Кіріспе
Бірінші лимфа түйіні – бастапқы ісіктен шығатын дренажды қабылдайтын алғашқы лимфа түйіні. Күзетші лимфа түйіні – ісіктен дренаж алатын гипотетикалық алғашқы лимфа түйіні немесе түйіндер тобы. Егер қатерлі ісік тараған болса, күзетші лимфа түйіндері ісіктен тараған метастаздық жасушалардың бірінші кезекте жететін мақсатты органдары болып саналады. Күзетші лимфа түйінінің процедурасы (күзетші лимфа түйінінің биопсиясы немесе SLNB деп те аталады) – нақты бір ісіктің күзетші лимфа түйіндерін анықтау, алып тастау және талдау.
The sentinel lymph node is the hypothetical first lymph node or group of nodes draining a cancer. In case of established cancerous dissemination it is postulated that the sentinel lymph nodes are the target organs primarily reached by metastasizing cancer cells from the tumor. The sentinel node procedure (also termed sentinel lymph node biopsy or SLNB) is the identification, removal and analysis of the sentinel lymph nodes of a particular tumour.
Физиологиясы
Қатерлі ісіктің кейбір түрлерінің таралуы көбінесе реттелген жолмен жүреді, яғни ең алдымен аймақтық лимфа түйіндеріне, содан кейін лимфа түйіндерінің келесі деңгейіне және т.б. таралады. Себебі лимфа ағыны бағытталған, демек кейбір қатерлі ісіктер қатерлі ісік пайда болған жерден болжамды түрде таралады. Мұндай жағдайларда, егер қатерлі ісік тараса, ол алдымен ісіктің жанындағы лимфа түйіндеріне (лимфа бездеріне) таралады, содан кейін денедегі басқа аймақтарға. Сентинельді лимфа түйінін хирургиялық жолмен алып тастаудың мақсаты – қатерлі ісіктің ең алғашқы дренаждалатын лимфа түйініне ("сентинельді лимфа түйіні" деп аталады) тараған-тарамағанын анықтау. Егер сентинельді лимфа түйінінде қатерлі ісік табылса, онда қатерлі ісіктің денедегі басқа жерлерге таралу мүмкіндігі төмендеу болады.
Клиникалық артықшылықтары
Сентинелдік торап процедурасының әр түрлі артықшылықтары бар. Бірінші және ең бастысы, қажетсіз жағдайда лимфа түйіндерін хирургиялық жолмен алып тастау азаяды, соның салдарынан лимфедема қаупі төмендейді, бұл процедураның жиі кездесетін асқынуы. Метастаз болуы мүмкін деген күдікпен анықталған түйіндерге көбірек назар қарастырылғандықтан, микрометастазды анықтау мүмкіндігі артады, соның нәтижесінде стадиялау және емдеу жоспары өзгертілуі мүмкін. Оның негізгі қолданылу аймақтары – сүт безі қатерлі ісігі және қатерлі меланома хирургиясы, алайда, ол басқа да ісік түрлерінде (ішек қатерлі ісігі) белгілі бір деңгейде сәтті қолданылған. Бұл техникамен зерттелген басқа да қатерлі ісіктерге жыныс мүшесінің қатерлі ісігі, несеп көпіршігінің қатерлі ісігі, простата безінің қатерлі ісігі, ұрықтың қатерлі ісігі және бүйрек жасушаларының қатерлі ісігі жатады.
Ғылыми-зерттеу артықшылықтары
Трансляциялық медицинаға көпір ретінде қатерлі ісіктің таралуының әртүрлі аспектілерін күзетші лимфа түйіндерін анықтау және одан кейінгі биопсия жасау арқылы зерттеуге болады. Метастаздық қабілеті, таралу механизмдері, ЭМТ-МЕТ процесі (эпителиялық-мезенхималық өту) және қатерлі ісік иммунологиясы – осыларға қатысты ісік биологиясын толыққанды зерттеуге мүмкіндік бар.
