Кіріспе
Қосымша емдеу, негізгі емдеудің тиімділігін арттыру мақсатында қолданылатын қосымша заттар. Адъювантты терапия, сондай-ақ қосымша терапия, адъюванттық күтім немесе күшейтілген терапия деп те аталады, бұл оның тиімділігін жоғарылату үшін негізгі немесе бастапқы терапияға қосымша тағайындалатын емдеу. Қатерлі ісіктерді емдеуде қолданылатын хирургиялық араласулар мен күрделі емдеу схемалары осы терминнің көбінесе қатерлі ісікке қарсы адъювантты емдеуді сипаттау үшін қолданылуына әкелді. Мұндай адъювантты терапияның мысалы – барлық анықталған аурулар жойылғаннан кейін, бірақ жасырын аурудың болуына байланысты рецидивтің статистикалық қаупі сақталатын жағдайда әдетте тағайындалатын қосымша емдеу. Егер операциядан кейін анықталған ауру қалса, онда одан әрі емдеу техникалық тұрғыдан адъювант болып табылмайды. Жеке қолданылатын адъювант – вакцинаның тиімділігін арттыратын затты білдіреді. Негізгі дәрілерге көмек ретінде қолданылатын препараттар қосымша дәрілер деп аталады.
adjuvant substances
Adjuvant therapy, also known as adjunct therapy, adjuvant care, or augmentation therapy, is a therapy that is given in addition to the primary or initial therapy to maximize its effectiveness. The surgeries and complex treatment regimens used in cancer therapy have led the term to be used mainly to describe adjuvant cancer treatments. An example of such adjuvant therapy is the additional treatment usually given after surgery where all detectable disease has been removed, but where there remains a statistical risk of relapse due to the presence of undetected disease. If known disease is left behind following surgery, then further treatment is not technically adjuvant. An adjuvant used on its own specifically refers to an agent that improves the effect of a vaccine. Medications used to help primary medications are known as add ons.
Тарих
Латын тіліндегі "adjuvāre" сөзінен алынған "адъювант терапия" термині алғаш рет Пауль Карбон және оның Ұлттық қатерлі ісіктер институтындағы тобы 1963 жылы қолданған. 1968 жылы Ұлттық хирургиялық адъювант сүт безі және ішек жобасы (NSABP) сүт безі қатерлі ісігінде адъювант алкилдеуші агенттің тиімділігін бағалаған алғашқы рандомизацияланған сынақ үшін B 01 сынағының нәтижелерін жариялады. Нәтижелер алғашқы радикалды мастэктомиядан кейін тағайындалған адъювант терапияның "төрт немесе одан көп оң аксилярлық лимфа түйіндері бар, етеккір циклы тоқтамаған әйелдерде рецидивтеу деңгейін айтарлықтай төмендеткенін" көрсетті. Бастапқы хирургиялық емді күшейту үшін қосымша терапия қолдану теориясын 1973 жылы Италиядағы Instituto Tumori мекемесінен Джанни Бонадонна және оның әріптестері тәжірибеге енгізді, олар бастапқы мастэктомиядан кейін циклофосфамид, метотрексат және флюороурацил (CMF) қолдану арқылы жақсырақ өмір сүру нәтижелерін көрсеткен рандомизацияланған сынақ жүргізді.
