Кіріспе

Режиссерлік театр (неміс тілінде режиссердің театры) – режиссерге белгілі бір опера немесе пьесаны сахналау кезінде еркіндік берудің қазіргі заманғы тәжірибесі, осы арқылы автордың бастапқы, нақты ниеттері немесе сахналық көрсетімдері (болған жағдайда) географиялық орын, хронологиялық жағдай, актерлік құрам және сюжеттің маңызды элементтерімен бірге өзгертілуі мүмкін. Мұндай өзгерістер көбінесе нақты саяси мәселені көтеру немесе дәстүрлі түсіндірулерден алшақ қазіргі заманғы параллельдерді көрсету үшін жасалады. Режиссерлік театр қойылымдарында мыналардың бірі немесе барлығы кездесуі мүмкін: Оқиғаны бастапқы орнынан заманауи кезеңге көшіру (тоталитарлық режимде көрсетуді қоса алғанда); Бастапқы сценарийге өзгерістер енгізу; Жарыс, гендер, әлеуметтік тапқа негізделген қанауды көрсететін интерпретациялық элементтерге баса назар аудару. Мысалы, 1976 жылы Байройт фестивалінде Патрис Шеро сахналаған «Нибелунг сақинасы» циклінде Джордж Бернард Шоудың түсіндіруіне сәйкес, 19 ғасырдағы бай капиталистердің жұмысшы табын қанауын әлеуметтік тұрғыдан қарастырған, 19 ғасырдың жаңартылған ортасы қолданылды. Декорацияда абстракциялық стильдің қолданылуы; Сексуалдыққа баса назар аудару; Көбінесе әр түрлі дәуірлер мен орындарды араластыратын костюмдер. Мысалы, Сент-Луис Опера театрының 2010 жылғы Моцарттың «Фигароның үйленуі» және 2011 жылғы «Дон Джованни» қойылымдарын қарастыруға болады, онда кейбір кейіпкерлер 18 ғасырлық киіммен, ал басқалары 20 ғасырдың ортасындағы киіммен сомдалған.

Дау

Региетеатрды қолдайтындар бұрынғы ғасырлардағы туындыларды тек қазіргі заманғы интеллектуалды үрдістерге сай ғана емес, сонымен қатар түпнұсқа авторлары мен либреттистерінің ойға келмеген жағдайлармен және орындармен байланыстыруға ұмтылып, қайта жаңартуға болады деп санайды, осылайша оқиғаны заманауи көрермендерге түсінікті контекстке енгізеді. Соңғы жылдары опера режиссурасының ерекше талаптарын оқып-үйренбеген, тіпті кейбір жағдайларда музыка оқуға да келмейтін, ал ойсыз региетеатрлық клишелердің артында әншілерді психологиялық тұрғыдан басқаруға шамасы жетпейтін ("жұлдызды" режиссерлер, көбінесе кино немесе театрдың басқа салаларынан тағайындалады, олардың қойылымдарында көбінесе артық шок элементтері кездеседі) тағайындаулар, театрлар мен сыншылардың арасында региетеатр терминіне қатысты жалпы түсініксіздікке әкеліп соқты. Оппозициядағылар мұндай продюсерлерді бетке айтпайтындыққа, қарапайымдыққа, сенсациялыққа, нағыз шығармашылықтың болмауына, түпнұсқалық атмосфераның байлығына немқұрайлылыққа, музыканың атқаратын рөлін ескермеуге және өткінші журналистиканың қалауларына құлшынуға айыптайды. Дегенмен, сыншылар көбінесе "нақты" региетеатр қағидаларын қолдану мен дұрыс түсінілмеген региетеатр стереотиптерін бекер пайдалану арасындағы айырмашылықты аңғарады.