Пандосия шайқасы: Александр I-нің оңтүстік Италиядағы жеңілісі
Battle of Pandosia
Пандосия шайқасы: Александр I Эпирлік жетекшілік еткен грек әскерінің оңтүстік Италиядағы шайқасы. Бруттийлер мен лукандықтар жеңіске жетіп, Александр I-ді өлтірді. 🏛️⚔️
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пандосия шайқасы б.з.б. 331 жылы Эпирдің Александр I басқарған грек әскерлері мен лукандықтар және бруттар – екі оңтүстік итальяндық тайпа арасында болды. Итальяндық әскер басып келген гректерді күйретін жеңіске ұшыратып, шайқас барысында Эпирдің Александр I-ін қаза таптырды.
The Battle of Pandosia was fought in 331 BC between a Greek force led by Alexander I of Epirus against the Lucanians and Bruttians, two southern Italic tribes. The Italic army soundly defeated the invading Greeks and killed Alexander I of Epirus during the battle.
Өмірбаян
Александр өзінің әскерімен б.з.б. 334 немесе 333 жылы Оңтүстік Италияға келді. Ол өзінің немере інісі Ұлы Александрдың шығыстағы жаулауларын батыста да қайталауға ниеттенді. Бруттиандармен соғысқан Тарантумнан көмек сұрау экспедицияға себеп болды. Ежелгі тарихшылар Александрға Додондағы Зевс құдайының оракулы Ахерон өзені мен Пандосия қаласынан сақ болу керектігін ескерткенін айтады. Александр оракулдың Епирдегі өзен мен қаланы білдіргенін жолдады. Бұл оны Оңтүстік Италияға баруға одан әрі ынталандырды, осылайша ол Епирдегі өзен мен қаладан мүмкіндігінше алыс болады. Ол Оңтүстік Италиядағы бруттиандар мен лукандықтарға қарсы соғыста жеңіске жетіп, бірнеше қалаларды басып алды. Юстин оның Метапонт, пеукеттер және Риммен одақ құрғанын айтады. Ливийдің сөзіне қарағанда, Риммен одақ Александр самниттерді Лукандияға қуғаннан кейін жасалды, ол Паэстумнан Лукандияға кіріп, самниттер мен лукандықтарды далалық шайқаста жеңді. Бруттиандар мен лукандықтарға қарсы жорылдан кейін мессапиандар мен дауниялықтарға қарсы екі жеке жорыл жүргізілді. Юстин Александр басып алған қалаларды атамайды, бірақ Ливий бұл туралы толығырақ айтады. Оның айтуынша, ол тарантиндік колониясы Гераклеяны лукандықтардан, дауниялықтарға тиесілі Сипонтұмды, бруттиандық қалалар Косенция, Терина және бірнеше мессапиандық және лукандық қалаларды алды. Ол үш жүз ақсүйек отбасын кепіл ретінде Епирге жіберді. Алайда, бруттиандар мен лукандықтар көршілерінен күш жинап, оған қайтадан соғыс жариялады. Метапонт, әлдебір мессапиан қаласын одан басып алған болуы керек, әйтпесе осы қаламен одақ құру мүмкін болмас еді. Майкл П. Фронда Метапонтпен одақтасу туралы айтылған сөздің қызықты екенін және мессапиандардан азат етудің орнына жаулап алуды білдіретінін айтады. Тарантум бастапқыда Метапонт пен Гераклеяны басып алуды құптаған болар, өйткені бұл оларға осы екі қалаға билігін кеңейтуге мүмкіндік берді. Бірақ кейіннен Тарантум мен Александр арасындағы қарым-қатынас шиеленісіп кетті. Страбон Александрдың Тарантуммен араздасып, Гераклеядан Тюрийге пангеллендік фестивальді көшіруге тырысқанын жазады. Сонымен қатар, ол Александрдың Пандосиядағы жеңілісі үшін Тарантумды кінәлағанын мәлімдейді. Иан Спенс Александр Пандосияда болған кезде Тарантумнан қолдау алмаған болуы мүмкін деп ойлайды.
