Шона музыкасындағы кушаура мен кутсинхира өнері

Кіріспе

Шона музыкасында кушаура – жетекші партия. Кутсинхира партиясымен салыстырыңыз. Кушаураны бірінші партия деп санауға болады, ал кутсинхира әдетте 12 соққыдан тұратын цикл ішінде бір соққыдан кейін келеді. Дегенмен, бұл әрқашан осылай бола бермейді. Сонымен қатар, кейбір партиялар ойналатын орнына байланысты кушаура және кутсинхира партиялары болып табылады. Әдетте, мұндай кушаура кутсинхира жасау үшін бір соққыдан кейін ойналады. Ең стандартты түрінде, кушаура мен кутсинхира партияларын батыс 12/8 өлшемінде төрт циклдің тізбегі ретінде қарастыруға болады, барлық ноталар он екі сегіздік нотаның біріне дәл келеді. Алайда, циклдің басталуы стандартталмаған және әртүрлі аймақтарда, орындаушыларда және музыкалық партияларда әртүрлі болуы мүмкін. Жалпы алғанда, хошоның негізгі соққысы әр үш бөлімге түседі, бұл 4/4 сияқты дыбыс береді. Дегенмен, кушаура немесе кутсинхира партиялары батыстық тыңдаушыларға көбінесе 3/4 партиясы сияқты естілетін нұсқаларда да кездеседі. Бұл жағдайда, номиналды түрде 4/4 және 3/4 болып табылатын екі партия, 12/8 ретінде туындының тұжырымдамасымен біріктірілген полиритмді құрайды және әр 12 сегіздік нотада синхронды болады. Кейбір кушаура партиялары батыс құлағына соққыдан басталатын сияқты естіледі, ал бірінші ноталар соққының өзінде түседі. Кушаура мен кутсинхира партияларының екеуі де оң қолмен ойналатын жоғары сызықтарға ие (мбира дзавадзимудың оң жағында), және бұл сызықтар әр сегіздік нотада кезектесетін ноталардан тұрады. Кушаураның тағы бір ерекшелігі – бұл жоғары сызықты ноталар кутсинхира ноталарына кезектесіп қарсы қойылады, екі ойнаушының оң қол ноталарынан құралған өзара байланысқан жоғары сызықты құрайды. Көптеген нота жазбаларында кушаураның бірінші оң қол нотасы бірінші хошо соққысынан кейін сегіздік нотаға түседі, ал кутсинхира тікелей осы соққыға түседі. Алайда, берілген циклдің басталуы біршама еркін болғандықтан, бұл сипаттама бастаудың осы стандартты түсініктеріне қатысты. Жеке сызықты қарастырғанда, әсіресе сол қолда (төменгі) бөлігінде, циклдің басталуын өзгерту сызықтың модальдық құрылымын өзгертеді. Мысал, Нхемамусасадан (ноталардың батысша жуықтауымен): 1-нұсқа: CCEEAA CCFFAA DDFFAA CCEEGG 2-нұсқа: FFAADD FFAACC EEGGCC EEAACC (бірдей ноталар, әртүрлі цикл бөлімдері). Әдетте, кушаура партиясын ойнаған ойнаушы вариацияларды таңдауда орындауды жетекшілік етеді, ал кутсинхира ойнаушысы осы жетекшілікке сәйкес келетін қосымша партияларды орындауға тырысады. Оң және сол қол үшін де вариациялар бар. Сол қолдың кейбір вариациялары тек сол жақ жоғарғы қолмен ойналады, сол жақ төменгі қолды пайдаланбайды. Оң қолға тән ерекшеліктері – қайталама ноталар, сондай-ақ төмендейтін, бірақ көтерілмейтін сызықтар, мысалы: GGGGEDD GGFEDDBB DDCCBBAA (Taireva, үш төмендейтін сызыққа бөлінген) FFEEDDCCBAGG EEDDCCBBAAGG (Nhemamusasa, екі төмендейтін сызыққа бөлінген). Оң қолда ең көп таралған аккорд – бас бармақпен ойналатын сол жақ кілті және меңзеу саусағымен ойналатын төртінші кілттен құралған октава. Сол қолда бірізді октавалар мен бестіктер жиі кездеседі, ал үштен бірліктердің аккордтарынан бас тартылады, ал сол қолмен толық аккордтар әдеттегі аспаптарда ойналмайды, өйткені тек бас бармақ қолданылады.

