Кіріспе

1835 жылы Нью-Йорк қаласындағы өте қыраулы өрт, 1835 жылғы өрт

1835 жылғы Нью-Йорк қаласындағы Ұлы өрт 18 және 19 ғасырларда Нью-Йорк қаласына ауқымды зиян келтірген үш өрттің бірі болды. Өрт экономикалық өрлеу кезінде болды, 17 қалалық блокты қамтыды, екі адамның өмірін қиды және жүздеген ғимаратты жойды, мүліктік зиян 20 миллион долларға бағаланды (1835 жылы 20,0 доллар соңғы жылдары шамамен миллион долларға тең).

Өмірбаян

1835 жылы Нью-Йорк Американың ең ірі қаласы болды, оның қаржылық қуаты Филадельфия мен Бостонды асып түсті. Он жыл бұрын Эри каналының ашылуы Нью-Йоркті Орта Батыстағы шикізат пен коммерциялық мүдделермен байланыстырды және қаланың нарық орталығы ретінде даңққа ие болуына жағдай жасады. Елдің экспорттық тауарларының жартысынан астамы Нью-Йорк порты арқылы өтті, ал импорттың үштен бірі осы портқа жеткізілді. Сақтандыру компаниялары, инвестициялық фирмалар, жылжымайтын мүлік компаниялары және тағы басқалары Нью-Йоркті өздерінің ордасы етті. Қала солтүстікке қарай кеңейіп, экономикалық маңызы артқан сайын, өрт үлкен мәселеге айналды. Сақтандыру компаниялары ірі өрт олардың қаржылық ресурстарын сарқып жібереді деп қауіптенді. Қала әкімі мен қалалық кеңес мүшелері көптеген өртке қарсы сақтандыру фирмаларының акцияларын иеленді немесе директорлар кеңесіне кірді. Қала басшылары күзет мұнараларын салуға және күзетшілерді жалдауға күш салды. Өрт сөндіруге кедергі келтірген маңызды фактор – сенімді су көзінің болмауы еді, себебі 1835 жылға дейін қаланың су мәселесін шешуге көбінесе ешқандай шара қабылданбады. Қала тұрғындары, сондай-ақ өрт сөндірушілер, аулалардағы құдықтарға, қырық өрт сөндіру цистернасына және 13-ші көше мен Боуэрьде орналасқан су резервуарына сүйенді. 1820 және 1830 жылдардағы өрт сөндіру бөлімінің өсуі қаланың даму қарқынына жете алмады. Алдыңғы он жылдықта қала халқы 145 мың адамға өсті, бірақ бөлімге бар болғаны 300 өрт сөндіруші қосылды. 1500 өрт сөндіруші, 55 өрт сөндіру машинасы, 6 баспалдақ компаниясы және 5 шланг машинасы қаланы қорғау үшін жеткіліксіз деп есептелді. 1835 жылдың жазы мен күзі бойы бөлім көптеген өрттермен күресті. 14 желтоқсанда өрт сөндірушілердің барлығы екі ірі өртті сөндіруге мұздай, қиын кеш өткізді, нәтижесінде он үш ғимарат пен екі дүкен қирады. Қаладағы өрт сөндіру цистерналары дерлік толық бос болды, ал өрт сөндірушілер апат орын алғанда шаршап қалған еді.

Өрт

Өрт 1835 жылдың 16 желтоқсанында кешке Ханновер көшесі мен Уолл-стриттің қиылысында орналасқан, қазір Бивер көшесі деп аталатын Мерчант көшесіндегі 25-ғимараттағы бес қабатты қоймада басталды. Өрт тараған сайын солтүстік-батыстан шығыс өзеніне қарай соққан қатты жел өртті одан әрі таратуға себеп болды. Өрт Филадельфиядан, шамамен 80 миль (129 км) қашықтықта көрінді. Өрт кезінде Ист-Ривер және Гудзон өзені сияқты маңызды су көздері мұздап қалды, сондықтан өрт сөндірушілер суға қол жеткізу үшін мұзда тесіктер бұрғылауға мәжбүр болды, бірақ ол су құбырлар мен шлангтардың үстінен қайтадан мұздап қалды. Өрттің таралуын тоқтату үшін айналасындағы ғимараттарды бұзуға тырысты, бірақ бастапқыда Манхэттенде бұзу үшін жеткілікті оқ-дәрі болмады. Кейін кешке, АҚШ теңізшілері мен матростары Бруклин теңіз базасынан оқ-дәрі әкеліп, таңғы сағат 3-те ғимараттарды жарылтып, өрттің жолындағы ғимараттарды қиратуға кірісті. "Evening Post" газеті былай деп хабарлады: "Лейтенант Рейнольдс басқарған теңізшілер жасағы және капитан Микс басқарған матростар жасағы ең құнды қызмет көрсетті, Ред-Хуктағы оқ-дәрілердің бір бөлігі олардың жауапкершілігінде болды". Тергеу көрсеткендей, өрттің бастапқы себебі – көмір пешінен тұтанған газ құбырының жарылуы болды, бірақ ешкімге кінә тағылмады.

Қайта құру

Қайта құру жақсартылған ғимараттарды білдірді, бұл қаржыландыруды қажет етті. Келіссөздер жедел түрде басталды, ал банктердің ынтымақтастығы экономикалық апаттың алдын алу үшін маңызды болды. Коннектикут штатының Хартфорд қаласындағы сақтандыру компаниялары (Хартфорд өрттен сақтандыру компаниясы жетекшілік еткен) Нью-Йорк өрттен сақтандыру нарығында үстемдік құрды.