Ракқа қарсы адъювантты терапия
Мысалы, сүт безі қатерлі ісігіне операциядан кейін сәулелік терапия немесе жүйелік терапия жиі адъювантты ем ретінде тағайындалады. Жүйелік терапия химиялық терапиядан, иммунотерапиядан немесе биологиялық реакцияны өзгертетін препараттардан немесе гормондық терапиядан тұрады. Онкологтар нақты адъювантты емді таңдамас бұрын аурудың қайталану қаупін бағалау үшін статистикалық деректерді пайдаланады. Адъювантты емдеудің мақсаты - аурудың ерекше белгілерін және жалпы өмір сүру ұзақтығын жақсарту. Емдеу негізінен тәуекелге байланысты, дәлелденген ауру емес болғандықтан, адъювантты терапия алған пациенттердің бір бөлігі алғашқы операция арқылы емделген болады деп есептеледі. Ішек қатерлі ісігі, өкпе қатерлі ісігі, бүйрек безі қатерлі ісігі, сүт безі қатерлі ісігі, простата қатерлі ісігі және кейбір гинекологиялық қатерлі ісіктер сияқты көптеген қатерлі ісіктер үшін хирургиялық операциядан кейін көбінесе адъювантты жүйелік терапия мен сәулелік терапия қолданылады. Дегенмен, кейбір қатерлі ісіктердің кейбір түрлеріне адъювантты терапия тиімді болмайды. Мұндай қатерлі ісіктерге бүйрек клеткалық карциномасы және ми қатерлі ісігінің кейбір түрлері жатады. Гипертермиялық терапия немесе жылу терапиясы да дәстүрлі емдеудің әсерін арттыру үшін сәулелік терапиямен немесе химиотерапиямен бірге қолданылатын адъюванттық терапияның бір түрі болып табылады. Ойық аймақты қыздыру оны басқа терапияларға көбірек жауап беретіндей сезімтал етеді. Бұл әдіс тиімді әрі қауіпсіз, сондай-ақ қатерлі ісікке қарсы емделуде үміт береді. Меланома жағдайында, кейбір емдеу әдістері, мысалы, Ipilimumab, пациенттердің 10-15%-ында метастаздық меланоманың әсеріне ұқсас жоғары дәрежелі жанама әсерлерге немесе иммундық байланыстағы жанама әсерлерге әкеледі. Сол сияқты, жүрек-қан тамырлары ауруларын тудыру мүмкіндігі бар бірнеше кең таралған адъювантты терапиялар бар. Мұндай жағдайларда дәрігерлер қайталанудың ықтималдығын неғұрлым жақын арада болатын салдарлармен салыстырып, пациенттің жасын және жүрек-қан тамырларының жағдайын ескере отырып, көмекші терапияның белгілі бір түрлерін тағайындайды. Адъювантты терапияның ең байқалатын жанама әсерлерінің бірі - фертильділік жоғалуы. Ересектілікке дейінгі еркектер үшін ұрық ұлпасын криоконсервациялау болашақтағы фертильділікті сақтаудың бір мүмкіндігі. Ересектен кейінгі еркектерде бұл жанама әсерді сперма криоконсервациясы арқылы азайтуға болады. Ал климакстикалық кезеңге дейінгі әйелдер үшін бала тудыру қабілетін сақтаудың жолдары көбінесе әлдеқайда күрделі. Мысалы, сүт безі қатерлі ісігімен ауырған бала тудыру жасындағы науқастар алғашқы емнен кейін қосымша терапияны бастаудың пайдасы мен қауіпін мұқият бағалауы керек. Кейбір төмен тәуекел, аз пайда жағдайларында адъювантты емнен мүлдем бас тарту ақылға қонымды шешім болуы мүмкін, бірақ метастаз қаупі жоғары жағдайларда пациенттер қиын шешім қабылдауға мәжбүр болуы мүмкін. Фертильділікті сақтау үшін бірнеше әдістер бар (мысалы, эмбриондарды сақтау, ооциттерді криоконсервациялау, жұмыртқалықтарды басу және т.б.), бірақ олар көбінесе уақытты қажет етеді және қымбатқа түседі. Адъювантты терапияны шектен тыс пайдаланудан туындайтын асқынулар нәтижесінде адъювантты терапияны клиникалық жағдайда қолдану философиясы пациенттерге мүмкіндігінше аз зиян келтіру мақсатына қарай өзгерді. Адъювантты емнің дозалық интенсивтілігі мен емдеу ұзақтығына арналған стандарттар пациенттерге әсер ететін токсикалық жанама әсерлерді азайта отырып, емнің тиімділігін оңтайландыру үшін жүйелі түрде жаңартылып отырады.
