Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хан әулетінің императрицасы (214 жылы қайтыс болды)
Empress of the Han dynasty (died 214)
Фу Шоу (8 қаңтар 215 жылы қайтыс болды) – Қытайдың Шығыс Хан әулетінің императрицасы. Ол Хан әулетінің соңғы императоры Сианьнің бірінші әйелі болды. Ол Сао Вэй мемлекетінің билеушісі Сао Саоға қарсы қастандық ұйымдастыруымен ең көп танылды. Императрица Фу Шоу, император Сианьнің немқұрайлылығына қарамастан, сәтсіз аяқталған Хан әулетінің соңғы қорғаушыларының бірі ретінде дәстүрлі көзқарас бойынша мақталады, осыған қатар Лейди Дун және Императрица Сяньму да еске алынады.
Fu Shou (died 8 January 215) was an empress of the Eastern Han dynasty of China. She was the first wife of Emperor Xian, the last Han emperor. She is best known for initiating a conspiracy against Cao Cao, the ruler of state of Cao Wei. Empress Fu Shou is praised in the traditional point of view as one of the last defenders of the failed Han Dynasty, alongside Lady Dong and Empress Xianmu in contrast to Emperor Xian's negligence.
Отбасылық тарихы және император Сианьмен неке
Фу Шудың әкесі Фу Ван (伏完) болды, ол ерте Шығыс Хань дәуіріндегі сановник Фу Чжанның (伏湛) жетінші буын ұрпағы және Буки маркизі (不其侯) титулын мұрагерлікпен алған адам еді. Фу Ванның әйелі император Хуанның қызы, Ян'ан ханшайымы (陽安公主) болды, бірақ Фу Шудың анасы Ин (盈) есімді болғандықтан, ол Фу Шудың биологиялық анасы емес еді. Фу Ванның Фан (樊) тегі бар әйелі де болған, бірақ оның Ин екені белгісіз. Фу әулеті белгілі конфуцийшіл ғалым Фу Шенгтен тараған. 190 жылы император Сяньды Донг Чжуо батысқа, Чанъань қаласына астананы көшіруге мәжбүрлеген кезде Фу ханым императордың қарындасы болды. 195 жылдың 20 мамырында император Сянь, Донг Чжуоның қол астындағы Ли Цзюэ мен Гуо Сидің бақылауында болғанда, Фу Шуды өзінің императорлық жұбайы етіп тағайындады.
Fu Shou's father was Fu Wan (伏完), a seventh generation descendant of the early Eastern Han official Fu Zhan (伏湛) and the hereditary Marquis of Buqi (不其侯). Fu Wan's wife was Princess Yang'an (陽安公主), a daughter of Emperor Huan, but she was not Fu Shou's biological mother as Fu Shou's mother was named Ying (盈). Fu Wan also had a wife with the family name Fan (樊), but it is not clear whether she was Ying. The Fu family descended from the prominent Confucian scholar Fu Sheng. In 190, as Emperor Xian was being forced by Dong Zhuo to move the capital west to Chang'an, Lady Fu became an imperial consort. On 20 May 195, while Emperor Xian was largely under the control of Dong Zhuo's subordinates Li Jue and Guo Si, he designated Fu Shou as his empress consort.
Императрица ретінде
Император Сянь билігін бір-бірінен кейін соғыс әміршілерінің бақылауында жалғастырғанда, ол және императрица Фу бір-біріне сүйіспеншілікпен қараған сияқты болды, бірақ екеуі де өздерінің билігінің азайып бара жатқанын сезді. 195 жылы император Сяньнің ескі астана Луоянға қайта оралғанда, императрица Фу жібек алып бара жатқанда, оны күзетіп жүрген әскерлер тәркіледі – тіпті оның жеке күзетшілері де өлтіріліп, қаны оған себілді. Луоянға оралғанда, императорлық сарай нашар қамтамасыз етілді. Императрица Фуның өзі аштықтан қауіптенгенін көрсететін ешқандай жазба жоқ, бірақ бірнеше императорлық шенеуніктер аштықтан қайтыс болды немесе қарақшылардың қолынан өлді. 196 жылы Цао Цао келгеннен кейін императорлық сарай материалдық жағынан жақсырақ қамтамасыз етілді, ол император Сяньді және императорлық сарайды бақылауға алды. Цао Цао императорлық астананы Сю округіне (қазіргі Сючан, Хэнань) көшірді. Императрица Фу Цао Цаоның императорлық сарай мен орталық үкіметке үстемдігіне наразы болғандай көрінді. 200 жылдың ақпанында император Сяньнің қарындасы Консорт Донгты, оның әкесі Донг Ченг Цао Цаоны өлтіруге қастандық жасады деген айыппен Цао Цао императордың тілегіне қарсы күштеп өлім жазасына кесті. Консорт Донгтың өлімінен кейін императрица Фу ашуланып, қорқып, әкесі Фу Ванға хат жазып, Цао Цаоны қатыгездікпен айыптады және оны жою жоспарын ойлап табуын өтінді. Фу Ван қорқып, хатқа жауап бермеді, бірақ 214 жылдың соңында императрица Фудың хаты табылды. Цао Цао қатты ашуланып, император Сяньді императрица Фуды тақтан түсіруге мәжбүр етті. Император Сянь қарсылық көрсеткенде, Цао Цао Хуа Синьді және оның жақын көмекшілерін императорлық сарайға жіберіп, императрицаны тұтқындады. Императрица Фу қабырғаның артына жасырынуға тырысты, бірақ Цао Цаоның адамдары оны тауып, сыртқа шығарды. Оны алып келе жатқанда, император Сяньнен оны құтқаруын өтініш жасады, бірақ ол өзіне не болатынын білмейтінін айтты. Ол екі ұлымен бірге (Лиу Фэн анасынан бұрын 200 жылдың 9 тамызында қайтыс болды) және Фу әулетінің 100-ден астам мүшесімен бірге түрмеге жабылып, өлтірілді, ал анасы Леди Ин және тағы 18 адам жер аударылды.
