Кіріспе

Ежелгі теңіз шайқасы
Александрдың қайтысынан кейін Евмен мен Кратер арасындағы шайқас

Геллеспонт шайқасы – 324 жылы Константин I-нің үлкен ұлы Крисп басқарған Константиний флоты мен Лицинийдің адмиралы Абантус (немесе Амандус) басқарған үлкен флоты арасында өткен екі жеке теңіз шайқасынан құралды. Крисп қарсыластарынан көп болғанына қарамастан, толық жеңіске жетті.

Өмірбаян

Тракиядағы Адрианополь шайқасында жеңілгеннен кейін Лициний өзінің бас әскерімен Византия қаласына қайта шегінді. Лициний Византияда күшті гарнизон қалдырды, бірақ әскерлерінің көп бөлігін Босфор арқылы Азия жағалауына жеткізді. Византиядағы әскерін сақтап, Кіші Азия мен қала арасындағы байланыс жолын қамтамасыз ету үшін Лициний үшін Тракияны Битиния мен Мизиядан бөлетін тарық су жолдарын бақылау аса маңызды болды. Константин, егер Лицинийдің қарсыласуын тоқтату үшін Азияға өтуді қаласа, теңіз жолдарына ие болуы керек еді. Лицинийдің бас әскері осы өткізу пунктін қорғау үшін Босфорда орналасты, ал оның әскери-теңіз күштерінің көп бөлігі Хеллеспонт тарықтарын қорғауға жіберілді. Ол сондай-ақ Геллеспонт теңізінің Азия жағалауындағы Лампсак (Лапсеки) қаласында, жаңа тағайындалған әріптес император Мартиний басқаратын екінші әскери күшті жинады.

Шайқас

Константин Византияны қоршауға алғанда, Крисп 80 кемеден тұратын күшті бастап Геллеспонтқа кірді. Абантус оған қарсы 200 кемеден тұратын үлкен флотымен шықты. Бірақ, бұғаздың тар суларында Лициний күштерінің көптігі оларға тиімсіз болды. Крисп өзінің ықшам отрядарын пайдаланып, қарсыласының ауыр армадасын оқшаулатып, Лицинийдің көптеген соғыс кемелерін батырды. Абантус содан кейін күштерін қайта жинақтау үшін Геллеспонттың шығыс жағына шегінді. Крисп Эгей теңізінен қосымша күштер әкеліп флотын күшейтті, және екі флот келесі күні тағы да кездесті. Екінші шайқас Галлиполи маңында болды; сәттілікке қарай, Крисп үшін дауыл көтеріліп, Лициний кемелерінің көпшілігі жағалауда қирады. Абантустың кемесі батып, ол тек жүзіп жағаға шығу арқылы өзін құтқара алды. Лициний флотының төрт кемесінен басқасының бәрі қирады, батып не тұтқынға алынды. Константиннің флоты үлкен жеңіске жетті. Лициний флотының жойылғанын білген соң, Византиядан күштерін шығарды. Константиннің әскері Лицинийді Хризополь шайқасында жеңді; бұл шайқас соғыстың соңғы шайқасы болды, және шайқастан кейін Лициний басылып берді. Осылайша Константин Рим империясының жалғыз билеушісі атанды.