Кіріспе

Психологияда эмоционалды Строп тапсырмасы эмоцияларды бағалау үшін ақпаратты өңдеу тәсілі ретінде қолданылады. Стандартты Строп эффектісі сияқты, эмоционалды Строп тесті де қатысушыларға ұсынылған сөздердің түстерін атауға жауап беру уақытын тексеру арқылы жұмыс істейді. Дәстүрлі Строп эффектісінен айырмашылығы, ұсынылған сөздер нақты эмоционалдық күйлерге немесе ауруларға қатысты болуы мүмкін, немесе олар бейтарап болады (мысалы, "сағат", "бөтелке", "аспан"). Мысалы, депрессияға шалдыққан қатысушылар депрессиялық сөздердің түсін депрессиялық емес сөздердің түсін атауға қарағанда баяурақ атайды. Клиникалық емес қатысушылар да эмоциялық сөздің түсін атауға (мысалы, "соғыс", "қатерлі ісік", "өлтіру") бейтарап сөздің түсін атауға қарағанда уақытты көп жұмсайтыны көрсетілген (мысалы, "сағат", "лифт", "желді"). Эмоционалды Строп тапсырмасы үшін таңдалған теріс сөздер зерттеушілермен алдын ала таңдалуы немесе тапсырманы орындаған қатысушылардың өмірлік тәжірибесінен алынуы мүмкін. Әдетте, қатысушылардан ұсынылған сөздердің түсін анықтауды сұрағанда, теріс эмоциялық сөздерге реакция уақыты бейтарап сөздердің түсін анықтаудан баяу болады. Теріс көңіл-күйдегі адамдар теріс сөздерге ұшырағанда жауап беруге көбірек уақыт жұмсайтыны байқалып тұрса да, қатысушыларға оң немесе бейтарап сөздер ұсынылғанда бұл әрқашан осылай бола бермейді. Эмоционалды Строп тапсырмасы мен классикалық Строп эффектісі ұқсас мінез-құлық нәтижелерін тудырады (түсті сөздерге жауап беру уақытының ұзаруы), бірақ бұл екі сынақ әртүрлі кедергі механизмдерін қозғауға бағытталған. Классикалық Строп тесті сәйкес келмейтін түс пен сөз арасында қақтығыс тудырады (мысалы, көк түспен жазылған "ҚЫЗЫЛ" сөзі), ал эмоционалды Строп тек эмоциялық және бейтарап сөздерді қамтиды – түс сөз мағынасымен қақтығыс жасамағандықтан, жауап беру уақытын ұзарта алмайды. Басқаша айтқанда, зерттеулер эмоционалды сөздерге байланысты бейтарап сөздерге қарағанда жауап беру уақытының ұзаруын көрсетеді, тіпті барлық сөздер қара түсті болса да. Осылайша, эмоционалды Строп сөз мағынасы мен мәтіннің түсі арасындағы қақтығыстың әсерін қамтымайды, керісінше, сөздің жеке тұлға үшін эмоционалдық маңыздылығына байланысты назарды аударады және жауап беру уақытын баяулатады. Стандартты Строп эффектісі де, эмоционалды Строп тапсырмасы да жоғары қайта-тест сенімділігіне ие. Эмоционалды Строп тапсырмасының түрлі нұсқалары бар; қатысушылардан әрқашан ұсынылған сөздің түсін анықтауды сұрамай, оларға басқа ынталандыруларға жауап беруді сұрауға болады.

Жыныстық және жас айырмашылықтары

Ет пен жас топтарын салыстырған кезде эмоционалды Стоп тапсырмасының нәтижелерінде айырмашылықтар бар екені көрсетілді. Дегенмен, осы айырмашылықтарды зерттеген нәтижелер әртүрлі. Мысалы, егде жастағы және жас адамдардың эмоционалды Стоп тапсырмасына – эмоционалды сөздер мен суреттерді қамтитын – жауап беру жылдамдығының қалай өзгешелігін қарастырған зерттеуде, екі топ та жағымды сөздерді теріс суреттермен жұптастырып анықтау сұралғанда, ынталандырғыштарға жауап беру үшін көбірек уақыт жұмсады. Ерлер мен әйелдер арасындағы жыныстық айырмашылықтарға қатысты, әйелдер агрессивті сөздерге жауап беруде ерлерге қарағанда нашаррақ нәтиже көрсетеді, бірақ бұл айырмашылық маргіналды ғана.

Дау туралы хабарлама

Эмоционалды Строп тестісі сөзді оқымай, тек түсін атауды қажет етеді; алайда, бұл зерттеу жобасындағы кемшіліктерді Ларсен мен Балота 2006 жылы қарастырды. Олардың зерттеуі сөзді танудың баяулауы тек сөздің эмоционалды мазмұнына ғана байланысты емес екенін, сонымен қатар лексикалық ерекшеліктер де осы баяулықты түсіндіре алатынын көрсетті. Жарияланған зерттеулерде қолданылған барлық эмоциялық сөздер бақылау сөздерімен салыстырғанда ұзындығы жағынан айтарлықтай ұзын, жиі қолданылмайтын және орфографиялық жақын көршілері аз болып шықты. Сондықтан, зерттеу жүргізілгенде эмоционалды Строп тестісінің нәтижелеріне лексикалық сипаттамалардың әсерін ескеру қажет. Сонымен қатар, Mathey & Gobin, 2010 жылы сөздің эмоционалдық бояуы визуалды идентификацияға әсер еткенімен, оның орфографиялық жақын көршілері де өңдеу жылдамдығына әсер ететінін анықтады; олар осы мәселені одан әрі зерттеуді ұсынады. Зерттеудің негізгі нәтижесі – терiс, жиі кездесетін орфографиялық жақын көршісі бар сөздер бейтарап жақын көршісі бар сөздерге қарағанда баяу танылады. Осылайша, эмоционалды Строп тестісін зерттеуде қолданғанда, осы факторды да бақылау қажет.