Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бесарабия мен Солтүстік Буковинадан советтердің депортациясы 1940 жылдың соңы мен 1951 жыл аралығында жүзеге асты және Иосиф Сталиннің кеңес өкіметіне қарсы күштерді саяси қуғын-сүргін саясатының бір бөлігі болды (Кеңес Одағындағы халықты көшіруді қараңыз). Депортацияланғандар көбінесе "арнайы қоныстар" (спецпоселения) деп аталатын жерлерге көшірілді (Кеңес Одағындағы ерікті емес қоныстарды қараңыз). Депортация 1940 жылдың маусым айында Бесарабия мен Солтүстік Буковинаның Кеңес Одағы тарапынан оккупациялануынан кейін басталды. 1965 жылдың желтоқсанындағы Кеңес Одағының Ішкі істер министрлігінің құпия есебіне сәйкес, 1940-1953 жылдар аралығында Молдова Кеңес Социалистік Республикасынан 46 000 адам депортацияланды. Молдова тарихшысы Иоан Варта, Бесарабия мен Солтүстік Буковинаны оккупациялаудан кейін болған оқиғаларды, оның ішінде депортацияларды, сондай-ақ ашаршылықты және кісі өлтіруді "барлық құқық бойынша геноцид" деп сипаттады.
The Soviet deportations from Bessarabia and Northern Bukovina took place between late 1940 and 1951 and were part of Joseph Stalin's policy of political repression of the potential opposition to the Soviet power (see Population transfer in the Soviet Union). The deported were typically moved to so called "special settlements" (спецпоселения) (see Involuntary settlements in the Soviet Union). The deportations began after the Soviet occupation of Bessarabia and Northern Bukovina, which occurred in June 1940. According to a secret Soviet Ministry of Interior report dated December 1965, 46,000 people were deported from the Moldavian Soviet Socialist Republic for the period 1940−1953. Moldovan historian Ion Varta referred to the events that occurred in Bessarabia and Northern Bukovina after their occupation, including the deportations but also the famine and murders, as a "genocide in all law".
1940-1941 жылдар
1939 жылдың тамызындағы Молотов-Риббентроп келісімінің салдарынан Румыния үкіметі 1940 жылдың 26 маусымында Кеңес Одағының берген ультиматумын қабылдауға мәжбүр болды және Бессарабия мен Солтүстік Буковинадан шығып кетті. Бұл аймақтар (Герца аймағымен бірге) кейіннен Кеңес Одағының құрамына енгізілді, олардың көп бөлігі Молдавия КСР ретінде құрылды, ал қалған аумақтар Украина КСР-іне қарастырылды. 1941 жылдың 12-13 маусымында Молдавия КСР-інен, Украина КСР-інің Черновцы (Солтүстік Буковина) және Измайл облыстарынан "контрреволюционерлер мен ұлтшылдардың" отбасы мүшелерінің 29 839 адамы Қазақстанға, Коми АССР-іне, Красноярск өлкесіне, Омск және Новосибирск облыстарына күштеп жер аударылды. Бессарабиядан жер аударылған адамның тағдыры туралы мысал ретінде Евфросиния Керсновскаяның өмірін қараңыз. Бессарабия мен Солтүстік Буковинадан осы жер аударуларды жүзеге асыруға Грузияның НКВД қызметкері, Лаврентий Берияның сенімді адамы Серго Гоглидзе жауапты болды.
As a result of the Molotov–Ribbentrop Pact of August 1939, the Romanian government was forced to accept the Soviet ultimatum of June 26, 1940, and withdrew from Bessarabia and Northern Bukovina. These regions (as well as the Hertsa region) were then incorporated into the Soviet Union, most of the former being organized as the Moldavian SSR, while the other areas were attributed to the Ukrainian SSR. On June 12–13, 1941, 29,839 members of families of "counter revolutionaries and nationalists" from the Moldavian SSR, and from the Chernivtsi (of Northern Bukovina) and Izmail oblasts of the Ukrainian SSR were deported to Kazakhstan, the Komi ASSR, the Krasnoyarsk Krai, and the Omsk and Novosibirsk oblasts. For the fate of such a deportee from Bessarabia, see the example of Eufrosinia Kersnovskaya. The Georgian NKVD official Sergo Goglidze, trusted henchman of Lavrentiy Beria, was in charge of these deportations from Bessarabia and Northern Bukovina.
Еңбек жұмылдыру
1940 және 1941 жылдары Бессарабия мен Солтүстік Буковинадан 53 356 адам КСРО-ның барлық аумағында еңбекке жұмылдырылды; бұл жұмылдыру ерікті болып көрсетілсе де, жұмыс істеуден бас тарту жазалау шараларына алып келді, ал тұру және жұмыс жағдайлары көбінесе нашар болды.
During 1940 and 1941, 53,356 people from Bessarabia and Northern Bukovina were mobilized for labour across the entire territory of the Soviet Union; though the mobilization was presented as voluntary, refusal to work could result in penal punishment, and living and working conditions were generally poor.