In Shona music, the kushaura is the leading part. Compare with the kutsinhira part. The kushaura can be thought of being the first part, with the kutsinhira usually being a beat behind, within a cycle of 12 beats. However, this is not always the case. Furthermore, certain parts are both kushaura and kutsinhira parts, depending on where they are played. Typically a kushaura of this type is played a beat behind to make a kutsinhira. In the most standard form, both kushaura and kutsinhira parts can be conceptualized as a repetition of a sequence of four cycles in a western 12/8 meter with all notes falling exactly on one of the twelve eighth note subdivisions. However the beginning of the cycle is not standardized, and may be different for different regions, players, and musical parts. In general the primary beat of the hosho falls on every three subdivisions, which can result in a 4/4 like sound. However the kushaura or kutsinhira parts also come in varieties that typically sound as a 3/4 part to most westerners. In this case, the two parts, nominally 4/4 and 3/4, combine in a polyrhythm encompassed by the conceptualization of the piece as 12/8, and sync at every 12 eighth notes. Some kushaura parts may sound like they begin with an upbeat to the western ear, whereas the first note actually lands on the beat itself. Both kushaura and kutsinhira parts typically have high lines played by the right hand (on the right manual of the mbira dzavadzimu), and these lines tend to be composed of notes that alternate on every other eighth note. The other defining feature of the kushaura in contrast with the kustinhira is that these high line notes are in alternating opposition to the notes of the kutsinhira, forming an interlocked high line composed of the right hand notes of both players. In many transcriptions, the first right hand note of the kushaura will fall on the eighth note immediately after the first hosho beat, whereas the kutsinhira's will fall directly on this beat—however since the beginning of a given cycle is somewhat arbitrary, this description is context specific to these standard conceptualizations of the beginnings. Viewing a single line, especially in the left hand (lower) part, changing the perceived beginning of the cycle will often change the perceptual modal structure of the line. Example from Nhemamusasa (using western approximation of notes)
version 1: CCEEAA CCFFAA DDFFAA CCEEGG
version 2: FFAADD FFAACC EEGGCC EEAACC (same notes, different cycle divisions)

Typically the player playing the kushaura part leads the performance in choosing variations to play, whereas the kutsinhira player will attempt to follow that lead with complementary parts. Variations exist for both the right hand, and left hand. Some variations of the left hand are almost exclusively played on the upper left manual, entirely avoiding the bottom left one. Typical to the right hand part are repeating notes, as well as descending, but not ascending, lines, for example:

GGGGFEDD GGFEDDBB DDCCBBAA (Taireva, separated into three descending lines)
FFEEDDCCBAGG EEDDCCBBAAGG (Nhemamusasa, separated into two descending lines)

In the right hand, the most common chord is the octave composed of the far left key played with the thumb, and the fourth key, played with the index finger. In the left hand, consecutive octaves and fifths are common, whereas thirds of chords are generally avoided, and chords entirely within the left hand are not played on most typical instruments, because only a single digit, the thumb, is used.

Құтсынхира

Бұл бөлім шона музыкасының бір бөлігін сипаттайды. Юджин, Орегон штатындағы Мәдениет және өнер орталығы туралы ақпарат алу үшін Кутсинхира Мәдениет және өнер орталығына қараңыз. Шона музыкасында кусинхира – бұл келесі бөлік. Кусинхира көбінесе кушаурадан бір соққы кейін қалады. Жалпы айтқанда, кусинхира кушаурамен салыстырғанда көбірек немесе көбінесе ырғақтан шығып ойнайтын бөлік. Әдетте кушаура ойнаушы импровизацияның бағытын белгілейді, ал кусинхира ойнаушы оған ілеседі немесе басқаша жауап береді, әсіресе төменгі немесе жоғарғы регистрлерге қатысты. Содан кейін пайда болатын жоғары және төменгі мелодиялық желілер жеке ойнаушылардың емес, кусинхира мен кушаураның өзара толықтығынан құралады.