашовта ұсталды. Кейін Оренштейн мен оның ағалары Германиядағы Равенсбрюк концлагеріне ауыстырылды. Буджинде болғанда Оренштейн бір күні динамиктен ғалымдар кеңсеге тіркелу керектігі туралы хабар естіді. Бұл өмірге қадам басқан мүмкіндік деп ойлап, Оренштейн өзі мен ағасын тіркеді, бірақ екеуі де ғылыми біліміне ие болмаған. Жеке есебінде Оренштейн нацистік Германия командирлері тіркелгендердің кейбіреуі ғалымдар емес екенін білгенін, бірақ оларды нацистік Германия әскеріне шақырудың орнына, оларды «ғылыми қызметтерде» қалдыру үшін осы алдауға келіскенін айтты.

Іскерлік мансап

Оренштейн және Фред пен Сэм деген екі бауыры Холокосттан аман қалды. Олардың ата-аналары 1942 жылы нацистер тарапынан өлтірілді, ал ағасы Феликс пен қарындасы Ханка соғыстың соңында екі бөлек концлагерьде тұтқындалған күндері қайтыс болды. Ол АҚШ-қа босқындарды тасымалдауға арналған SS Marine Flasher, С-4 типіндегі кемемен көшіп келді. Ол Манхэттеннің Upper West Side-ындағы туысының қосылды. Бастапқыда Либбидің консервіленген тағамдар компаниясында жұмыс істеп, бір күні Оренштейн дүкен терезесінде 29,95 долларға сатылып тұрған қалыңдық қуыршағын байқады. (Оның айтуынша, бұл 21 ғасырдың басында 200 долларға тең болар еді). Ол одан арзан қуыршақтар жасауға болатынын түсінді және ойыншық өндіруші болды. Бірінші қуыршақтарымен сәттілікке жеткеннен кейін ол алғашқы миллион долларын тауып, Topper Toys компаниясын құрды. Ол "Сузи Кьют" миниатюралық қуыршақтар қатары мен Джонни Лайтнинг модельдік машиналар қатары сияқты әйгілі ойыншықтар өндірді. Оның 100-ден астам патенттері бар. Трансформерлерден басқа, осы өнертабыстардың ең танымал түрі – АҚШ патенті 5,451,054: покер ойындарында жасырын карталарды анықтау және көрсетуге арналған құрылғы.

Покер

Телевизиядағы покер чемпионаттарын көрермендер үшін қызықтырақ ету мақсатында Оренштейн ойыншылардың жасырын карталарын көрермендерге көрсетуге болатын тәсіл ойлап тапты: әр ойыншының үстеліне терезе салып, оның астына камерасы орнатылған шыны қою арқылы көрермендер ойынды жақсырақ қадағалай алады, ал ойыншыларға кедергі келтірмейді. NBC Sports бағдарламалар жөніндегі президенті Джон Миллер Оренштейннің "қазіргі покердің жетістігіне жеке өзі жауапты" екенін айтты. 2009 жылға қарай Оренштейннің тікелей покер турнирлерінен алған табысы 200,000 доллардан асты. Ол 2008 жылы Покер Даңқы залына енгізілді. Оренштейн екі рет 10,000 долларлық WSOP лимитсіз Техас Холдемнің бас турнирінде жүлделі орынға ие болды: 1993 жылы 12-ші және 1995 жылы 8-ші орындарды алды. Оренштейн 2005 жылы АҚШ Покер Чемпионатында 2,500 долларлық Seven Card Stud турнирінде жетінші орынға табан тіреді. Ең үлкен қатысушы болғанына қарамастан (80 жасында), ол NBC-дің Ұлттық Heads Up Poker Чемпионатының бірінші турында әлемдегі ең үздік ақшалай ойыншылардың бірі Чип Риске қарсы жеңіске жетті. Оренштейн екінші турда Джон Хеннигандан жеңілді.

Өлім

Оренштейн 2021 жылдың 14 желтоқсанында Нью-Джерси штатының Ливингстон қаласындағы ауруханада COVID-19 салдарынан қайтыс болды. Ол 98 жасқа толып еді.