Кіріспе

Норвегиядағы темір жол желісі

Гардермоен желісі (Gardermobanen) – Осло мен Эйдсволл арасындағы жоғары жылдамдықты темір жол желісі, Лиллестрём мен Гардермоендегі Осло әуежайынан өтеді. Желінің ұзындығы шамамен және Ослоның солтүстік-шығысындағы басты желі ретінде ескі Hoved желісін алмастырды. Ескі Hoved желісі қазір қалалық және жүк тасымалын жүзеге асырады, ал Гардермоен желісі жоғары жылдамдықты жолаушылар пойыздарын және әуежайға жанар май жеткізетін жүк пойыздарын тасымалдайды. Екі желі де Bane NOR-ға тиесілі. Желі 1998 жылы, сол атауды алған әуежаймен бірге ашылды. Оны Flytoget әуежай экспресс пойыз қызметі, сондай-ақ Vy экспресс пойыздары пайдаланады. Бұл Норвегиядағы жалғыз жоғары жылдамдықты темір жол, рұқсат етілген максималды жылдамдығы – . Осло мен Лиллестрём арасындағы желінің көп бөлігі Норвегиядағы екінші ең ұзын темір жол туннелі – Ромерикспортен туннелі арқылы өтеді. Желіні салу туралы шешім 1992 жылы қабылданды, құрылыс екі жылдан кейін басталды. Құрылыс кезінде Ромерике туннелінде асығыс салғандықтан ауыр ақаулар пайда болды, бұл желіге қатысты қатты сынға алып келді. Осының салдарынан туннель желінің қалған бөлігінен бір жыл кейін ашылды.

Тарих

Норвегия Парламенті 1992 жылғы 8 қазанда Шығыс Норвегия үшін жаңа орталық әуежай салу туралы шешім қабылдағанда, әуежайға жердегі көліктің басты түрі теміржол болуы керек деп белгіледі. Бұрынғы әуежай, Форнебу, қала сыртында орналасқан болса, жаңа Осло әуежайы, Гардермоен, қаладан солтүстікке қарай шамамен 50 километр қашықтықта, қазіргі қоғамдық көлік жүйелерінің жете алмайтын жерде салынды. Әуежай құрылысы туралы саяси келісімде шығындар салық төлеушілердің есебінен төленбеуі тиіс екені айтылды. Осының нәтижесінде, әуежайдың барлық құрылысы Норвегия Әуежай Әкімшілігінің еншілес компаниясы – Oslo Lufthavn AS арқылы алынған несиелер есебінен қаржыландырылды. Осы принцип әуежай теміржол желісіне де қатысты. Норвегия мемлекеттік теміржолдары (NSB) 1992 жылғы 24 қарашада желі құрылысын жүргізу үшін NSB Gardermobanen AS еншілес компаниясын құрды. 1996 жылы NSB Gardermoen компаниясы жаңа желіні пайдаланатын қалалық және қалааралық пойыздардан жылына 100 миллион норвегиялық крона төлеуді күтетінін мәлімдеді. Акершюс округінің саясаткерлері жолаушылардың жаңа теміржол үшін қосымша төлем жасауының дұрыс еместігін айтты. Алғашқы есептеулер көрсеткендей, бұл Ослодан Эйдсволлға дейінгі бағаны шамамен екі есеге арттырады, және жолаушылар бағытына қарай әртүрлі тарифтермен жүреді. Акершюс округіндегі автобустарға жауапты Stor Oslo Lokaltrafikk компаниясы NSB бағаларына әсер ете алмайтынын, бірақ маршрут бойынша қосымша төлемсіз автобустық қызмет ұйымдастыру мүмкіндігін қарастырып жатқанын мәлімдеді.

Құрылыс

Темір жол құрылысы 1994 жылдың 1 тамызында басталды. Сондықтан, толығымен жаңа темір жол салу қажет болды; ол Лиллестрёмге дейін аралық темір жолды айналып өтіп, туннель арқылы өтіп, солтүстікке қарай әуежайға және одан әрі Эйдсволлға дейін жалғасатын еді. Гардермоен желісі Норвегияда жоғары жылдамдықты темір жол салудың екінші талпынысы болды. Біріншісі – Скиден Моссқа дейінгі Øстфолд желісі. Алайда, қысқа қашықтықтар мен пойыз паркінің шектеулеріне байланысты, одан артық жылдамдыққа жету мүмкін болмады. Сондықтан Гардермоен желісі Норвегиядағы алғашқы нағыз жоғары жылдамдықты темір жол желісі болды. Норвегияда бір рельстік жолдың басымдығына байланысты Гардермоен желісі корольдіктегі екі рельстік жолдың жалпы ұзындығын 50%-дан астамға ұлғайтты. Ағып жатқан жерлерді жабу үшін Rhoca Gil заты қолданылды, бірақ ол тиісті жұмыс істемеді. Ол полимерленбей, ағып жатқан жерлерді тоқтатуға қоса, айналағы ортаны акриламидпен ластады. Ағып жатқан жерді жабу және залалсыздандыру процесі туннель құрылысын бір жылға кешіктірді; ол алғаш рет 1999 жылдың 22 тамызында ашылды. NSB Gardermobanen мен құрылыс компаниясы арасындағы қақтығыстар салдарынан қосымша қиындықтар туды. Кері перспективадағы сараптар 1995 жылы қарастырылуы тиіс оқиғалар кезінде бақылау және есеп беру процедураларының болмағанын көрсетті, бірақ олар ешқашан қабылдана қойған жоқ. Туннель құрылысының салдарынан шамамен алпыс үй зардап шекті. Көлік және байланыс министрлігі жүргізген бағалау бойынша, ағып жатқан жерлерді жабуға 500 миллион норвегиялық крона жұмсалды, бірақ есепте тиімсіз инженерлік процедураларға байланысты бұл ақшаның ысырапқа салу болғаны айтылды. Сол есепте темір жол құрылысын жоспарлау мен ұйымдастыру да сынға алынды.

