Кіріспе

Кристин – 1917 жылы Элизабет фон Арнимнің Алиса Чолмондели деген псевдониммен жазған романы. Бұл фон Арнимнің осы атпен жазған жалғыз романы. Ол Германияда оқып жүрген ағылшын қызы Кристиннің Британиядағы анасына жазған хаттарының жинағы сияқты. Ол 1914 жылдың мамыр-тамыз айларын қамтиды. Хаттарда Кристин Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Германиядағы көңіл-күйдің куәсі болады. Кітап бастапқыда шындық емес деп сатылған. Фон Арнимнің екі қызы Беатрикс пен Фелицитас Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияда өмір сүрді. Фелицитас 1916 жылы Бременде 16 жасында қайтыс болды. Ол пневмониядан қайтыс болды, романдағы Кристин кейіпкері де осы аурудан қайтыс болады. Роман Аристотельдің пафос, этос және логосқа негізделген риторикалық құрылымын пайдаланады, бұл аудиторияны көндіру құралы ретінде қолданылды. Фон Арним хаттарда көбінесе пафосқа жүгінеді, ол аудиторияның эмоцияларына назар аударады және оларды ойнатады. Романның алғы сөзі хаттардың пайда болу тарихын сезімтал түрде баяндайды:

"Маған осы хаттарды жазған қызым Кристин 1914 жылдың 8 тамызында Штутгарттағы ауруханада екі жақты пневмониядан қайтыс болды. Мен бұл хаттарды үш жылға жуық жеке сақтап келдім, себебі олардың ішіндегі махаббат оларды қасиетті еткенімен, сонымен қатар, біз әрқайсымыз жақсылықтың қалдықтарын аялап сақтаған кезде, мен, немістерді білмейтін және олар туралы көптеген британдықтар сияқты, ешқандай ашусыз, түсіндіруге және кешіруге бейімділікпен ойлағандықтан, олардың үкімдері тым қиын және жалпылама болғандай көрінді. Алиса Чолмондели, Кристин"

Романның алғы сөзі оқырманға эмоциялық әсер етеді және олар әлі таныспаған басты кейіпкерге деген сүйіспеншілікті тудырады. Романның көп бөлігі соғыс кезінде аналардың аналық сезіміне және жас отбасылардың үміттеріне ойнайтын ұқсас цитаталардан тұрады. Кристиннің неміс халқы туралы куәгерліктері – логостың мысалы, ол повестьге сенімділік сезімін береді. Басты кейіпкердің жас, күнәсіз, білімді және тәуелсіз бейнеленуі, сондай-ақ суреттемелі және байқағыш жазу стилі фон Арнимнің этосын қолдануын көрсетеді. Хаттар сонымен қатар Рональд Ридтің риторикалық құрылымын, әсіресе этноцентризмді қолдануды қамтиды, ол «бізді» құру үшін нақты «оларды» құруға негізделген. Кристиннің бұрын айтылған пікірлерге ұқсас неміс халқын бейнелеуі, оны немістердің соғыстың басталуына реакциясынан бөліп, өзін шетелдік ретінде анықтап, нақты «бізді» жасайды. Оның неміс халқын суреттеуі британдық тәрбиеден алынған тыныш және ересек мінезімен қатарласып, оларды толығымен варварлық халық ретінде көрсетеді. Жарияланғаннан кейін, хаттар британдық және американдық аудиториялар тарапынан шындық ретінде кеңінен қабылданды. Көпшілік оны ойдан шығарылған деп білгеніне қарамастан, көптеген дереккөздер оны неміс халқының шынайы бейнесі ретінде қарады. Романдағы суреттер британдықтар мен американдықтардың немістерге деген бұрынғы пікірлерін көрсетеді. Британдық пропаганданың көп бөлігі оларды варварлар мен жабайылар ретінде суреттеді, бұл негізінен Шлиффен жоспары кезінде Бельгияға жасалған зорлық-зомбылықпен байланысты болды. Бұл стереотиптер жұртшылыққа романды шындықтан гөрі, ойдан шығарылған деп санауды жеңілдетті. New York Times газетінен алынған бір мақалада хаттар "әдебиет киімін кигенімен, шындыққа сай келетін кітап" деп сипатталады, сондықтан оның шындық емесіне күмәндануға тура келеді.