Бір мезгілде немесе бір мезгілде жүйелік қатерлі ісікпен емдеу
Бір мезгілде немесе бірдей уақытта жүргізілетін жүйелік қатерлі ісік емдеуі – басқа емдеулермен, мысалы, сәулелік терапиямен бірге жүргізілетін емдеуді білдіреді. Простата қатерлі ісігінен кейін адъювантты гормоналды терапия тағайындалады, бірақ жанама әсерлер, әсіресе жүрек-қан тамырларына қатысты, рецидив қаупінен басып шығуы мүмкін деген алаңдаушылық бар. Емшек қатерлі ісігінде адъювантты терапия химиотерапиядан (доксорубицин, трастузумаб, паклитаксел, доцетаксел, циклофосфамид, фторурацил және метотрексат) және радиотерапиядан, әсіресе кеудесінен толыққан соң, сондай-ақ гормоналды терапиядан (тамоксифен, летрозол) тұрады. Емшек қатерлі ісігінің адъювантты терапиясы бірінші және екінші сатыдағы емшек қатерлі ісігінде, сондай-ақ лимфа түйіндеріне қатысты үшінші сатыда қолданылады. Глиобластома мультиформде толыққан түйіннің жағдайында адъювантты химиорадиотерапия маңызды, өйткені басқа емдеу болмаған жағдайда 1–3 ай ішінде рецидив пайда болуы мүмкін. Алғашқы сатыдағы ұсақ жасушалы өкпе қатерлі ісігінде гемицитабин, цисплатин, паклитаксел, доцетаксел және басқа химиотерапиялық препараттармен адъювантты химиотерапия, сондай-ақ жергілікті рецидивтің алдын алу үшін өкпеге немесе метастаздардың алдын алу үшін миға адъювантты радиотерапия тағайындалады. Мұжықтардағы қатерлі ісікте орхидектомиядан кейін адъювантты радиотерапия немесе химиотерапия қолданылуы мүмкін. Бұрын негізінен радиотерапия қолданылатын, себебі цитотоксикалық химиотерапияның толық курсы сыртқы сәулелік терапияға (EBRT) қарағанда көбірек жанама әсерлерге әкелетін. Алайда, карбоплатиннің бір дозасы екінші сатыдағы ұрық қатерлі ісігінде EBRT сияқты тиімді екені анықталды, бірақ жеңіл жанама әсерлері бар (өткінші миелосупрессия, қалыпты химиотерапиядағы ауыр және ұзаққа созылған миелосупрессивті нейтропенияға қарағанда, сондай-ақ 90% жағдайда құсу, диарея, мукозит және алопецияның жоқтығы). Адъювантты терапия, әсіресе, ішек-қолқа қатерлі ісігі, өкпе қатерлі ісігі және медуллобластома сияқты қатерлі ісіктердің кейбір түрлеріне тиімді. Толыққан медуллобластомада 5 жылдық өмір сүру көрсеткіші адъювантты химиотерапия және/немесе бас-жұлын сәулелендіруі жүргізілсе 85% құрайды, ал адъювантты химиотерапия немесе бас-жұлын сәулелендіруі қолданылмаса, 10% ғана. Жіті лимфобластық лейкоз (ЖЛЛ) үшін мидың профилактикалық сәулелендіруі техникалық тұрғыдан адъювантты болып табылады және көптеген сарапшылар мидың сәулелендіруі ЖЛЛ кезінде орталық нерв жүйесінің (ОЖЖ) рецидиві қаупін азайтады және мүмкін жедел миелоидты лейкоз (ЖМЛ) үшін де, бірақ ол ауыр жанама әсерлерге әкелуі мүмкін, ал адъювантты интратекальді метотрексат пен гидрокортизон мидың сәулелендіруі сияқты тиімді болуы мүмкін, бірақ даму мүмкіндіктерінің бұзылуы, деменция және екінші қатерлі ісіктің қаупін арттыру сияқты ауыр кешіктірілген әсерлер болмайды.
Дозалық қалың химиотерапия
Дозалық тығыз химиотерапия (ДТК) соңғы кезде адъювантты химиотерапияны қолданудың тиімді әдісі ретінде пайда болды. ДТК Гомперц қисығын ісік жасушаларының бастапқы хирургиялық араласудан кейін өсуін түсіндіру үшін қолданады, мұнда ісіктің көп бөлігі алынып тасталады. Хирургиядан кейін қалған қатерлі жасушалар көбінесе қарқынды бөлінеді, сондықтан олар химиотерапияға ең осал болып қалады. Химиотерапияның стандартты схемалары әдетте 3 апта сайын тағайындалады, бұл қалыпты жасушалардың қалпына келуіне уақыт береді. Осы тәжірибе ғалымдарды хирургия және химиотерапиядан кейін ісіктің қайталануына химиотерапияны қолдану жылдамдығынан асып түсетін қарқынды бөлінетін жасушалар себеп болуы мүмкін деген гипотезаға әкелді. ДТК бұл мәселені шешуге тырысады, химиотерапияны әр 2 апта сайын жүргізеді. Химиотерапияның жанама әсерлерін азайту үшін, олар жиірек тағайындалғанда күшеюі мүмкін, өсу факторлары әдетте ДТК-мен бірге ақ қан жасушаларының санын қалпына келтіру үшін беріледі. 2018 жылғы жақыңғы мета-талдау, ерте сатыдағы сүт безі қатерлі ісігі бар пациенттердегі ДТК клиникалық сынақтары, ерекше қыздарда үміттендіретін нәтижелер көрсетті, бірақ ДТК әлі клиникаларда стандартты емдеуге айналмады.