Операциялар

Темір жол Vy, Flytoget және SJ компанияларының жолаушылар тасымалы қызметтері үшін, сондай-ақ әуежайға реактивті отын тасымалдайтын жүк пойыздары үшін қолданылады.

Әуежай экспресі

Flytoget әуежайы экспресс пойыз қызметі Гардермоен желісінің ең ірі пайдаланушысы болып табылады, сағатына Осло орталық станциясынан Осло әуежайына алты рейс жұмыс істейді. Пойыздар Гардермоенге дейін ғана жүреді, соңғы солтүстік 16 шақырымдық бөлігіне емес. Қызмет 16 Type 71 үш вагонды пойыз құрамымен қамтамасыз етіледі, олар 2007 жылы 5,4 миллион жолаушыны тасымалдады. Осло S станциясына тікелей қатынас 19 минутқа созалады. Рейстердің жартысы Лиллестрёмде тоқтайды, содан кейін Осло орталық станциясынан Аскер станциясына дейін жалғасады. Flytoget компаниясы Осло әуежайына құрлық көлігімен жүзеге асырылатын тасымалдау нарығында 34% үлеске ие.

Ви

Vy (бұрынғы NSB) Ослодан солтүстікке қарай аймақтық пойыздар үшін Gardermoen желісін пайдаланады. Желіде екі аймақтық қызмет жүзеге асырылады: Драммен мен Лиллехаммер арасындағы R10 қызметі, Скиен/Ларвик пен Эйдсволь арасындағы R11 қызметі, сондай-ақ Конгсберг пен Эйдсволь арасындағы L12 жергілікті қызметі. R10 және R11 қызметтері 74 типтес локомотивтермен, ал L12 желісі 75 типтес локомотивтермен қамтамасыз етіледі. Екі локомотив те жұмыс істеуге қабілетті. Желінің ең оңтүстік бөлігі Конгсвингер желісіне бағытталған қала маңындағы пойыздармен пайдаланылады. Бұл пойыздар Лиллестрёмде Gardermoen желісінен бұрылады. Сонымен қатар, Hoved желісі бойынша Дальға қарай жүретін қала маңындағы пойыздар да Лиллестрёмге дейін Gardermoen желісін пайдаланады.

Басқа қызметтер

Oslo S-ден Eidsvoll-ге дейін созылатын Hoved Line параллель желісі болғандықтан, кейбір пойыздар осы желіні пайдалануға мүмкіндік алады. Бұл әсіресе кейбір қалалық пойыздармен және барлық жүк пойыздарымен орындалады. Бір ғана ерекшелік – әуежайға авиациялық отын тасымалдайтын пойыздар, олар міндетті түрде Клофтадан Гардермоен желісін пайдалануы керек. Бұл қызметті CargoNet ұсынады. Швеция мемлекеттік теміржолдары SJ, өздерінің SJ 3000 және Rc6 локомотивтерімен қалааралық қызметтерін Гардермоеннің оңтүстік бөлігінде іске асырады. Бұрын бірнеше жыл бойы SJ мен NSB бірлескен кәсіпорны Linx, өзгертілген X2 вагондарын пайдаланып осы қызметті атқарды, бірақ кейін компания таратылды. SJ сондай-ақ Тронхеймге күніне 5 экспресс рейсін толық желі бойынша жүргізеді, олар 73-ші типтегі еңкейтілген электрлік пойыз және El 18 локомотивтерімен тартылатын вагондардан тұрады. Көпірдің күлдіреуіне байланысты Тронхеймге тікелей пойыз қатынасы азайды, олар Рёрос арқылы айналып өтетін 76-шы типтегі екі режимді пойыз бірліктерімен жүзеге асырылуда.

Станциялар

СтанцияҚашықтықАшылғанОсло орталық станциясы0.00 км1854Lillestrøm20.95 км1854Осло әуежайы51.85 км1998Eidsvoll Verk63.30 км1998Eidsvoll67.51 км1998