Немістердің суреті

Кристин кейіпкері британдық және американдық жұртшылыққа соғысқа дейінгі неміс санасын түсіндіретін оқиғалардың куәгері ретінде таныстырылды. Кристин неміс еркектердің, әйелдердің, балалардың және нәрестелердің Бірінші дүниежүзілік соғысқа бастап келетін ұлттық мақсаттарға қалай бағынатынын сипаттайды. Ол неміс халқының Франция және Ресеймен соғыс арқылы байлыққа қол жеткізу мүмкіндігіне қанқұмарлықпен толы бастаған кездегі жағдайын талқылайды: "[Немістер] есінен шығып кеткендей, [көшелер] ішімдікке мас адамдарға толы, қызыл жүздерімен, қуаныштан ісіп, жоғары-төмен айқайлап жатыр". Кристин немістердің ойсыз шерулері мен бейсауаттығына шағымданады, оларды құлдар ретінде сипаттайды: "нашар, ашкөз және өкінішті". Nation журналында жарияланған мақалада, егер бұл кітап сипаттамаларында дәл болса, онда ол "неміс халқы мен неміс үкіметі арасындағы шекараны жояды", американдықтардың санасында неміс халқы мен олардың үкіметінің көзқарастары әртүрлі екендігіне күмән қалдырмайды. Баспагерлер авторлық құқықты растағаннан кейін, бұл рецензия лайықты бағаланды. Лесли Де Шармс Кристиннің жетістігіне қатысты өмірбаянында: "Кристин тек өз елінде ғана емес, арнадан да әйгілі болады және оқырмандардың саяси көзқарастарына қарай мақталады немесе кінәланады" дейді. The New Republic журналында жарияланған тағы бір рецензияда: "Егер 'Кристин' шынайы болса, ол таң қалдырар еді" делінген. Алғашқы хаттың стилі оқырманды мақсатты аудитория туралы сұрақ қоюға мәжбүр етеді. Бірінші хатында 'Кристин' өзінің шығу тегін түсіндіріп, оқиға орнын жасайды; бұл анасына алғаш рет хат жазған адамнан күтуге болмайтын нәрсе, әсіресе ол орамалын ашудан бұрын асығыс хат жазса. Сонымен қатар, Арним өзінің жеке өмірін құпия ұстауға тырысқанмен, кейбіреулер оны хаттардың авторы деп күдіктенді: "Стилі мен сезімі бойынша 'Кристин' адамды 'Фраулейн Шмидт пен мырза Анструтер' және баронесса фон Арнимнің басқа да туындыларын күшті еске салады" (Афинеум, Лондон, 1917 жылғы Кітап шолу жинағы). Кристиннің сенімсіздігіне себеп болған тағы бір фактор – неміс әлеуметтік топтарының әртүрлі деңгейлеріне қатысты білу деңгейі. "Хаттар төрт түрлі топты көрсетеді: пансионаттағы орта таптың тұрғындары; жақсы жағдайлы ауылдықтар, өнершілер және аристократиялық Юнкерлер тобы; осы әртүрлі топтардың әрқайсысының пікірлері, мінез-құлқы және көзқарасы осы хаттар арқылы бізге көрінеді". Бұл кедейлікте өскен қыздың анасына жазған хатында кездеспейтін перспектива. Бостон транскриптісіндегі Кристинге қатысты тағы бір рецензияда: "Сүйікті ананың көзіне арналған хаттар жинағының көбінесе керемет халықтың шынайы, жасырын табиғатын таңғажайып дәлдікпен ашатыны сирек кездеседі" (Бостон транскриптісі Кітап шолу жинағы, 1917).