Кіріспе

Британдық локомотив өндіруші, 1835–1945

Kitson and Company – Англияның Батыс Йоркшир аймағындағы Лидс қаласының Ханслет ауданында орналасқан локомотив өндіруші компания.

Ерте тарих

Компания 1835 жылы Джеймс Китсон Парсон көшесіндегі Эйрдейл құю зауытында Чарльз Тоддты серіктес ретінде шақырып құрылды. Тодд Лидстегі Холбектегі дөңгелек құю зауытында Мэттью Мюррейдің шәкірті болған. Бастапқыда фирма басқа құрылысшыларға бөлшектер жасады, бірақ 1838 жылы инвестиция іздеген бай шаруа Дэвид Лэрд қосылып, компания Тодд, Китсон және Лэрд болып қайта құрылды. Сол жылы компанияның алғашқы толық локомотивтері жасалды, олар Солтүстік Мидленд немесе Ливерпуль мен Манчестер темір жолы үшін арналған еді. Алайда, Тодд шамалы уақыттан кейін Shepherd and Todd компаниясын құрып кетті, ал компания Китсон және Лэрд немесе Лэрд және Китсон деп әртүрлі аталатын. Ливерпуль мен Манчестер темір жолы үшін алты локомотивке жасалған тапсырыс Lion локомотивімен басталды, ол бүгінге дейін сақталған. 1858 жылы ол пайдаланудан шығарылып, Мерси доктары мен портына сатылды, онда ол дөңгелектерінен көтеріліп, су соруға қолданылды. 1930 жылы қалпына келтіріліп, Ливерпуль мұражайында сақталады. 1842 жылы Лэрд күткен қаржылық пайданы алмағандықтан серіктестіктен шықты. Кейін Китсонға Исаак Томпсон мен Уильям Хьюитсон қосылып, компания Китсон, Томпсон және Хьюитсон болып аталды. 1851 жылы компания Ұлы көрмеде алғашқы танк локомотивін көрсетіп, алтын медальмен марапатталды. 1858 жылы Томпсон кетіп, фирма Китсон және Хьюитсон болып өзгерді, ал 1863 жылы Хьюитсон қайтыс болғаннан кейін ақыры Китсон және Компания болып аталды. Компания 101 жыл ішінде шамамен 5400 локомотив жасады, оның ішінде британдық темір жолдарына, соның ішінде Мидленд темір жолы, Ланкашир және Йоркшир темір жолы және Оңтүстік-Шығыс темір жолы, сондай-ақ әлемнің түкпір-түкпіріне тапсырыстар орындады. 1855 жылдан бастап көптеген Үндістан темір жолдары ірі клиенттерге айналды. 1866 жылдан бастап Китсон Мэттью Киртли жобалаған Мидленд темір жолының екі рамкалы жүк локомотивтерінің көп бөлігін өндірді және 1869 жылдан бастап Ресей үшін локомотивтер сериясын жасауды бастады. 1884 жылға дейін зауытта Чарльз Алгернон Парсонс OM KCB FRS (13 маусым 1854 - 11 ақпан 1931) жұмыс істеді, ол зымыранмен жұмыс істейтін торпедалар жасаумен айналысты. Китсоннан кеткеннен кейін Парсонс пар турбинасын ойлап тауып, әлемді түгелдей өзгертті. 1886 жылы Китсон өзінің өкілі Э. Джеффриске Виктория темір жолы (Австралия) үшін бес жобаны дайындауға көмектесті, олардың әрқайсысы сыныптар арасында алмастырылатын стандартталған компоненттермен жабдықталған. Бұл локомотивтерді Викториялық колониялық құрылысшылар жасады, бірақ екі данасы Лидстегі Китсонның Эйрдейл құю зауытында салынды және 1888 жылы Мельбурндағы Корольдік көрме ғимаратында өткен Мельбурнның жүз жылдық көрмесіне қойылды, осы үшін фирма Англия сотының бірінші орденін алды. Локомотивтер үлкен 0-6-0 және қала маңындағы 2-4-2T локомотивтері болды. Китсонның дизайны көп жылдар бойы Виктория темір жолына үлкен әсер етті. Китсон 1889-91 жылдары Аргентинадағы Кордова темір жолы үшін 4-6-0 локомотивтерінен үлкен тапсырыс алды, бұл осы типтегі британдық локомотивтердің ең алғашқы үлгілерінің бірі болды.

Китсон-Мейер

Инновация ретінде Роберт Стирлинг ұсынған, кейіннен Китсон-Мейер деп аталатын Мейер локомотивінің негізінде жасалған буыны бар локомотив дизайны болды. Бірінші үшi 1894 жылы Чилиде Anglo Chilian Nitrate & Railway Company үшін, 1903 жылы Родезия үшін және 1904 жылы Ямайка үшін салынған. 50-ден астам локомотив салынды, олардың кейбіреулері 1,5 мың жылдыққа дейін, соңғысы 1935 жылы салынған. Сондай-ақ Анд тауларында тік теміржолдарда жұмыс істеуге арналған бірнеше локомотивтер жасалды, олардың екеуі Чилиде және біреуі Аргентинада сақталған.

Кейінгі тарихы және жабылуы

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Китсон компаниясы белсенді жұмыс істеді, бірақ 1920 жылдары сауда азайды. Эксперименталды Китсон Стилл бу-дизельдік гибридтік локомотиві, бу күшін және ішкі жану қозғалтқышын біріктіре отырып, Йорк пен Халл арасында Лондон және Солтүстік-Шығыс темір жолында (LNER) сынақтан өтті. Бұл локомотив LNER үшін ақы төленген пойыздарды тартты, бірақ Китсон компаниясы оны коммерциялық тұрғыдан пайдалы модельге жетілдіре алмады. Зерттеу және әзірлеу жұмыстарына кеткен жоғары шығындар Китсон & Co компаниясының құлдырауына себеп болды. 1922 жылы Китсон компаниясы Палестина темір жолы үшін Лидда мен Иерусалим арасындағы тік көлбеулерде жұмыс істеуге арналған алты K класты локомотив жасады. Китсонның 1924 жылғы соңғы ірі тапсырысы Лондон және Солтүстік-Шығыс темір жолының 12 жақсартылған "Директор" класындағы локомотивтеріне жасалды. 1934 жылы компания банкроттыққа ұшырады және 1937 жылға дейін басқарушылардың бақылауында жұмыс істеді. 1937 жылы фирма банкроттықтан шығару үшін қайта құрылымдалды. Компания қысқартылып, 1938 жылы локомотивтерді өндіруді тоқтатты. Китсонның локомотивтер құрастыру бизнесіне қатысты үлгілер, суреттер және жақсы қарым-қатынастар Роберт Стивенсон мен Хоторнс компаниясына өткізілді. Китсон компаниясы 1945 жылға дейін локомотивтік құрамдас бөліктерді жеткізіп келді, содан кейін қалған бизнес және өндіріс орталығы J&H McLaren & Co компаниясына сатылды.