Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түркияның Сирт провинциясындағы ауыл. Нео-арамей диалектісі. Сайфоға дейін елдегі соңғы ассириялық ауылдардың бірі болған. Қазір ауылды Шакиран тайпасының күрдтері мекендейді және 2021 жылы халқы 315 адамды құрады. Юкари Экиндузу кіндігі ауылға қарасты. Хартив, Артевна, Гертевина, Арменияның басқа да дереккөздерінде Артун, Ертун немесе Артон деп аталады. Армян тілінде ауыл Артван деп аталады.
Village in Siirt Province, Turkey
the Neo Aramaic dialect
It was one of the last Assyrian villages in the country prior to Sayfo. The village is now populated by Kurds of the Şakiran tribe and had a population of 315 in 2021. The hamlet of Yukarı Ekindüzü is attached to the village. Hartiv, Artevna, Hertevina,
Other Armenian sources call it Artoun, Ertun or Arton. In Armenian, the village is called Artvan.
Орналасқан жері
Ауыл Түркияның Оңтүстік-Шығыс Анатолия аймағындағы таулы үстіртте орналасқан. Ол Первариден батысқа қарай 30 шақырым, Ван көлінен оңтүстік-батысқа қарай 60 шақырым, Иран шекарасынан солтүстікке қарай 70 шақырым және Сирия шекарасынан солтүстікке қарай 68 шақырым қашықтықта жатыр. Ауыл екі бөлікке бөлінген.
The village is located on a mountainous plateau, in the Turkish region of Southeast Anatolia. It is 30 km west of Pervari, 60 km southwest of Lake Van, 70 km north of the Iranian border, and 68 km north of the Syrian border. The village is split in two parts.
Ежелгі тарих
Ассирия патшасы Сеннахирим б.з.д. 697 жылы бұл аймақты, оған дейін Ураттылардың билігінде болған жерді жаулап алды.
The Assyrian king Sennacherib conquered the region in 697 BC, then in the hands of the Urartians.
Ассирия мен Армения дәуірі
Ауылда төрт халдейлік католик шіркеуі болды, оның ішінде Мар Исхақ (Қасиетті Ысқақ) және Мар Георгис (Қасиетті Георгий) шіркеулері. Олар "Сурп Әсвадзадин" (ағылш. Saint Mother of God), сондай-ақ "Сурп Саргис" (ағылш. Saint Serge) деген аттармен де белгілі болды. Осман дәуірінде Хартевин ауылының тұрғындары Бутан княздығының Райаттары болып, жергілікті күрд ағасының билігінде болды. Аға аймақтың оқшауланған және таулы болуына байланысты Константинопольдегі орталық үкіметтен белгілі бір тәуелсіздікке ие болды. Аға тұрғындарды қорғауға міндетті, ал олар еңбектерінің жартысын беру арқылы оған жауап қайтарды. Әкімшілік тұрғыдан ауыл ежелгі Битлис вилайеті провинциясының Сирт санжағында орналасқан. Хартевиннің төңірегінде көптеген күрд ауылдары болды. Осы ауылдардың көптегені бұрын ассириялық немесе армян ауылдары болған, бірақ жаппай қырғындардан кейін күрд халқымен ауыстырылды, сондай-ақ көп жағдайда олардың аттары өзгертілді. Халық 1895 жылы христиандарға қарсы жасалған Хамидийлік қырғындардан зардап шекті. 1909 жылы Рабанокта 20 армян отбасы тұрды. 1915 жылы Хартевинде 200 адам тұрды, сонымен қатар Рабанокта 45 адамнан тұратын бес армян отбасы болды. Ауылдың халдейлік епископы өлтірілді, ал венесуэлалық сарбаз Рафаэль де Ногалес Мендес Сирт маңында ондаған мың армянның қырылуына куә болды. 1928 жылдың күзінде қалған армяндар Сирияға соңғы рет қуылды. 1970 жылдары 500 адамнан тұратын Хартевин және басқа да ассириялық ауылдардың халқы 1970 жылдардан 1990 жылдарға дейін аймақтағы зорлық-зомбылық пен кемсітушілікке байланысты Түркиядан кетіп қалды. 1982 жылы ауылда үш христиан отбасы қалды. ), Германия мен Швецияда одан да аз саны қалды. Ауылда халдейлер жоқ.
There were four Chaldean Catholic churches in the village, including that of Mar Ishak (Saint Isaac) and Mar Giorgis (Saint George). known as Surp Asdvadzadzin (en , in English Saint Mother of God), also called Surp Sargis (en , in English Saint Serge). During the Ottoman era, the villagers of Hartevin were Rayats of the principality of Bhotan under the authority of the local Kurdish agha, which was somewhat independent of the central government in Constantinople because of the isolation and mountainous nature of the region. The agha owed the residents protection in exchange for the half of the products of their labor. Administratively, the village was in the Sanjak of Siirt in the ancient province of Bitlis Vilayet. Hartevin was surrounded by many Kurdish villages. Many of these villages had been of Assyrian or Armenian origins and were replaced by Kurdish populations after massacres, and in many cases, the names were changed. The population suffered under the Hamidian massacres committed against Christians in 1895. In 1909, Rabanok was population by 20 Armenian families. In 1915, Hartevin had a population of 200, in addition to five Armenian families of 45 people in Rabanok, The Chaldean bishop of the village was assassinated, and the Venezuelan soldier Rafael de Nogales Méndez witnessed the extermination of tens of thousands of Armenians around Siirt. The fall of 1928 saw the final expulsion of the remaining Armenians to Syria. With a population of 500 in the 1970s, the population of Hertevin and other Assyrian villages left Turkey from the 1970s into the 1990s, due to violence and discrimination in the region. In 1982, three Christian families remained in the village. ), with smaller numbers in Germany and Sweden. No Chaldeans remain in the village.