Қоғамдық сезім: Психологиялық аспектілер мен қарым-қатынастардың маңызы
Sense of community
Қоғамдық сезім – психологиялық түсінік, адамның қарым-қатынастарға, қауымдастыққа қатысты көзқарасы. Зерттеулер қарым-қатынастар мен сезімдерді анықтайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қоғамдық сезім (немесе психологиялық қоғамдастық сезімі) – қоғамдастық психологиясы, әлеуметтік психология және қоғамдық әлеуметтік жұмыс, сондай-ақ қалалық социология сияқты бірнеше зерттеу салаларындағы ұғым. Ол қоғамның құрылымы, қалыптасуы, орналасуы немесе басқа да ерекшеліктері емес, қоғамның өзіндік тәжірибесіне назар аударады. Құрылымдардың осы сезімге және психологиялық қоғамдастық сезіміне қалай әсер ететінін түсіну қажеттігі – бұл қоғамдық басқару немесе қоғамдық қызметтерді басқарудың саласы. Әлеуметтанушылар, әлеуметтік психологтар, антропологтар және басқалар қоғамдастық туралы теориялық тұжырымдамалар жасады және эмпирикалық зерттеулер жүргізді, бірақ психологиялық тәсіл жеке адамның қоғамды қабылдауы, түсінуі, көзқарасы, сезімдері және оған, сондай-ақ басқалардың қатысуына қатынасы – шын мәнінде, толыққанды, көп қырлы қоғамдық тәжірибе туралы сұрақтар қояды. 1974 жылы жарық көрген маңызды еңбегінде психолог Сеймур Б. Сарасон психологиялық қоғамдастық сезімінің қоғам психологиясының тұжырымдамалық орталығы болуын ұсынды, оны "өздігін анықтаудың маңызды негіздерінің бірі" деп мәлімдеді. 1986 жылға қарай ол қоғамдық психологияның орталық және басты ұғымы ретінде танылды. Бұған қоса, бұл теориялық ұғым АҚШ-тағы "барлығы үшін қоғамдастықтар" бастамаларының аясында басқа қолданбалы академиялық пәндерге енді. Психологтар ұсынған қоғамдық сезім теорияларының ішінде Макмиллан мен Чавис ұсынған теория ең ықпалдысы болып табылады және салалық соңғы зерттеулердің көп бөлігі осы теориядан бастау алады. Бұл мәселе төменде егжей-тегжейлі қарастырылады.
Sense of community (or psychological sense of community) is a concept in community psychology, social psychology, and community social work, as well as in several other research disciplines, such as urban sociology. It focuses on the experience of community rather than its structure, formation, setting, or other features. The latter is the province of public administration or community services administration which needs to understand how structures influence this feeling and psychological sense of community. Sociologists, social psychologists, anthropologists, and others have theorized about and carried out empirical research on community, but the psychological approach asks questions about the individual's perception, understanding, attitudes, feelings, etc. about community and his or her relationship to it and to others' participation—indeed to the complete, multifaceted community experience. In his seminal 1974 book, psychologist Seymour B. Sarason proposed that psychological sense of community become the conceptual center for the psychology of community, asserting that it "is one of the major bases for self definition." By 1986 it was regarded as a central overarching concept for community psychology. In addition, the theoretical concept entered the other applied academic disciplines as part of "communities for all" initiatives in the US. Among theories of sense of community proposed by psychologists, McMillan's & Chavis's is by far the most influential, and is the starting point for most of the recent research in the field. It is discussed in detail below.
