Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Украиналық тарихшы және саясаткер (1882–1951)
Ukrainian historian and politician (1882–1951)
Дмитрий Иванович Дорошенко (Дмитро Іванович Дорошенко; 1882 жылдың 8 сәуірі – 1951 жылдың 19 наурызы) – 1917–1918 жылдардағы төңкеріс кезіндегі көрнекті украин саяси қайраткері және соғыстар аралық кезеңдегі жетекші украин эмигрант тарихшысы. Дорошенко Ресей Республикасымен федеративтік байланыстарды жақтаған және Украина Социалистік федералистер партиясының мүшесі болды.
Dmytro Ivanovych Doroshenko (Дмитро Іванович Дорошенко; 8 April 1882 – 19 March 1951) was a prominent Ukrainian political figure during the revolution of 1917–1918 and a leading Ukrainian emigre historian during the inter war period. Doroshenko was a supporter of federal ties with the Russian Republic and a member of the Ukrainian Party of Socialist Federalists.
Саяси мансап
Дорошенко Украинаға XVII ғасырда екі белгілі гетман берген ескі украиндық казақ ақсүйек отбасында дүниеге келген. Ол Варшава, Санкт-Петербург және Киев университеттерінде тарихты оқыды және ХХ ғасырдың басында украин ұлттық қозғалысында белсенділік танытты; украиндық мерзімді басылымдарға тарих және әдебиет туралы мақалалар жазды, ал украиндық клубтың көзқарастарын бейнелейтін «Украинский вестник» (Украин геральді) саяси журналын басқарды (1906). Содан кейін Киевтегі Украина ғылыми қоғамында және Екатеринославтағы «Просвита» білім беру қоғамында қатысты. 1914 жылы басталған соғыс кезінде ол Қалалар одағында жұмыс істеді және Ресей бақылауындағы Галиция мен Буковинада гуманитарлық көмек көрсетті. 1917–1918 жылдардағы төңкеріс кезінде Дорошенко радикалдық және социалистік Украина Орталық Радасында бірнеше жауапты қызметтер атқарды, ол украин ұлттық парламенті ретінде тез құрылды, және автономиялы Украина Халық Республикасын құруға көмектесті. Алайда, Орталық Раданың үнемі солға қарай бұрылуына алаңдап, Дорошенко генерал Павел Скоропадский және оның неміс әскери қолдаушылары жасаған консервативті төңкерілді қолдады және жаңа құрылған Гетманаттың Сыртқы істер министрі болып тағайындалды. Ол көптеген «ақ» ресейлік элементтердің қызығушылығын тудырған осы режимде украин ұлттық идеясын ынталы түрде қолдады, бірақ Гетманаттың сыртқы саясатына қатысты түрлі ресейлік, неміс және украиндық әсерлерді қабылдастырудың қиын міндеті де оның үлесіне тиді. Бұл міндет орындалмайтындықтан, Дорошенко консервативті режим құлағанға дейін қызметтен кетті.
Doroshenko was born into an old Ukrainian Cossack noble family, which had given Ukraine two prominent Hetmans during the seventeenth century. He studied history at the universities of Warsaw, Saint Petersburg, and Kyiv and was active in the Ukrainian national movement during the early years of the twentieth century; he contributed articles on history and literature to Ukrainian periodicals and edited the political journal Ukrainskii vestnik (The Ukrainian Herald) which reflected the views of the Ukrainian Club in the Russian State Duma (1906). Thereafter, he became active in the Ukrainian Scientific Society in Kiev and the Prosvita educational society in Yekaterinoslav. During the war which broke out in 1914 he was active in the Union of Cities and did relief work in Russian held Galicia and Bukovyna. During the revolution of 1917–1918, Doroshenko held several responsible positions under the radical and socialist Ukrainian Central Rada, which quickly emerged as a kind of Ukrainian national parliament, and he helped to build the autonomous Ukrainian People's Republic. However, distressed by the continuous shift to the left of the Central Rada, Doroshenko supported the conservative coup staged by General Pavlo Skoropadskyi and his German military supporters and was named Foreign Minister in the new Hetmanate that was then established. He was a firm supporter of the Ukrainian national element in this regime to which many "White" Russian elements were attracted, but he also had the difficult task of reconciling various pro Russian, pro German, and pro Ukrainian influences on the foreign policy of the Hetmanate. The task proved impossible and Doroshenko eventually resigned shortly before the collapse of this conservative regime.
