Кіріспе
Тед Тетзлаффтың 1949 жылғы фильмі. "Терезе" – 1949 жылғы америкалық қара-ақ фильм-нуар, Корнелл Вулричтің "Бала өлтіруді айғайлады" (кейін "Төтенше шығу") атты әңгімесі негізінде түсірілген. Фильмде өлімге куә болған, бірақ сөзіне сенбеген жалғаншы баланың тағдыры баяндалады. Нью-Йорк қаласында түсірілген бұл фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Оны Фредерик Уллман-күлгі 210 000 долларға өндірген, бірақ ол одан әлдеқайда көп табыс әкеліп, RKO Pictures үшін кассалық сәттілікке айналды. Фильмді Тед Тетзлафф режиссерлік еткен. Ол 100-ден астам фильмде оператор болып жұмыс істеген, соның ішінде Альфред Хичкоктың "Жаман атқа ие" (1946) фильмі де бар. Бобби Дрисколл осы фильмдегі және "Жүрегімнің сүйіктісі" фильміндегі рөлдері үшін 1950 жылғы "Оскар" марапаттау салтанатында 1949 жылғы ең үздік жас актер ретінде шағын "Оскар" мүсіншесімен марапатталды.
The Window is a 1949 American black and white film noir, based on the short story "The Boy Cried Murder" (reprinted as "Fire Escape") by Cornell Woolrich, about a lying boy who witnesses a killing but is not believed. The film, a critical success that was shot on location in New York City, was produced by Frederic Ullman Jr. for $210,000 but earned much more, making it a box office hit for RKO Pictures. The film was directed by Ted Tetzlaff, who worked as a cinematographer on over 100 films, including another successful suspense film, Alfred Hitchcock's Notorious (1946). For his performances in this film and in So Dear to My Heart, Bobby Driscoll was presented with a miniature Oscar statuette as the outstanding juvenile actor of 1949 at the 1950 Academy Awards ceremony.
Сюжет
Нью-Йорктің төменгі шығыс жағында жас Томми Вудри тұрады, оның қасқыр деп айқайлау әдеті бар. Бір күні кешке ол ғимараттың өрт сөндіру сатысына шығып, қарапайым көршілері Келлерсон мырза мен ханымның өз пәтерінде мас теңізшіні өлтіргенін көреді. Ешкім - не баланың ата-анасы, не полиция - Томмиге көргендерін айтқанына сенбейді, өйткені барлығы бұл баланың тағы бір ертегісі деп санайды. Миссис Вудри Томмиді Келлерсоннан кешірім сұрауға алып барады, ол бас тартады, олар оған күдікпен қарай бастайды. Миссис Вудри науқас туысына қарауға кеткенде, ал мистер Вудри түнгі жұмыста жүргенде, кісі өлтіруші көршілері Томмиді өлтіруді жоспарлайды, оны басқа қастандықтарға жол бермеу үшін әкесі бөлмесіне кіргізіп қойған. Полицияға барамыз деген сылтаумен Келлерсондар Томмиді қараңғы аллеяға алып кетеді, онда оны өлтіруге тырысады. Томми қашып кетеді, бірақ екеуі оны тез ұстап алады, оны таксимен өз пәтерлеріне апарады. Томми полиция қызметкеріне көмек сұрап айқайлайды, бірақ офицер Томмиді полиция бөлімшесіне ертерек келген және полицияны сендіре алмаған бала ретінде еске алады. Келлерсондар таксистті Томидің ата-анасы ретінде алдап жүр. Жұмыс орныннан үйге ерте оралған Вудри мырза Томмидің жоғалып кеткенін байқап, көрші полиция қызметкерінен көмек сұрайды. Полиция қызметкері радиоауыстыны шақыру үшін полиция кабинетін пайдаланады. Сол уақытта Келлерсондар Томмиді өздерінің пәтерінде ұстап отыр. Томми құтылып, шатырға көтеріледі, оны мистер Келлерсон қирату үстінде тұрған жақын маңдағы ғимаратқа қуып жетеді. Полиция қызметкері Томмидің анасымен кездескенін айтады, содан кейін олар үйден шығып кетеді. Томми әкесі өз көлігінде кетіп бара жатқанын көріп, оны шақырады, оның дыбысы мистер Келлерсонды Томмидің орналасқан жеріне ескертеді. Томи өлі теңізшінің денесін тауып, жоғарғы қабатқа көтерілген кезде, аңшылық жалғасады; Келлерсон баспалдақ құлап, Томиге қол тигізуді жалғастыра отырып, сенімді табандылықпен күресуге тырысады. Томи бір бөренеді бір жағына итеріп, құлап кетеді және Келлерсонды құлап қалады, бірақ жас бала жер бетінен бірнеше қабат жоғары тұрған арқалықта қалып қояды. Көршілері оның көмекке шақырған дауысын естіп, өрт сөндірушілер мен құтқарушыларды шақырады. Томидің астында құлатылатын тор орнатылады, ал ол тұғыр құламай тұрып, қауіпсіз жерге секіруге шақырылады. Томми полиция машинасына апарылады, сонымен қатар миссис Келлерсон мен өлтірілген адамды қайда табуға болатынын түсіндіреді. Әкесі оны полиция бөлімшесіне бара жатқанда қаншалықты мақтан тұтатынын айтады, ал Томми әңгімелер ойлап табуды тоқтатуға уәде береді.
