Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эйнштейн өрісі теңдеулерінің нақты шешімдерінің класы
Class of exact solutions to Einstein's field equations
Жалпы салыстырмалылық теориясында шаңдық ерітінді – бұл сұйықтық ерітіндісі, Эйнштейн өрісі теңдеуінің нақты шешімінің бір түрі. Онда гравитациялық өріс тек толыққанды массасы, импульсі және кернеу тығыздығы арқылы туындайды. Шаңдық ерітінділер жалпы салыстырмалылық теориясындағы сұйықтық ерітінділерінің маңызды арнайы жағдайы болып табылады.
In general relativity, a dust solution is a fluid solution, a type of exact solution of the Einstein field equation, in which the gravitational field is produced entirely by the mass, momentum, and stress density of a perfect fluid that has positive mass density but vanishing pressure. Dust solutions are an important special case of fluid solutions in general relativity.
Шаң үлгісі
Кемел және қысымсыз сұйықтық – жергілікті түрде үйлесімді қозғалып, бір-бірімен тек гравитациялық күштермен әрекеттесетін шаң бөлшектерінің конфигурациясының моделі ретінде қарастырылуы мүмкін, содан аталған атауы да осыдан шыққан. Осы себепті, шаң модельдері космологияда жиі «ойыншық ғаламның» модельдері ретінде қолданылады, онда шаң бөлшектері галактикалардың, шоғырлардың немесе супершоғырлардың жоғары дәрежеде идеалданған модельдері болып есептеледі. Астрофизикада шаң модельдері гравитациялық құлдырауды модельдеу үшін пайдаланылған. Шаңдық шешімдер шаң түйіршіктерінің шекті айналатын дискілерін модельдеуге де қолданылуы мүмкін; кейбір мысалдар төменде келтірілген. Егер вакууммен оралған сұйықтық шар құрайтын жұлдыздық модельге қосылса, шаңдық шешімді массивті объектінің айналасындағы аккрециялық дискіні модельдеу үшін қолдануға болады; алайда, мұндай айналатын аккрециялық дискілерді модельдейтін нақты шешімдер әлі табылған жоқ, себебі оларды құрудың математикалық қиындығы өте жоғары.
A perfect and pressureless fluid can be interpreted as a model of a configuration of dust particles that locally move in concert and interact with each other only gravitationally, from which the name is derived. For this reason, dust models are often employed in cosmology as models of a toy universe, in which the dust particles are considered as highly idealized models of galaxies, clusters, or superclusters. In astrophysics, dust models have been employed as models of gravitational collapse. Dust solutions can also be used to model finite rotating disks of dust grains; some examples are listed below. If superimposed somehow on a stellar model comprising a ball of fluid surrounded by vacuum, a dust solution could be used to model an accretion disk around a massive object; however, no such exact solutions that model rotating accretion disks are yet known due to the extreme mathematical difficulty of constructing them.
Тозаң ерітіндісі
Нөлдік шаң ерітіндісі — Эйнштейн тензоры нөлдік болатын шаң ерітіндісі.
A null dust solution is a dust solution where the Einstein tensor is null.
Бианки шаңы
Бианки шаң модельдері Киллинг векторлық өрістерінің әртүрлі Lie алгебраларын көрсетеді. FLRW және Каснеров шаңы осыған арналған ерекше жағдайлар болып табылады.
A Bianchi dust models exhibits various types of Lie algebras of Killing vector fields. Special cases include FLRW and Kasner dust.
Каснер шаңы
Каснеров шаңы — анизотроптық кеңеюді көрсететін ең қарапайым космологиялық модель.
A Kasner dust is the simplest cosmological model exhibiting anisotropic expansion.
FLRW шаңдары
Фридманн-Лемайтр-Робертсон-Уокер (FLRW) шаңдары біртекті және изотропты. Бұл шешімдер көбінесе материя басымдығын көрсететін FLRW модельдері деп аталады.
Friedmann–Lemaître–Robertson–Walker (FLRW) dusts are homogeneous and isotropic. These solutions often referred to as the matter dominated FLRW models.
Айналмалы шаң
Ван Стокум шаңы цилиндрлік симметриялы айналмалы шаң болып табылады. Нейгебауэр-Майнель шаңы осьтік симметриялы вакуумдық сыртқы кеңістікке сәйкес келетін айналмалы шаң дискісін модельдейді. Бұл шешім Керр вакуумынан кейін ашылған ең керемет нақты шешім деп есептеледі.
The van Stockum dust is a cylindrically symmetric rotating dust. The Neugebauer–Meinel dust models a rotating disk of dust matched to an axisymmetric vacuum exterior. This solution has been called, the most remarkable exact solution discovered since the Kerr vacuum.