Alexander had arrived in Southern Italy with his army in 334 or 333 BC. He desired to emulate the conquests in the east by his nephew, Alexander the Great, in the west. A call for help from Tarentum, which was at war with the Bruttians, provided the occasion for the expedition. Ancient historians also allege that Alexander was warned by the oracle of Zeus at Dodona that he should beware of the river Acheron and the city Pandosia. Alexander assumed the oracle meant the river and city in Epirus. This encouraged him further to leave for Southern Italy, so he would be as far away from the river and city in Epirus as possible. He won a war with the Bruttians and the Lucanians in Southern Italy and captured several cities. Justin mentions he made alliances with Metapontum, the Peucetians, and Rome. Livy writes the alliance with Rome was made after Alexander had driven the Samnites into Lucania, marched into Lucania from Paestum and defeated the Samnites and Lucanians in a pitched battle. The campaign against the Bruttians and Lucanians was followed by two separate campaigns against the Messapians and the Daunians. Justin does not mention the cities Alexander conquered, but Livy is more specific. According to him, he took the Tarantine colony Heraclea from the Lucanians; Sipontum which belonged to the Daunians; the Bruttian towns Cosentia, Terina and several more Messapian and Lucanian towns. He sent three hundred noble families back to Epirus as hostages. However, the Bruttians and the Lucanians raised reinforcements from their neighbors and declared war on him again. Metapontum must have been one of the cities he captured from the Messapians, for otherwise an alliance with the city would not have been possible. Michael P. Fronda argues the mention of an alliance with Metapontum is curious and implies conquest rather than liberation from the Messapians. Tarentum probably would have welcomed the seizure of Metapontum and Heraclea initially because it gave them an opportunity to extend their dominion over those two cities. Later on the relations between Tarentum and Alexander clearly became strained however. Strabo writes that Alexander tried to transfer a panhellenic festival from Heraclea to Thurii out of enmity with Tarentum. Furthermore, he claims the defeat of Alexander at Pandosia was blamed on Tarentum. Ian Spence thinks he probably no longer received support from Tarentum when he was at Pandosia.
Шайқас
331 жылға дейін Александр Пандосияға жақын орналасты, ол Лукания мен Бруттиум шекарасында еді. Бұл орынға оның бруттиандар мен лукандардың жерін басып алу үшін көптеген жолдар ашылды. Страбон Пандозияның орналасқан жерін Козентиядан "жоғарыда", бірақ Бруттиумда екендігін айтады. Александр әскерін бір-бірінен аз ғана қашықтықта орналасқан үш төбеге орналастырды. Оған екі жүз луканиялық жер аударылғандар да қосылды. Ұзаққа созылған жаңбырдан кейін далалар суға батып, үш төбе оқшауланды. Әскердің үш бөлігі енді бір-біріне көмектесе алмайтын болды. Осы уақытта лукандар мен бруттар шабуыл жасап, патшадан бөлінген әскердің екі бөлігін күтпеген жерден жойды. Олар Александр орналасқан қалған төбені қоршауға алды. Луканиялық жер аударылғандар өз елдеріне елшілер жіберіп, егер олардың мүліктері қайтарылса, Александрды тірі немесе өлген күйі тапсыруға уәде берді. Александр шағын топпен қоршаудан шығып кетіп, осы процесте луканиялық генералдың өлімін келтірді. Ол күштерін қайта жинап, өзен арқылы қашуды жоспарлады. Өзеннің Ахерон деп аталғанын естігенде (мүмкін, Неэтустың шағын саласы), ол оракулдың ескертуін еске түсірді. Италияда осы аттас қала мен өзен бар екенін ол білмеді. Ол шегінуге асықты, бірақ лукандар қуып жететінін көргенде, жылқысын ағысқа бағыттап өтті. Бір луканиялық жер аударылған оны қуып жетіп, патшаны жаралаған найза лақтырды.
In 331 BC, Alexander positioned himself near Pandosia, which was located on the border of Lucania and Bruttium. This position was advantageous because it allowed him a multitude of routes to invade the territory of Bruttians and Lucanians. Strabo describes the location of Pandosia as "above" Cosentia, but still in Bruttium. Alexander had encamped his army on three hills which stood a small distance apart from each other. He was accompanied by two hundred Lucanian exiles. After continuous rainfall the fields were flooded and the three hills became isolated. The three parts of the army were now unable to reinforce each other. At this time the Lucanians and Bruttians attacked, surprised, and destroyed the two parts of the army which were separated from the king. They proceeded to blockade the remaining hill where Alexander encamped. The Lucanian exiles sent messengers to their countrymen and promised that they would turn over Alexander, dead or alive, on the condition that they would be restored to their property. Alexander managed to break out of the siege with a small group, killing the Lucanian general in the process. He rallied his forces and intended to escape through a river ford. When he heard the river was called the Acheron (possibly a small tributary of the Neaethus) he remembered the warning of the oracle. He had failed to realize there was a city and river of the same name in Italy. He hesitated to cross, but when he saw the Lucanians approaching in pursuit, he directed his horse through the stream. A Lucanian exile caught up to him and threw a javelin which impaled the king.