Қатерлі меланома
Зыянды меланомада адъювантты терапияның рөлі онкологтар арасында қызу пікірталас тудырып келеді. 1995 жылы көп орталықты зерттеуде интерферон альфа 2b-ні адъювант ретінде қолданған меланома науқастарының ұзақ мерзімді және аурусыз тіршілік ету мерзімі жақсарғаны хабарланды. Осының нәтижесінде, сол жылдың соңында АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) қайталану қаупін азайту мақсатында, қазіргі уақытта аурудан толықтай құтылған меланома науқастары үшін интерферон альфа 2b-ні бекітті. Бірақ, содан бері кейбір дәрігерлер интерферонмен емдеу өмір сүру ұзақтығын арттырмайды немесе рецидивтің деңгейін төмендетпейді, керісінше, зиянды қосымша әсерлерге себеп болатынын айтады. Алайда, бұл тұжырымдар ғылыми зерттеулермен расталмаған. Зыянды меланомада адъювантты химиотерапия қолданылған, бірақ адъювантты жағдайда химиотерапияны қолдануға сенімді дәлелдер жеткіліксіз. Дегенмен, меланома химиотерапияға төзімді қатерлі ісік емес. Дакарбазин, темозоломид және цисплатин метастаздық меланомада 10–20% жауап беру деңгейін көрсетеді, бірақ бұл жауаптар көбінесе қысқа мерзімді болады және толық жазылу сирек кездеседі. Көптеген зерттеулер жоғары тәуекелге ие меланома науқастарында адъювантты сәулелік терапия жергілікті рецидивтердің деңгейін жақсартатынын көрсетті. Зерттеулерге кем дегенде екі М. Д. Андерсон онкологиялық орталығында жүргізілген зерттеулер кірді. Алайда, ешбір зерттеу адъювантты сәулелік терапияның өмір сүру ұзақтығына статистикалық айқын пайдасы бар екенін көрсетпеді. Қазіргі уақытта метастаздық жағдайда тиімділігі дәлелденген иммуномодуляторлық препараттардың, резекцияланған 3- немесе 4- сатыдағы науқастарға адъювантты терапия ретінде пайдалы болатынын анықтау мақсатында бірқатар зерттеулер жүргізілуде.
Ішектің ісігі
Адъювантты химиотерапия хирургиялық жолмен жойылған колоректальды қатерлі ісіктің микрометастаздық таралуының алдын алуға тиімді. Зерттеулер көрсеткендей, микросателлиттік тұрақтылығы немесе төмен жиілікті микросателлиттік тұрақсыздығы бар пациенттерде фторурацил тиімді адъювантты химиотерапия болып табылады, бірақ жоғары жиілікті микросателлиттік тұрақсыздығы бар пациенттерде тиімді емес.
Экзокринді
Панкреастың экзокриндік қатерлі ісігінің 5 жылдық өмір сүру деңгейі барлық қатерлі ісіктердің арасында ең төменгі көрсеткіштердің бірі болып табылады. Хирургиялық еммен байланысты нашар нәтижелерге байланысты, адъюванттық терапияның рөлі жан-жақты зерттелді. Бірнеше зерттеулер 6 айлық химиотерапияның, гемцитабин немесе фторурацилмен жүргізілгенін, бақылаумен салыстырғанда, жалпы өмір сүру мерзімін ұзартатынын көрсетті. Бағдарламаланған өлім 1 (PD 1) және PD 1 лиганды PD L1 ингибиторлары сияқты иммундық бақылау нүктесін тежеушілерді қолданатын жаңа сынақтар қазіргі кезде жүргізілуде.
Өкпедегі шағын емес жасушалы қатерлі ісік (NSCLC)
2015 жылы 47 зерттеу және 11 107 науқасты қамтыған жан-жақты мета-талдау, NSCLC науқастарының химиотерапия және/немесе радиотәрізді адъювантты терапиядан пайда көретінін көрсетті. Нәтижелерге сәйкес, бастапқы операциядан кейін химиотерапия алған науқастар, химиотерапия алмағандарға қарағанда 4%-ға артық өмір сүрді. Адъювантты химиотерапияның салдарынан туындайтын зиянды әсерлер басқарылатын деңгейде деп саналды.
