Кіріспе
Вацлав Теофил Стачиевич (1894–1973) – поляк жазушысы, геолог және бригада генералы. 19 қараша 1894 жылы дүниеге келген, 12 қараша 1973 жылы қайтыс болған. Ол генерал Джулиан Стачиевичтің інісі және генерал Роман Абрахамның әпкесінің күйеуі. 1939 жылғы Польша қорғаныс соғысы кезінде Польша армиясының Бас штабының бастығы болды.
Wacław Teofil Stachiewicz (19 November 1894 – 12 November 1973) was a Polish writer, geologist, military commander and general of the Polish Army. A brother to General Julian Stachiewicz and the husband to General Roman Abraham's sister, Stachiewicz was the Chief of General Staff of the Polish Army during the Polish Defensive War of 1939.
Ерте өмір және мансап
Вацлав Теофил Стачиевич 1894 жылдың 19 қарашасында Львовта (Лемберг және Львов деп те аталады), Галиция, Австрия-Мажарстан мемлекетінде дүниеге келген. Жергілікті гимназияның бірін бітіргеннен кейін Львов университетінің геология факультетіне түсті. 1912 жылы ол құпия "Związek Strzelecki" ұйымына қосылды, онда әскери дайындықтан өтіп, сержанттар мен офицерлер курстарын бітірді. 1914 жылдың тамызында Ұлы соғыс басталғаннан кейін Стачиевич Польша легиондарына қосылды, онда ол 1-ші полкте взвод командирі болды. 9 қазанда ол кіші лейтенант рөліне тағайындалып, Ресей-Аустрия фронтының екінші жағына құпия тапсырмамен, Ресей оккупациясы астындағы аймақта Польшаның құпия ұйымдарын құруға көмектесу үшін жіберілді. 1915 жылы ол жаңадан құрылған 5-ші полкке ауыстырылды, онда 4-ші ротаға қолбасшылық етті. Конары шайқасында жараланғаннан кейін, ол полк штабының бастығының көмекшісі қызметін атқаратын сияқты түрлі штабтық міндеттерге бейімделді. 1917 жылдың наурыз айында ол Бас штабтың офицерлік курсын бітіріп, офицерлік шеніне көтерілуге дайын болды.
Ант дағдарысы және Польша армиясының қайта туылуы
Алайда, 1917 жылғы антқа берген уәдесінен бас тарту оқиғасы Стачиевичті австро-венгр армиясына әскерге шақыруға, сержант шеніне төмендетуге және Италия майданына жіберуге себеп болды. 1918 жылдың наурыз айында ол армиядан дезертирлік жасап, Польшаға оралды және құпия Польша әскери ұйымына қосылды. Ол Варшавада орналасқан ұйымның орталық бөлімшесіне жетекшілік етті. Польша тәуелсіздік алғаннан кейін, бұл ұйым жаңадан құрылған Польша қарулы күштерінің негізгі құрамының біріне айналды. Бастапқыда I бөлімнің бастығы және Варшава әскери округі штабының бастығының орынбасары болған Стачиевич, көп ұзамай генерал Станислав Галлер армиясының штаб офицері болды. Ол сонымен қатар Польша Соғыс істері министрлігінде түрлі лауазымдарда қызмет етті. 1920 жылғы Варшава шайқасы кезінде генерал Казимеж Сосновскийдің ерікті армиясының штаб бастығы және операциялар жетекшісі болды. Соғыс аяқталғаннан және Рига бейбіт шарты жасалғаннан кейін Стачиевич министрлікке қайта оралды. 1921 жылы Стачиевич Парижге жіберілді, онда 1923 жылдың соңында École supérieure de guerre-ді бітірді. Отанына оралғаннан кейін Варшавадағы Wyższa Szkoła Wojenna-да тактикадан профессор болып жұмыс істеді. 1926 жылдың сәуір айында ол Польша Бас штабының 1-ші бөлімінің бастығы лауазымында бір жылдық тәжірибелік жұмысын бастады. 1927 жылдың маусым айында Қарулы Күштер Бас инспекциясы штабының аға офицері болды. 1928 жылдың қаңтарында Цзенстоховадағы 27-ші жаяу әскер полкінің командирі ретіндегі тәжірибесін аяқтады. Бір жылдық оқудан кейін Вильнодағы элиталық 1-ші легиондық жаяу әскер дивизиясының бас пехота офицері болды. 1933 жылдың желтоқсанында ол Цзенстоховаға қайта оралды, бұл жолы 7-ші жаяу әскер дивизиясының толыққанды қолбасшысы болды. 1935 жылы генерал-бригадир шеніне көтерілді. Польша маршалы Юзеф Пилсудскийдің қайтысынан кейін, Стачиевичтің орнына генерал Эдвард Рыдз-Смиглы келді, ол оны Польша армиясының Бас штабының бастығы лауазымына ұсынды.
Екінші дүниежүзілік соғыс, жер аударылу және өлім
Польша армиясының ең перспективті штаб офицерлерінің бірі болған Стахиевич түрлі әскери жоспарлардың авторы еді, мысалы, нацистік Германияға қарсы соғыс жағдайындағы поляк операциялары жоспары – «Заход жоспары», және Совет Одағына қарсы соғыс жағдайындағы ұқсас «Шығыс жоспары». Ол сонымен қатар поляк мобилизациясын дайындаған офицер болды. 1939 жылдың соңында ол британдықтар мен француздықтардың қысымы салдарынан тоқтатылғанмен, сәтті жұмылдыруды қадағалады. Польша қорғаныс соғысы басталғаннан кейін ол автоматты түрде Польша бас қолбасшысы штабының штаб бастығы болып тағайындалды. Бірақ байланыс жоқтығынан оның соғысқа әсер ету мүмкіндігі болмады, сондықтан ол Ридз-Смиглымен бірге Польшаның оңтүстік-шығысына көшті. Кеңес Одағы нацистер тарапынан соғысқа қосылғаннан кейін, ол 18 қыркүйекте Румыния арқылы шекараны өтіп, Францияда күресін жалғастыруға бағытталды. Алайда, поляк эмигранттары арасындағы билік үшін күрес француздарды румын билігіне Стахиевичті және оның жоғары лауазымды офицерін ұстауға мәжбүр етті. 1940 жылдың қаңтарында Стахиевич тұтқыннан қашып, Бухарест және Югославия арқылы француз тілді Алжир портына жетті. Бірақ генерал Владислав Сикорский француздықтардан оны қайтадан ұстауды талап етті, және 1943 жылға дейін Стахиевич Лондонға жете алмады. Соғыстың қалған бөлігін ол ешқандай міндетсіз өткізді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Совет Одағы қолдаған Польшаның коммунистік үкіметі оны Польша азаматтығынан айырды, сондықтан ол эмиграцияда қалуға мәжбүр болды. 1948 жылы Стахиевич Канаданың Монреаль қаласына көшіп барды. Соғыстағы Польшаның жеңілісіне көптеген адамдар кінәлі деп есептейтін Стахиевич өзін жазу ісіне берді және 1939 жылғы соғысқа Польшаның дайындығы туралы бірнеше кітап жазды.
Өлім және мұра
1973 жылғы 12 қарашада қайтыс болды. Макгилл университетінің поляк кітапханасы оның құрметіне аталған.