Кіріспе

Вестибулокохлеарлық жүйкенің тармағы

Вестибулярлық жүйке – вестибулокохлеарлық жүйкенің екі тармағының бірі (кохлеарлық жүйке – екінші тармақ). Адамда вестибулярлық жүйке екі отолиттік органнан (утрикула және сакула) және үш жартылай дөңгелек каналдан түсетін вестибулярлық шашты жасушалар арқылы берілетін сезімдік ақпаратты Скарпаның вестибулярлық ганглионы арқылы жібереді. Отолиттік органдардан түсетін ақпарат гравитацияны және бас қозғалысының сызықтық үдеуін көрсетеді. Жартылай дөңгелек каналдардан түсетін ақпарат бас қозғалысының бұрылуын көрсетеді. Екеуі де дене күйін сезіну және қозғалыстағы ортамен салыстырғанда көздің тұрақтылығы үшін қажет. Вестибулярлық жүйкенің аксондары вестибулярлық ядрода синапс жасап, ми сырғанының және мидың төртінші қарыншасының бүйір қабырғасында орналасқан. Ол ішкі есту жолының сыртқы жағында орналасқан вестибулярлық ганглиондағы биполярлық жасушалардан басталады.

Функция

Вестибулярлық жүйкенің басты рөлі – вестибулярлық ақпаратты (дененің тепе-теңдігімен байланысты) бас пен дене арақатынасына сүйенген эгоцентрикалық координат жүйесіне түрлендіру. Вестибулярлық жүйке бас пен дене арақатынасындағы бағытына қарай моторлық қозғалыс координаттарын динамикалық түрде жаңартып отырады. Мысалы, тік тұрып, алға қарағанда, егер сіз басыңызды оңға бұрғыңыз келсе, тепе-теңдікті сақтау үшін сәл солға қарай моторлық қозғалыс жасау қажет (салмақтың көбін сол жаққа ауыстыру). Бас әлі қозғалып тұрғанда, моторлық координаттардың өзгеруіне жауап шамасы, бас бір орында тоқтаған кездегіден гөрі айтарлықтай төмендейді. Вестибулярлық жүйкеге зақым келтірудің ең көп кездесетін себептері – ототоксикалық антибиотиктерге, Меньер ауруына, энцефалитке және кейбір сирек аутоиммундық ауруларға ұшырау.

Оңалту

Вестибулярлық жүйке зақымдануына байланысты өтеу механизмі зақымдану алғаннан кейін жеті-он күн ішінде жүзеге асады. Вестибулярлық жүйке зақымдалған пациенттердің шағын бөлігінде симптомдар қайта оралуы мүмкін.