Кемшіліктер
Алайда, бұл әдістің де кемшіліктері бар, әсіресе меланомамен ауырған науқастарда қолданғанда. Бұл әдіс тек қана оң нәтижелі түйіндері бар науқастар үшін ғана емдік құндылыққа ие. Бақылаушы түйіндегі қатерлі жасушаларды анықтамау жалған теріс нәтижеге алып келуі мүмкін – лимфа түйін аймағында әлі де қатерлі жасушалар болуы мүмкін. Сонымен қатар, оң сантинельді лимфа түйіні нәтижесіне байланысты толық лимфа түйіндерін алып тастаған науқастардың, лимфа түйіндерін дәрігер сезіне алатын аурудың кейінгі сатысына дейін толық алып тастамаған науқастарға қарағанда, өмір сүру көрсеткіші жақсарғанына нақты дәлелдер жоқ. Мұндай науқастар лимфедема қаупімен қатар, қажетсіз толық диссекциядан өтуі мүмкін.
Тарих
Сентинел түйіні туралы тұжырымдаманы алғаш рет Гулд және авторлар 1960 жылы жамбас безінің қатерлі ісігі бар науқаста сипаттады, ал Cabanas оны пенис қатерлі ісігінде клиникалық түрде кеңінен қолданды. Сентинел түйінін радиолокациялау әдісін Джеймс С. Алекс, MD, FACS және Дэвид Н. Краг MD (Вермонт университетінің медициналық орталығы) бірлесіп құрды және олар бұл әдісті тері меланомасы, сүт безі қатерлі ісігі, бас және мойын қатерлі ісігі және Меркель жасушаларының карциномасы үшін алғаш рет қолданды. Растау сынақтары осыдан кейін көп ұзамай жүргізілді. Зерттеулер сондай-ақ Мофффит қатерлі ісік орталығында Чарльз Кокс, доктор, Кристина Вофтер, доктор, Дуглас Рейнтген, доктор және Джеймс Норман, докторлармен бірге жүргізілді. Сентинел түйіні биопсиясы әдісінің дұрыстығы расталғаннан кейін, ертеректегі сүт безі қатерлі ісігі бар әйелдерде қажетсіз қолтық аймағын кесуден сақтау үшін осы әдісті қауіпсіз қолдануға болатынын анықтау мақсатында бірқатар рандомизацияланған бақыланатын зерттеулер басталды. Еуропалық онкология институтында Умберто Веронези басқарған алғашқы зерттеу 2 см және одан кіші сүт ісігі бар әйелдердің сентинел лимфа түйіндері биопсияда қатерлі жасушалардан таза болған жағдайда қолтық аймағын кесуден қауіпсіз түрде бас тарта алатынын көрсетті. Бұл әдістің артықшылықтарына азырақ ауырсыну, қолдың жақсы қозғалмалылығы және қолдың ісінуінің азаюы жатады.
patient with cancer of the parotid gland and was implemented clinically on a broad scale by Cabanas in penile cancer. The technique of sentinel node radiolocalization was co founded by James C. Alex, MD, FACS and David N. Krag MD (University of Vermont Medical Center) and they were the first ones to pioneer this method for the use of cutaneous melanoma, breast cancer, head and neck cancer and Merkel cell carcinoma. Confirmative trials followed soon after. Studies were also conducted at the Moffitt Cancer Center with Charles Cox, MD, Cristina Wofter, MD, Douglas Reintgen, MD and James Norman, MD. Following validation of the sentinel node biopsy technique, a number of randomised controlled trials were initiated to establish whether the technique could safely be used to avoid unnecessary axillary dissection among women with early breast cancer. The first such trial, led by Umberto Veronesi at the European Institute of Oncology, showed that women with breast tumours of 2 cm or less could safely forgo axillary dissection if their sentinel lymph nodes were found to be cancer free on biopsy. The benefits included less pain, greater arm mobility and less swelling in the arm.