Салдары
Юстиннің айтуынша, Тюрий қаласы Александрдың денесін мемлекеттік қаражат есебінен сатып алып, жерледі. Ливий басқаша баяндайды, оның денесі жеңімпаздар тарапынан қиратылып, екіге бөлінгенін айтады. Олар бір жартысын Козентияға жіберіп, екінші жартысын найза мен таспен лақтырды. Бір белгісіз әйел оларды тоқтатуға көндірді, себебі ол күйеуі мен балаларының Епирге кепіл ретінде жіберілгенін қайтару үшін патшаның денесін алмастыруға үміттенді. Ол мәйіттің қалдықтарын Козентияда өртеді және сүйектерін Метапонттағы Эпирлік гарнизонға жіберді. Одан олар Епирге, Александрдың әйелі Клеопатра мен оның қарындасы Олимпияға қайтарылды. Пандосия шайқасының үш маңызды қыры бар. Біріншіден, ол Оңтүстік Италиядағы грек отарлауының аяқталуының бастамасы болды. Шайқастан кейін Италиядағы грек отарлауы тоқтады, ал бар болған грек қалалары Оскан тайпаларының қысымына тап болды. Екіншіден, бұл шайқас жүз жылдан астам уақыттан бері өте табысты Грек-Македондық фалангалық ұрыс формациясының алғашқы жеңілісі болды. Италиялықтар грек күштерін тегіс емес, төбелі жерге шайқасуға мәжбүр ету арқылы фаланганы жеңді. Италиялық жауынгерлер, тек қысқа қылыштар мен кішкентай қалқандармен қаруланған, максималды жылдамдық пен маневрлеуге мүмкіндік беретін шағын топтарда (кейін латын тілінде "манипулдар" деп аталды) шайқасты. Олар фаланга құрамындағы қиын қимылдайтын грек жауынгерлерін оңай айналып өтті. Рим империясының соңына дейін гладиаторлар көрсетілімдерінде Оңтүстік Италияның ерекше жауынгерлік киімдерін киген жауынгерлер болды. Римдіктер бұл стильді таңқаларлық емес, Самнит деп атады. Соңғысы, бұл шайқас римдіктерге грек әскерлерін қалай жеңуге болатынын көрсеткен шайқас ретінде танылады. Римдіктер кейіннен Жерорта теңізін бағындырғанда, өзгертілген Самнит тактикасын сәтті қолданды.
According to Justin, the city of Thurii ransomed the body of Alexander at public expense and buried it. Livy gives a different account and describes that his body was mutilated and cut in half by the victors. They sent one half to Cosentia and pelted the other half with javelins and stones. An anonymous woman persuaded them to stop because she hoped to exchange the body of the king for the return of her husband and children, who were sent to Epirus as hostages. She had the remains of the corpse cremated at Cosentia and sent back the bones to the Epirote garrison at Metapontum. From there they were sent back to Epirus, to Alexander's wife Cleopatra and his sister Olympias. The Battle of Pandosia's significance is threefold. First, it marks the beginning of the end for Greek colonization in Southern Italy. After the battle, Greek colonization of Italy ceased, and existing Greek city states found themselves under pressure from the Oscan tribes. Second, the battle marked the first time in over a hundred years that the massively successful Greco Macedonian phalanx battle formation saw defeat. The Italians defeated the phalanx by forcing the Greek forces to do battle on uneven, hilly territory. The Italian fighters, armed only with short swords and small shields, fought in small companies (later called "maniples" in Latin), that featured maximum speed and manoeuvrability. They easily outflanked the less manoeuvrable Greek fighters in phalanx formation. Until the end of the Roman Empire, gladiator shows featured a style of fighter bearing the distinctive Southern Italian battle gear. The Romans called this style, unsurprisingly, the Samnite. Lastly, the battle is generally credited as the one which showed the Romans how to defeat Greek armies. The Romans later employed modified Samnite tactics with great success as they subdued the Mediterranean.