Кіріспе

Септимий Север мен Песценний Нигер арасындағы шайқас (194)

Исс шайқасы – император Септимий Север мен оның қарсыласы Песценний Нигердің күштері арасындағы б.з. 194 жылы өткен бес император жылының үшінші маңызды шайқасы. Публий Корнелий Ануллиннің басқаруымен Северий армиясы шайқаста жеңіске жетті, ал Нигер одан кейін ұсталды және өлтірілді. Шайқас болған жерде Северий жеңісін құрметтейтін триумф аркасы орнатылды.

Өмірбаян

Песценний Нигер – Сирияның римдік губернаторы, Пертинакс қайтыс болғаннан кейін, Северус сияқты, оның әскерлері оны император деп жариялаған. 193 жылы Кизик және Никея шайқастарында жеңіліске ұшырағаннан кейін Нигер армиясы Тавр тауларына сәтті шегінді, онда Киликия өтегін қатал қорғады. Осы кезде Северан әскерлерінің қолбасшысы Тиберий Клавдий Кандид, бәлкім, қарсыластың әскерінің шегінуіне тосқауыл қоймағаны үшін Публий Корнелий Ануллинмен ауыстырылды.

Шайқас

Ақырында Ануллин Сирияға кірді, ал соңғы шайқас 194 жылдың мамырында Иссас қаласының жанында болды, бұл жерде Александр Македонский б.з.д. 332 жылы Персия патшасы Дарий III-ті жеңген еді. Немесе өздерінің жебе атушылары (алайда, бұл қамалдарда немесе жылдам қимылдайтын шабуылшыларға қарсы қолданылған нақты «тестудо» емес сияқты).

Севердің жеңісін еске алу үшін триумф аркасы орнатылды.

Салдары

Бұл шайқас Шығыс үстемдігі үшін екі қарсыластың арасындағы әскери қимылдарды тоқтатты (Нигер бірнеше күннен кейін тұтқындалып, қаза тапты), бірақ Византия қаласы Северан әскерлерінің қоршауында б.з. 196 жылға дейін қарсы тұрды, мүмкін, империя билігіне таласқан үшінші қарсылас, Британияның губернаторы Клодий Альбин, Нигермен номиналды одақтас болғандықтан, батыста Северусқа қарсы жеңіске жетеді деген үмітпен. Бірақ Лугдунум шайқасында осының керісі болды.