Наполеонит: Корсикада табылған диорит түрі. Дөңгелек құрылымы, концентрлі аймақтары, фельдшпар, роговая обманка және пироксен минералдарынан тұрады. Геологиялық зерттеулерге арналған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орбикулярлы құрылымы бар диориттің түрі – Наполеон диориті (осы тас Корсика аралында табылғандықтан оны корсит деп те атайды).
Variety of diorite with orbicular structure
Napoleonite is a variety of diorite (also called corsite because the stone is found in the island of Corsica).
Сипаттама
Наполеон – орбикулярлық құрылымымен ерекшеленетін диориттің бір түрі. Тастың сұр негізі диоритке тән қалыпты көріністе, бірақ диаметрі 1 немесе 2 дюйм болатын көптеген дөңгелек түйіршіктерді қамтиды, олар ақ және қара түсті концентрлі қабаттарды көрсетеді. Бұл сфералардың ішінде де кристалдардың айқын және жақсы байқалатын радиалды орналасуы көзге түседі. Сфераның ортасы көбінесе ақ немесе ақшыл сұр түсті болады және негізінен дала шпатынан тұрады; осы минерал ақшыл қабаттарды құрайды, ал қараңғы қабаттары мүйізбенді мен пироксенге бай. Фелдспат – плагиоклаздың негізгі түрі (анортит немесе байтаунит). Көбінесе дөңгелек болғанымен, сфералар эллипс немесе жартылай бұрышты болуы мүмкін; кейде олар бірімен-бірі жанасады, бірақ көбінесе ірі диориттің шағын бөліктерімен бөлінеді.
Napoleonite is a variety of diorite which is characterized by orbicular structure. The grey matrix of the stone has the normal appearance of a diorite, but contains many rounded lumps 1 or 2 inches in diameter, which show concentric zones of light and dark colors. In these spheroids also a distinct and well marked radial arrangement of the crystals is apparent. The center of the spheroid is usually white or pale grey and consists mainly of feldspar; the same mineral makes the pale zones while the dark ones are rich in hornblende and pyroxene. The feldspar is a basic variety of plagioclase (anorthite or bytownite). Though mostly rounded, the spheroids may be elliptical or subangular; sometimes they are in contact with one another but usually they are separated by small areas of massive diorite.
Қолданылуы
Қиыршық тас кесіліп, жылтыратылғаннан кейін әдемі әрі тартымды әшекей тасына айналады. Ол қағаз салмақтары және басқа да кішкентай әшекей бұйымдарын жасау үшін қолданылған.
When cut and polished the rock makes a beautiful and striking ornamental stone. It has been used for making paperweights and other small ornamental articles.
Сфералық құрылым
Сфероидтық құрылым басқа диориттерде де, Швеция, Ресей, Америка, Сардиния және Ирландия сияқты түрлі аймақтардағы көптеген граниттерде де кездеседі. Дегенмен, ол сирек кездесетін құбылыс, көбінесе граниттік немесе диориттік массаның шағын бөлігінде ғана байқалады, кейде бірнеше шаршы метрлік аймақпен шектеледі. Көбінесе ол шығындының ортасына жақын жерде табылады, бірақ сирек жағдайларда шетіне жақын да кездесе алады. Бұл, әдетте, тау жыныстарын құраушы минералдардың кезең-кезеңмен қайта-қайта кристалдануынан туындайды.
Spheroidal structure is found in other diorites and in quite a number of granites in various places, such as Sweden, Russia, America, Sardinia and Ireland. It is by no means common, however, and usually occurs in only a small part of a granitic or dioritic mass, being sometimes restricted to an area of a few square yards. In most cases it is found near the center of the outcrop, though exceptionally it has been found quite close to the margin. It arises evidently from intermittent and repeated crystallization of the rock forming minerals in successive stages.