Көшіп кету
1919 жылы Дорошенко жер аударылып, Прагаға қоныс аударды, онда Чехословакия үкіметі украин және орыс эмигранттарына, әсіресе ғалымдарға пана берді. Соғыс аралық кезеңде Дорошенко Прагадағы Украина еркін университетінде тарих профессоры, Берлиндегі Украина ғылыми институтының директоры және Варшава университетінде шіркеу тарихы профессоры болды. 1937 және 1938 жылдары ол Украина иммигранттарының көп болған Канадаға екі рет сәтті лекциялық тур жасады. 1939 жылы Прагаға оралып, Украина еркін университетінде тарихи жұмысын жалғастырды. 1945 жылы Дорошенко Батыс Германияға қашып, Украинаның еркін ғылым академиясының алғашқы президенті болды. 1947 жылы Канадаға көшіп, Виннипегтегі Сент-Эндрю колледжінде тарих және әдебиет пәндерін оқытты. Әдебиет тарихшысы Леонид Билецкий және филолог Ярослав Рудныцкиймен бірге Украинаның еркін ғылым академиясының бөлімшесін құрды. Бірақ Виннипегте ауырып қалғандықтан 1950 жылы Еуропаға қайта оралды. 1951 жылдың басында Мюнхенде дүние салды.
In 1919, Doroshenko went into exile and eventually settled in Prague where the Czechoslovak government gave refuge to Ukrainian and Russian emigres, especially scholars. During the inter war period, Doroshenko was in turn a professor of history at the Ukrainian Free University in Prague, Director of the Ukrainian Scientific Institute in Berlin, and Professor of Church History at the University of Warsaw. In 1937 and 1938, he made two highly successful lecture tours of Canada which at that time possessed a large Ukrainian immigrant population. In 1939, he returned to Prague where he continued his historical work at the Ukrainian Free University. In 1945, Doroshenko fled to western Germany where he became the first president of the Ukrainian Free Academy of Sciences. In 1947, he moved to Canada where he taught history and literature at Saint Andrew's College in Winnipeg and together with the literary historian, Leonid Biletsky, and the philologist, Jaroslav Rudnyckyj, established a branch of the Ukrainian Free Academy of Sciences. However, he fell ill in Winnipeg and in 1950 returned to Europe. He died in Munich in early 1951.
Тарихшы
Дорошенко тарихшы ретінде украин тарихының консервативті «Державник» немесе «мемлекетшіл» ағымын ұсынды. Бір жағынан, ол белгілі украин тарихшысы Михаил Грушевскийдің Киев Русінен қазіргі заманға дейінгі ел тарихының сабақтастығын көрсететін және Киев Русінің мұрасын негізінен қазіргі Украинаға жатқызатын тарихи схемасын қабылдады. Алайда, екінші жағынан, ол Грушевскийдің қара халықтың рөліне жасаған баса назарды қабылдамады, оның орнына білімді саяси элитаның рөлін баса көрсетті. Дорошенко ескі казак офицерлер қатарын, кейіннен украиндық ақсүйектеріне айналғандығын, ерекше құрметтеді және тарихтарында осы элитаның саяси автономия мен тәуелсіздікке ұмтылысына кеңінен тоқталды.
As a historian, Doroshenko represented the conservative Derzhavnyk or "statist" trend in Ukrainian historiography. On the one hand, he accepted the historical scheme of the famous Ukrainian historian, Mykhailo Hrushevsky, which saw continuity in the history of his country from Kyivan Rus' to modern times and claimed the heritage of Kyivan Rus' primarily for modern Ukraine, but on the other hand, he rejected Hrushevsky's stress upon the role of the common people, instead stressing the role of the educated political elite. Doroshenko was especially fond of the old Cossack officer class which evolved into the later Ukrainian gentry and he gave much space in his histories to the strivings of this elite for political autonomy and independence.
Негізгі жұмыстар
Дорошенко екі томдық "Украина тарихына шолу", "Украина тарихнамасына шолу", XIX ғасырдағы украин ұлттық оянуының бірнеше маңызды тұлғаларының өмірбаяндары, ғасырлар бойы Украина бейнесін неміс суретшілерінің қалай көрсеткені туралы кітап, революциялық кезең және 1918 жылғы Гетман мемлекеті туралы еңбектер, оның туысы, XVII ғасырдың казак гетманы Петр Дорошенко туралы маңызды зерттеме, шіркеу тарихына арналған кітапшалар және 1900 жылдан 1919 жылға дейінгі кезеңді қамтитын екі томдық естеліктер жазған. Оның жеке библиографиясында шамамен 1000 атау тіркелген.
Doroshenko authored a two volume Survey of Ukrainian History, a Survey of Ukrainian Historiography, biographies of several major figures of the Ukrainian national awakening of the nineteenth century, a book on German depictions of Ukraine throughout the centuries, works on the revolutionary period and the Hetman state of 1918, a major work on his relative, the seventeenth century Cossack Hetman, Petro Doroshenko, booklets on church history, and two volumes of memoirs which treated the period from 1900 to 1919. His personal bibliography lists almost 1000 titles.