Бөлшектің қатерлі ісігі
Неоадъювантты химиотерапия (НАК) одан кейін радикалды цистектомия (РК) және таздың лимфа түйіндерін кесу – бұлшық еттің инвазивті көк шұлық қатерлі ісігін (MIBC) емдеудегі қазіргі стандартты тәсіл. NAC MIBC үшін қолдануға негізделген, себебі рандомизацияланған бақылаулы зерттеуде цисплатинге негізделген NAC алған пациенттерде жалпы өмір сүру ұзақтығының орташа көрсеткіші жақсарған (ОЖ; 77 ай 46 айға қарағанда, p = 0.06) және патологиялық сатысы төмендеген (pT0 38%-да, 15%-ға қарағанда). Бұл нәтижелер кейіннен 11 клиникалық сынақтың мета-талдауымен расталды, ол 5 жылдық жалпы өмір сүруде 5% және аурусыз өмір сүруде 9% абсолютті жақсаруды көрсетті. Неоадъювантты платинаға негізделген химиотерапия көк шұлық қатерлі ісігінің прогрессивті жағдайында өмір сүру ұзақтығын жақсартатыны көрсетілген, бірақ оның қолданылуында кейбір даулар бар. NAC терапиясының басты кемшілігі – пациенттің болжамсыз жауабы. Кейбір пациенттерде ісік кішірейеді, ал басқалары емге мүлдем жауап бермейді. Диагноз қойылғаннан бастап 12 аптадан астам уақытқа созылған хирургиялық араласу жалпы өмір сүруді қысқартуы мүмкін. Сондықтан NAC уақыты маңызды, өйткені NAC курсы РК-ны кешіктіріп, ісіктің өсуіне және метастаздануына жағдай жасауы мүмкін. Жергілікті түрде прогрессивті ауруда микрометстаздарды жобау мүмкін емес, және операцияның өзі қатерлі ісікті толық бақылауға жеткілікті емес. Кейбір жағдайларда нақты патологиялық сатыны анықтау адъювантты химиотерапияны (AC) тартымды нұсқаға айналдыруы мүмкін. Сатыға сәйкес патологиялық емдеу және операцияға дейін қысқартылған уақыт cT3 және одан жоғары сатыдағы ауруы бар пациенттерде болжамды және жалпы өмір сүрудің абсолютті артықшылықтарын болжауға мүмкіндік береді. 7056 пациентті зерттеген жүйелі шолу AC-ні ертерек қолданғанда бес жыл ішінде 9-11% абсолютті өмір сүру артықшылығы бар екенін көрсетті; ертерек қолданғанда өмір сүру артықшылығы байқалды, сондай-ақ AC алмаған бақылау тобымен салыстырғанда бұл артықшылық сақталды. 2001 жылы ұлттық консенсус конференциясынан кейін АҚШ Ұлттық денсаулық институтының тобы мынадай қорытындыға келді: "Адъювантты полихимиотерапия өмір сүруді жақсартатындықтан, лимфа түйіндерінің, менопаузалық жағдайының немесе гормондық рецепторлардың жағдайына қарамастан, жергілікті сүт қатерлі ісігі бар көптеген әйелдерге оны ұсыну керек".
Жұмыршық безі қатерлі ісігі
Жұмыршық безі қатерлі ісігінің шамамен 15% ерте сатыда анықталады, онда 5 жылдық өмір сүру көрсеткіші 92% құрайды. Норвегиялық мета-талдау, 22 рандомизацияланған зерттеуге сүйенген, ерте сатыдағы жұмыртқа безі қатерлі ісігімен ауырған 10 әйелдің 8-і алғашқы операциядан кейін цисплатинмен емделгенде артық емделген болуы мүмкін екенін көрсетті. Операциядан кейін бірден цисплатинмен емделген ерте сатыда диагнозы қойылған пациенттер, емделмеген пациенттерге қарағанда нашар жағдайда болды. Жасы келген әйелдерде ерте сатыдағы қатерлі ісіктерге байланысты қосымша хирургиялық назар – фертильділікті сақтау үшін қарсы жақ жұмыртқалық безін сақтау. Жұмыртқа безі қатерлі ісігінің көп бөлігі, өмір сүру мүмкіндігі күрт төмендеген кезде, соңғы сатыда анықталады.
