Кіріспе

Сан Себастьян қабырғадан тыс (San Sebastiano fuori le mura) немесе Сан Себастьян катакомбаларда (San Sebastiano ad Catacumbas) – Италияның орталық бөлігіндегі Римдегі шағын базилика. 2000 жылғы Ұлы мерейтойға дейін Сан-Себастьян Римнің жеті паломниктік шіркеуінің бірі болды, және көптеген паломниктер әлі де дәстүрлі тізімді ұстанады (әсіресе катакомбалардың және оның орнына қосылған Santuario della Madonna del Divino Amore қала орталығынан алыс болғандықтан).

Тарих

Бастапқыда 4 ғасырдың бірінші жартысында салынған базилика 3 ғасырдың танымал римдік шейіті әулие Себастьянға арналған. “Ad catacumbas” атауы базилика салынған әулие Себастьянның катакомбаларына сілтеме жасайды, ал “fuori le mura” шіркеудің Аврелий қабырғаларының сыртында салынғанын көрсетеді және оны Палатин төбесіндегі Сан-Себастьяно аль-Палатино шіркеуінен ажырату үшін қолданылады. Құрылтай дәстүріне сәйкес, 258 жылы Валерианның қуғыны кезінде катакомбалар Римде шейіт болған Петір мен Пауылдың екі басқа әулиенің уақытша қабір орны ретінде пайдаланылды, ал олардың қалдықтары кейіннен олардың есімдерін алып жүрген екі базиликаға көшірілді – содан барып шіркеу бастапқыда “Апостолдар базиликасы” (“Basilica Apostolorum”) деп аталды. Себастьянға арналғандық 9 ғасырға дейін созылады. Себастьянның қалдықтары шамамен 350 жылы осы жерге көшірілді. 826 жылы сарацендердің шабуылынан қорқып, олар Санкт-Петербургке көшірілді, алайда шабуыл болды және шіркеу қирады. Ғимарат Папа Николай I (858–867) тұсында қайта жаңартылды, ал шейіт алтары Хонарий III (1216–1227) арқылы, цистерциандықтардың өтініші бойынша қайта освящендірілді, олар осы жерді алған болатын. 13 ғасырда үш қабатты киелі үйдің аркадасы қабырғамен жабылды. Сан-Себастьяно – Римге саяхатшылар дәстүрлі түрде барып қайтатын жеті базиликаның бірі, әсіресе 1553 жылдан кейін, әсіресе, әулие Филипп Нери жеті шіркеуді аралауды бастағаннан кейін, бұл қажылық бір күн ішінде Санкт-Петер базиликасынан басталып, Санта-Мария-Маджоре базиликасында аяқталады. Қамал сыртындағы Әулие Пауыл базиликасын Сан-Себастьяномен байланыстыратын көше әлі де “Via delle Sette Chiese” деп аталады. Қазіргі ғимарат көбінесе 17 ғасырға жататын құрылыс, ол 1609 жылы кардинал Сципионе Боргезе Фламинио Понциоға тапсырылды, ал Понционың 1613 жылы қайтыс болғаннан кейін оны аяқтау Джованни Васанциоға сеніп тапсырылды.

Шолу

Сол жақтағы бірінші капелладағы алтарьдағы қасиетті Себастьянның мүсінін Джузеппе Джорджетти жасаған. Бас шіркеудің тікелей қарсысында орналасқан реликтілер капелласында, апокрифтік Петірдің істеріндегі "Quo vadis?" эпизодымен байланысты Исаның қадамдарының іздері бар деген сенімдегі тас және қасиетті Себастьянды шейіт еткен кезде байлаған бағананың бөлігімен бірге оқтардың бірі сақталған. 1716 жылы салынған және Карло Маратта, Алессандро Спекки, Филиппо Баригиони және Карло Фонтана жобалаған Албани капелласы ерекше көзге түседі; оны Папа Климент XI тапсырыс берген және Папа Фабианға арналған. Фабиан Децийдің қудалау кезінде Рим епископы болған. Алтарьдың екі жағында Николо Кордье жасаған Әулие Петр мен Әулие Пауылдың бюстері базиликаның алғашқы арналуын еске салады.

Бернини

Оң жақтағы нишада 2001 жылы шіркеуге жақын монастырда қайта жаңғырылған Жан Лоренцо Бернинидің соңғы шедеврі – «Кутқарушы» (Salvator Mundi) әйгілі бюсті қойылған.