Өндіріс
"Қойқылап өлтірген бала" әңгімесі 1947 жылы жарияланды және RKO компаниясы оны өндіруге Фредрик Уллманды тағайындады. Уллман бұрын RKO-ның деректі фильмдер мен қысқаметражды фильмдер бөлімінің басшысы болған. "The Bells of St Marys" фильмінде ойнаған Дики Тайлер және Кристофер Блейк актерлік рөлге үміткер ретінде қарастырылды. Фильм Нью-Йорктегі RKO-ның Pathe студиясында түсірілуі жоспарланған. RKO өндіріс жетекшісі Доре Шари үшін "Спиральді баспалдақ" сценарийін жазған Мел Динелли, әңгімені экранға бейімдеді, ал фильмге "Терезе" деген ат берілді. Режиссерлік жұмыс Тед Тетзлафқа тапсырылды. Уллман өзінің бұрынғы тәжірибесіне сүйене отырып, жартылай деректі стильде түсіруді қалаған. RKO басшылары бастапқыда Голливудта түсіруді жоспарлады, бірақ кейіннен ойларын өзгертіп, Нью-Йоркке қайтты. Фильмнің түсірілімі 1947 жылдың 10 қарашасында басталды. Бұл RKO компаниясының көптен бері сол қалада түсірген алғашқы фильмі болды. 1948 жылы фильм көрсетуге дайын болған кезде миллионер Говард Хьюз студияны иелігіне алып, оны шығарудан бас тартты, себебі ол ақша табуы мүмкін емес деп санайтын және Бобби Дрисколлтің актерлік дағдысы жеткіліксіз екенін айтты. Алайда, 1949 жылы оны шығаруға көндіріп, фильм сыншылардың жоғары бағасын алып, қаржылық табысқа ие болды, өндіріс шығындарынан әлдеқайда көп пайда әкелді. Дрисколл осы фильмдегі көркем өнері үшін "Жас Оскар" сыйлығымен марапатталды. Дрисколл Уолт Диснеймен келісімшартта болғандықтан, осы фильмге түсу үшін RKO компаниясына "уақытша берілді".
Сыни жауап
Фильм алғаш жарық көрген кезде, The New York Times газеті фильмді жоғары бағалады: Бұл RKO мелодрамасының күшті әсері мен қорқыныштылығы негізінен Боббидің тамаша актерлік шеберлігіне байланысты, себебі басты кейіпкерге күмән келтірген жағдайда, фильмнің барлық мәні жоғалып кетер еді. Кейде режиссер шок эффектісін күшейтуге тырысып, шамадан асып кетеді, мысалы, жартылай есінен таса болған бала өрттен шығу сатысының қоршауында теңселіп тұрады немесе құлауға айналған ескі үйдің биік қабырғасында қалып қояды. Дегенмен, мұндай жағдайларда жасалмалықты сезсеңіз де, қызығушылықтан алыс бола алмайсыз. Шындығында, баланың бетінен үлкен қауіп-қатер көрінеді және құлап бара жатқан үйде өлімнен қашқан әрбір қимылында байқалады, сондықтан оның қауіпсіздігі үшін қатты алаңдайсыз. Он жылдар өткен соң, 2003 жылы сыншы Деннис Шварц фильмнің нуарлық ерекшеліктерімен қатар, 20 ғасырдың ортасында қаланың ішкі аудандарында тұратын ата-аналардың күресін бейнелеуін де талқылады: Қаланың шалап ауданы бала тәрбиелеуге қолайлы орын емес, себебі ойнауға қауіпсіз жер табу қиын. Уақыт өзгере қойғанмен, бұл тартымды әңгіме әлі де қызықты да шынайы. Қазіргі заманғы қала 1940 жылдардың соғыстан кейінгі кезеңінен кем емес (мүмкін тіпті қауіптірек те болуы мүмкін). Бұл фильм-нуар триллері американ арманының мәнін ашады – барлық қолжетімді материалдық игіліктер үшін тырысу және ақырында қала сыртындағы идиллияны табу, сонымен қатар, ата-аналары оларды дұрыс тәрбиелеуге уақыт таппаған балалардың қиын жағдайына назар аударады. 2008 жылы «TV Guide» журналы да триллерді, әсіресе Тетзлафтың сахналарды тиімді құрастыруын және камераны шебер басқаруын жоғары бағалады: Бұл өте шиеленіскен, тырнақтарыңызды шайнататын фильм, онда Дрисколл жас бала рөлінде ойнайды, ол әдетте жалған дабыл қағады. «Терезе» көмексіздіктің қорқынышты көрінісін ұсынады, сонымен қатар балалық шақтағы әке-шешесінен түсініксіздікке ұшыраудың көңілсіздігін айқын көрсетеді. Режиссер және бұрынғы оператор Тетзлаф фильмге максималды күштілік пен шиеленіс енгізеді, көрермендерге Дрисколлдың жағдайын сезінуге және оның ата-анасын жаман адамдар ретінде қарауға мүмкіндік береді, тіпті оларды қылмыскерлерден де жаман санауға болады. Тетзлаф үш жыл бұрын Хичкоктың «Жасырын» фильмін түсірген, сондықтан одан күмән жоқ, ол осы өнердің шеберінен (барлық режиссерлер сияқты) шиеленіс құрудың өнерін үйренді. Бұл – ерекше фильм.