As Emperor Xian continued his reign of being constantly under the control of one warlord or another, he and Empress Fu were apparently in a loving relationship, but both saw their power increasingly becoming minimal. Later in 195, during Emperor Xian's flight back to the old capital Luoyang, Empress Fu was carrying silk, which were seized by soldiers ostensibly protecting her – such that even her own personal bodyguards were killed, and their blood spilled on her. When they returned to Luoyang, the imperial court was poorly supplied and while there is no record indicating that Empress Fu personally was under threat of starvation, a number of imperial officials died of hunger or were killed by robbers. Materially, the imperial court became much better supplied once the warlord Cao Cao arrived in 196 and took Emperor Xian and the imperial court under control. Cao Cao relocated the imperial capital to his headquarters in Xu County (present day Xuchang, Henan). Empress Fu was apparently not happy about Cao Cao's domination over the imperial court and central government. In February 200, Emperor Xian's concubine, Consort Dong, was forcibly executed by Cao Cao against the emperor's wishes after her father Dong Cheng was found guilty of masterminding a conspiracy to assassinate Cao Cao. After Consort Dong's death, Empress Fu became angry and fearful, so she wrote her father Fu Wan a letter accusing Cao Cao of cruelty and implicitly asking him to come up with a plan to eliminate Cao Cao. Fu Wan was fearful and did not act on the letter, but Empress Fu's letter was discovered in late 214. Cao Cao was so angry that he forced Emperor Xian to depose Empress Fu. When Emperor Xian was reluctant to do so, Cao Cao sent Hua Xin and close aides into the imperial palace to capture the empress. Empress Fu tried to hide behind a wall, but Cao Cao's men found her and dragged her out. As she was being taken away, she cried out to Emperor Xian to save her, but his only response was that he had no idea what would happen to him. She was incarcerated and killed along with her two sons (Liu Feng had predeceased his mother on 9 August 200) and more than 100 members of the Fu clan, with her mother Lady Ying and 18 others exiled.
Анекдоттар
"Император Сяньнің тарихнамасы" бойынша, Фу Ван хат жазғаннан кейін оны Сун Ю мен оның жеңістігі Фан Пуға тапсырды. Фан Пу оны Цао Цаоға жеткізді, бұл Сун Юды алаңдатты, өйткені ол өзіне проблема тудыруы мүмкін деп ойлады. Сун Ю Цао Цаоға өзінің қызын император Сяньға үйлендіруді ұсынды. Цао Цао мен Сун Ю осы мәселе талқылағанда, Сун Ю: "Фу императрицаның баласы жоқ" деді. Бірақ Пей Сончжи түсіндірме жазғанда, осы оқиғада Сун Юдың сөзінің логикалық дұрыстығына күмән келтірді. Осы мәтіннің сенімділігіне қатысты мәселелер болғандықтан, Фу императрицаның уланған екі баласы болған-болмағаны белгісіз, және осы екі баланың дүниеге келген күні Фу Ванның қастандығынан кейін болуы міндетті емес.
According to "Chronicles of the Emperor Xian," after Fu Wan had written a letter, he entrusted it to Xun Yu and his brother in law Fan Pu. Fan Pu presented it to Cao Cao, which raised concerns for Xun Yu, fearing that it might bring trouble to himself. Xun Yu advised Cao Cao to marry his daughter to Emperor Xian. During the discussion between Cao Cao and Xun Yu on this matter, Xun Yu mentioned, "Empress Fu has no child." However, Pei Songzhi, when writing annotations, questioned the logic of Xun Yu's statement in this account. Due to the credibility issues with this entire passage, it is uncertain whether Empress Fu indeed had two children who were poisoned, and the birth dates of these two children may not necessarily be after Fu Wan's conspiracy.
Бағалау
Қытай Республикасының тарихшысы Лу Симиан Фу императрицаның өлім жазасына кесілуіне қатысты өзгеше пікір білдірді. Ол Цао Цаоның мәртебесі мен мінезіне қарағанда, Фу императрицаның әкесіне жолдаған сыпайы емес хаты үшін оны жазаламауы мүмкін деп санады. Сонымен қатар, император Сянь Доң Ченгтің қазасы үшін Цао Цаоға ашуын білдірмеген болар (өйткені Доң Ченгтің өзі сенімді адал адам емес еді). Лу Симиан бұл жағдайдың артында "тағы бір себеп" болуы керек деп ойлады, ол маңызды және ресми тарихқа жазылуға лайық емес нәрсе. Ол Фу императрицаның жалпы ахуал үшін шешуші саяси жоспары болғандығын және осы себепті Цао Цаоның әрекет етуден басқа жолы қалмағандығын болжады.
Republic of China historian Lu Simian had a different perspective on the case of Empress Fu's execution. He believed that given Cao Cao's status and temperament, he wouldn't simply harm Empress Fu because of a disrespectful letter she sent to her father. Furthermore, Emperor Xian would not have transferred his anger to Cao Cao just because of Dong Cheng's assassination (Dong Cheng himself wasn't a trustworthy loyalist). Lu Simian thought that there must have been "another reason" behind this case, something significant and not suitable for inclusion in official history records. He speculated that Empress Fu had a comprehensive political plan that was crucial to the overall situation, and therefore, Cao Cao had no choice but to take action.