Салдары
Профессор Рудольф Руммель ескірек мәлімдемелерге сүйене отырып, 1940-1941 жылдары 200 000-нан 300 000-ға дейін румындық бессарабтықтар қуғын-сүргінге ұшырағанын, мәжбүрлеу еңбек лагерлеріне жіберілгенін немесе бүкіл отбасымен депортацияланғанын бағалады, олардың 18 000-нан 57 000-ға дейіні тірі қалмады. Кейбір есептерге сәйкес (тарихшы Павел Морарудың айтуынша), бір жыл ішінде екі облыстың халқының 12 пайызы өлтіріліп, жер аударылды. Мұндай көрсеткіштер Кеңес архивтері ашылғаннан кейін расталмады: тарихшы Игорь Кашу 1940-1941 жылдары Бессарабия, Солтүстік Буковина және Герца аймағынан 86 604 адам саяси қуғын-сүргінге ұшырағанын көрсетті, олардың көп бөлігі (53 000) КСРО бойынша еңбекке жұмылдырылды. Шамамен 30 000 депортацияланғандардың арасында барлық этникалық топтардың өкілдері болды: румындар, украиндер, орыстар, еврейлер, болгарлар, гагауздар. Молдовандар мен румындар олардың 50 пайызын құрады, бұл көрсеткіш жалпы халық санындағы үлесімен сәйкес келеді, бұл Кашуды соғысқа дейінгі және соғыстан кейінгі қуғын-сүргіннің нақты бір этникалық немесе ұлттық топқа бағытталмағаны деген қорытындыға әкелді.
Professor Rudolph Rummel, based on older claims, estimated that in 1940–1941, 200,000 to 300,000 Romanian Bessarabians were persecuted, conscripted into forced labor camps, or deported with the entire family, of whom 18,000 to 57,000 did not survive. According to some estimates (as related by historian Pavel Moraru), 12% of the population of the two provinces was killed and deported in one year. Such figures were not confirmed after the opening of Soviet archives: historian Igor Cașu indicated a figure of 86,604 people from Bessarabia, Northern Bukovina, and Hertsa Region who suffered political repression in 1940–1941, the greater part (53,000) being subjected to forced conscription for labour across the Soviet Union. Among the cca. 30,000 deportees, there were representatives from all ethnic groups: Romanians, Ukrainians, Russians, Jews, Bulgarians, Gagauz. Moldovans and Romanians comprised 50% of these, a proportion similar with their weight in the general population, leading Cașu to conclude that the prewar and postwar repressions were not directed at any specific ethnic or national group.
1951 жыл
1951 жылы 19 ақпанда Виктор Абакумов Сталинге Украина, Белоруссия, Эстония, Латвия, Литва және Молдовадан жер аударылатын "Йехова куәгерлерінің" жоспарланған санын, соңғысы үшін 1675 адамды (670 отбасы) тізімдеген құпия хабарламаны тапсырды. 3 наурызда КСРО Министрлер Кеңесі тиісті қаулы шығарды, одан кейін 6 ақпанда Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігінің бұйрығы шықты. 24 наурызда Молдавия КСР Министрлер Кеңесі жер аударылғандардың мүлкін тәркілеу және сату туралы қаулы шығарды. "Солтүстік" операциясы 1951 жылдың 1 сәуірінде таңғы сағат 4-те басталды, ал ұстаулар 2 сәуірге дейін жалғасты. Депортацияланғандар "арнайы қоныстанғандар" деп есептелді. 1951 жылдың 31 наурызынан 1 сәуіріне қараған түні Молдавия КСР-інен барлығы 723 отбасы (2617 адам) жер аударылды. Олардың барлығы - неопротестанттық секталардың мүшелері, көбісі - Йехова куәгерлері, және коммунистік режимге қауіп төндіретін діни элементтер деп саналды. Бұрын айтылған сауалда Панциру 1951 жылы 1 сәуірде Молдавия КСР-інен Орталық Азияға 6000-ға жуық румындар жер аударылғанын мәлімдеді.
On February 19, 1951, Viktor Abakumov delivered to Stalin a secret notice which listed the planned numbers of deported "Jehovists" from Ukraine, Belorussia, Estonia, Latvia, Lithuania and Moldova, with 1,675 people (670 families) listed for the latter. On March 3, the USSR Council of Ministers issued the corresponding decree, followed by an order of the Ministry of State Security of February 6. On March 24, the Council of Ministers of the Moldavian SSR issued the decree on the confiscation and selling of the property of the deportees. Operation North started at 4:00 am on April 1, 1951, and the round ups continued until April 2. The deportees were classified as "special settlers". In total, from the Moldavian SSR, there were 723 families (2,617 people) deported on the night of March 31 to April 1, 1951, all members of neoprotestant sects, mostly Jehovah's Witnesses, and qualified as religious elements considered a potential danger for the Communist regime. In the previously mentioned interpellation, Panțîru claimed some 6,000 ethnic Romanians from the Moldavian SSR were deported to Central Asia on April 1, 1951.
Ескерткіш
Сталиндік репрессия құрбандарына арналған ескерткіш Кишиневте, Орталық стансаға жақын жерде, депортацияларды еске алу мақсатымен орнатылды.
A memorial to the victims of Stalinist repression has been erected in Chișinău, close to Central Station, to commemorate the deportations.