Анықтамалар
Сарасон үшін психологиялық қоғамдастық сезімі – «басқалармен ұқсастықты қабылдау, басқалармен өзара тәуелділікті мойындау, олардан күткенін беру немесе жасау арқылы осы өзара тәуелділікті сақтауға дайындық және адамның үлкен, сенімді және тұрақты құрылымның бір бөлігі екендігі туралы сезім». Макмиллан мен Чавис қоғамдастық сезімін «мүшелердің бір-біріне және топқа тиесілі екендігі туралы сезім, мүшелердің қажеттіліктері олардың бірге болуға берген міндеттемесі арқылы қанағаттандырылатындығы туралы ортақ сенім» деп анықтайды. Қоғамның қарым-қатынастық өлшемі – сол қоғамдағы қарым-қатынастардың сипаты мен сапасы. Кейбір қоғамдастықтардың, мысалы, белгілі бір мамандық бойынша жұмыс істейтін ғалымдар қауымдастығының, айқын аумақтық шекарасы болмауы мүмкін. Олардың арасында белгілі бір байланыс пен қарым-қатынас сапасы бар, бірақ олар әртүрлі жерлерде, тіпті бүкіл әлемде өмір сүріп, жұмыс істей алады. Басқа қоғамдастықтар, мысалы, көршілес немесе жергілікті қауымдастықтар, негізінен аумақ бойынша анықталуы мүмкін. Бірақ тіпті осындай жағдайларда да, жақындық немесе ортақ аумақ өзінен-өзі қоғамдастық құра алмайды; қарым-қатынастық өлшем де маңызды. Олардың қалалық аудандарға қатысты сауалнамасының факторлық талдауы Ригер мен Лавракас сипаттаған «әлеуметтік байланыс» және «физикалық тамырлану» деп аталатын екі ерекше факторды көрсетті, бұл Гасфилд ұсынған екі өлшемге өте ұқсас. Психологиялық қоғамдастық сезімі туралы алғашқы зерттеулер көршілес аудандарға негізделген және психологиялық қоғамдастық сезімі мен қатысудың жоғары деңгейі, қауіпсіздік сезімі, қоғамда тиімді жұмыс істеу қабілеті, әлеуметтік байланыс, әлеуметтік құрылым (адамдар арасындағы қарым-қатынастардың күштілігі), мақсат пен бақылау сезімінің күшеюі және азаматтық үлес (қайырымдылық және қоғамдық белсенділік) арасындағы байланысты анықтады. Алайда, бұл алғашқы зерттеулерде нақты тұжырымдамалық негіз болмады және әзірленген өлшемдердің ешқайсысы психологиялық қоғамдастық сезімінің теориялық анықтамасына негізделмеді.
For Sarason, psychological sense of community is "the perception of similarity to others, an acknowledged interdependence with others, a willingness to maintain this interdependence by giving to or doing for others what one expects from them, and the feeling that one is part of a larger dependable and stable structure". McMillan & Chavis define a sense of community as "a feeling that members have of belonging, a feeling that members matter to one another and to the group, and a shared faith that members' needs will be met through their commitment to be together." The relational dimension of community has to do with the nature and quality of relationships in that community, and some communities may even have no discernible territorial demarcation, as in the case of a community of scholars working in a particular specialty, who have some kind of contact and quality of relationship, but may live and work in disparate locations, perhaps even throughout the world. Other communities may seem to be defined primarily according to territory, as in the case of neighbourhoods or local communities, but even in such cases, proximity or shared territory cannot by itself constitute a community; the relational dimension is also essential. Factor analysis of their urban neighbourhoods questionnaire yielded two distinct factors that Riger and Lavrakas characterized as "social bonding" and "physical rootedness", very similar to the two dimensions proposed by Gusfield. Early work on psychological sense of community was based on neighborhoods as the referent, and found a relationship between psychological sense of community and greater participation, perceived safety, ability to function competently in the community, social bonding, social fabric (strengths of interpersonal relationship), greater sense of purpose and perceived control, and greater civic contributions (charitable contributions and civic involvement). These initial studies lacked a clearly articulated conceptual framework, however, and none of the measures developed were based on a theoretical definition of psychological sense of community.
Қазіргі зерттеулер
2002 жылы қызығушылық танытушылар тобын, атап айтқанда ғылыми фантастика жанкүйерлері тобын зерттеген Обст, Зинкевич және Смит саналы идентификацияны бесінші өлшем деп ұсынады.
In their 2002 study of a community of interest, specifically the science fiction fandom community, Obst, Zinkiewicz, and Smith suggest Conscious Identification as the fifth dimension.
Эмпирикалық бағалау
Чавис және авторлардың «Қоғамдық сезім» индексі (ҚСИ), бастапқыда көбінесе аудандарға қатысты әзірленген, басқа да қоғамдарды зерттеу үшін бейімделуге болады, оның ішінде жұмыс орындары, мектептер, діни қоғамдар, мүдделер қоғамдары және т.б.
Chavis et al. 's Sense of Community Index (SCI), originally designed primarily in reference to neighborhoods, can be adapted to study other communities as well, including the workplace, schools, religious communities, communities of interest, etc.