Эндометрий қатерлі ісігі
Эндометрий қатерлі ісігінің ерте сатысындағы көптеген жағдайлар ерте диагностикаланады және хирургиялық еммен толығымен жазылу мүмкіндігі жоғары болғандықтан, адъювантты терапия тек бақылау және гистологиялық факторлар пациенттің рецидив қаупі жоғары екенін анықтағаннан кейін ғана тағайындалады. 60 жасқа дейінгі әйелдерге таздық сәулелік терапияны қолдану туралы зерттеулер жүргізілді, себебі зерттеулер көрсеткендей, емнен кейін өмір сүру ұзақтығы төмендеп, екінші қатерлі ісіктердің пайда болу қаупі артады. Эндометрий қатерлі ісігінің кең таралған сатысында адъювантты терапия көбінесе сәулелік терапия, химиотерапия немесе олардың комбинациясы болып табылады. Диагноздың шамамен 15% осы қатерлі ісікке тиесілі болса, эндометрий қатерлі ісігінен болатын өлімдердің 50% осы сатыдағы науқастарда тіркеледі. Сәулелік және/немесе химиотерапиялық ем алған пациенттер кейде рецидивке ұшырамас бұрын шамалы жақсаруды сезінеді.
І кезең
Семинома үшін үш стандартты нұсқа бар: белсенді бақылау, адъювантты сәулелік терапия немесе адъювантты химиотерапия. Семинома емес жағдайларда қолданылатын нұсқалар: белсенді бақылау, адъювантты химиотерапия және ретроперитонеалды лимфа түйіндерін хирургиялық жолмен алып тастау. Барлық репродуктивті қатерлі ісіктердегідей, ерте сатыдағы ұрық қатерлі ісігін емдеу үшін адъювантты терапияны қолдану туралы шешім қабылдағанда сақтық таныту қажет. І сатыдағы ұрық қатерлі ісігінің 5 жылдық өмір сүру көрсеткіші шамамен 99% болғанымен, І сатыдағы науқастарды рецидивтің алдын алу үшін артық емдеуге тарту, немесе науқастарда рецидив пайда болғанға дейін күту туралы пікірлер әлі де даулы. Стандартты химиотерапия схемаларымен емделген науқастарда "екінші қатерлі ісіктер, жүрек-қантамыр аурулары, нейротоксикация, нефротоксикация, өкпе токсикациясы, гипогонадизм, сүексіздік және психосоциалдық проблемалар" дамуы мүмкін. Сондықтан, артық емдеуді азайту және адъювантты терапияның салдарынан болатын ұзақ мерзімді токсикалық әсерлерден сақтану үшін, қазіргі таңда көптеген науқастар белсенді бақылаумен емделеді.
Ракқа қарсы адъювантты терапияның жанама әсерлері
Емдеудің қандай түрі қолданылғанына байланысты, барлық ісікке қарсы терапия сияқты, адъювантты терапияның да жанама әсерлері болуы мүмкін. Химиотерапия жиі құсу, лоқсығу, шаш түсу, шырыш қабығының қабынуы, сүйек миының қызметінің басылуы, әсіресе нейтропения, кейде септицемияға алып келеді. Кейбір химиотерапиялық препараттар, әсіресе алкилдеуші заттар, жіті миелоидты лейкемияны тудыруы мүмкін. Сирек жағдайларда бұл қауіп бастапқы ісіктің қайталану қаупінен асып түсуі мүмкін. Қолданылған препараттарға байланысты, химиотерапиядан туындаған перифериялық нейропатия, лейкоэнцефалопатия, несеп көпіршігінің зақымдануы, іш қату немесе диарея, қан кету немесе химиотерапиядан кейінгі танымдық қабілеттердің төмендеуі сияқты жанама әсерлер пайда болуы мүмкін. Сәулелік терапия радиациялық дерматитке және шаршауға әкеледі, сондай-ақ сәулеленетін аймаққа байланысты басқа да жанама әсерлер болуы мүмкін. Мысалы, миға сәулемен емдеу есте сақтау қабілетінің жоғалтылуына, бас ауруына, шаш түсуіне және мидың радиациялық некрозына әкелуі мүмкін. Егер ішек немесе омыртқаға сәуле түсірсе, лоқсығу, құсу, диарея және дисфагия пайда болуы мүмкін. Егер жамбас сәулеленсе, простатит, проктит, дизурия, метрит, диарея және іш ауруы пайда болуы мүмкін. Простата қатерлі ісігіне арналған адъювантты гормоналды терапия жүрек-қан тамырлары ауруларына және басқа да, мүмкін ауыр, жанама әсерлерге алып келуі мүмкін.