Кіріспе

Ежелгі Норман, сондай-ақ Ежелгі Солтүстік француз тілі немесе Ежелгі Норман-француз тілі деп те аталады, Францияның солтүстігінде пайда болған langues d'oïl тілдерінің көптеген нұсқаларының бірі еді. Қазір Нормандия деп аталатын аймақтан тіл Англияға, Оңтүстік Италияға, Сицилияға және Левантқа тарады. Ол қазіргі Норман тілінің, соның ішінде аралдық диалектілердің (мысалы, Джерриэ) және Англо-Норман тілінің түпкі атасы болып табылады. Ежелгі Норман тілі крестоносшылардың Левантты билеу кезінде Антиохия княздығында маңызды тіл болды.

Тарих

Қазіргі Скандинавиядан келген норвегиялық викингтер Франк мемлекетінің батыс бөлігіндегі Неустрияға қоныс тепкенде, Нормандия деп аталған жерге қоныстанды. Бұл солтүстік герман тілінде сөйлейтін халық жергілікті галло-роман тілінде сөйлейтін тұрғындардың арасында өмір сүрді. Уақыт өте келе, қауымдар бірігіп, Нормандия аймақтың атын сақтап қалды, ал алғашқы викингтер көбінесе галло-роман халқының құрамына сіңіп, олардың тілін қабылдады, бірақ көне норвег тілі мен норвег мәдениетінен кейбір элементтерді сақтап қалды. Ескі норман тілінде сол кездегі басқа ескі француз диалектілерінде кездеспейтін көне норвег сөздері болды. Уильям Жеңімпаз және оның серіктері Ескі Норман тілін Англияға әкелді, бұл Нормандық жаулап алу деп танылды, нәтижесінде англо-нормандардың үстем таптары қалыптасты. Уақыт өте келе олардың тілі континенттік Ескі Норманнан ағылшын-нормандық диалектіге айналды. Джерсиде туған ақын Уэйстің жазбалары – Ескі Норман тілінің сақталған аз ғана құжаттарының бірі.