Құрылу
Мұндай процеске магманың бір компонентімен қанығуына мүмкіндік беретін толық демалыс жағдайлары қолайлы болар еді. Осының нәтижесінде жылдам кристалдану процесі жүріп, кез келген қолайлы ядрода шөгінділер пайда болар еді, ал қалыптасқан кристалдар өскен беттерінде радиалды түрде орналасуы мүмкін. Содан кейін магма осы нақты заттан айтарлықтай азайды, ал одан кейін басқа түсті аймақ пайда болар еді. Сфералық өсудің ядросы кейде ерте порфирлік кристал, кейде гнейстің кірігіші және т.б. болуы мүмкін, ал көбінесе оның құрамы қоршаған тау жыныстарынан ерекшеленбейді. Сфероидтар жанасқанда олардың ішкі аймақтары ерекшеленіп тұрса, сыртқы аймақтары сегіздік пішініндегі контурлары бар екі денеге ортақ болуы мүмкін. Бұл өсу центрифугалды, яғни ортадан сыртқа қарай бағытталған екенін көрсетеді. Құрамы мен құрылысы жағынан үлкен айырмашылықтарға ие көптеген сфероид түрлері сипатталған. Кейбіреулері апатит, циркон, биотит және мүйізді бленда сияқты тау жынысының алғашқы минералдарынан тұратын жай ғана дөңгелек денелер болып табылады және ешқандай ретсіз орналасуы жоқ. Басқаларында гнейс немесе хорнфель сияқты сыртқы фрагменттер орталық ретінде болады, олардың айналасында бірі немесе бірнеше ақшыл немесе қараңғы аймақтар орналасқан. Кристаллдардың радиалды орналасуы көбінесе өте жақсы болғанымен, ол міндетті түрде кездеспейді. Сфероидтар кейде жалпақ немесе жұмыртқа тәрізді болып келеді, бұл олардың жартылай қатты немесе пластикалық күйде болған кезде магма ағынының әсерінен туындаған болуы мүмкін. Жалпы алғанда, сфероидтар қоршаған тау жыныстарына қарағанда темір-магний минералдарына бай және олардың құрамында көп мөлшерде болады, бірақ кейбір аймақтар кварц пен фельдшпарға өте бай болуы мүмкін. Бір аймақтың минералдары арасындағы графикалық немесе пертиттік өсу жиі кездеседі. Сфероидтардың ені 1 немесе 2 футқа дейін жетеді. Кейбір жағдайларда олардың құрамында кальцит, силиманит немесе корунд сияқты қалыптан тыс компоненттер болуы мүмкін.
Such a process would be favored by complete rest, which would allow of supersaturation of the magma by one of the components. Rapid crystallization would follow, producing deposits on any suitable nuclei, and the crystals then formed might have a radial disposition on the surfaces on which they grew. The magma might then be greatly impoverished in this particular substance, and another deposit of a different kind would follow, producing a zone of different color. The nucleus for the spheroidal growth is sometimes an early porphyritic crystal, sometimes an enclosure of gneiss, et cetera, and often does not differ essentially in composition from the surrounding rock. When spheroids are in contact their inner zones may be distinct while the outer ones are common to both individuals having the outlines of a figure of eight. This proves that growth was centrifugal, not centripetal. Many varieties of spheroids are described presenting great differences in composition and in structure. Some are merely rounded balls consisting of the earliest minerals of the rock, such as apatite, zircon, biotite and hornblende, and possessing no regular arrangement. Others have as centers a foreign fragment such as gneiss or hornfels, with one or more zones, pale or dark, around this. Radial arrangement of the crystals, though often very perfect, is by no means universal. The spheroids are sometimes flattened or egg shaped, apparently by the flow of magma at a time when they were semi solid or plastic. As a general rule the spheroids are more basic and richer in the iron magnesium minerals than the surrounding rock, though some of the zones are often very rich in quartz and feldspar. Graphic or perthitic intergrowths between the minerals of a zone are frequent. The spheroids vary in width up to 1 or 2 ft. In some cases they contain abnormal constituents such as calcite, sillimanite or corundum.