Кіріспе

Грузин балеринасы және көркемдік жетекшісі Нина Ананияшвили (туған: Нино Ананияшвили, ; 19 наурыз 1963 жылы туған) – грузин балеринасы және Грузия мемлекеттік балетінің көркемдік жетекшісі. Daily Telegraph газеті оны барлық уақыттағы он екі ең ұлы балеринаның бірі деп сипаттады, ал 2002 жылы АҚШ-тың Dance Magazine журналы оны «Жылдың үздік балеринасы» деп атады. Ананияшвили ондаған жылдар бойы советтік, орыс және грузин балет өнерінің көрнекті тұлғасы болды. 1987 жылы, темір қоршау құлағанға аздай уақыт қалғанда, New York Magazine журналының бір рецензенты оны «Большой театрының «Жизель» балеріндегі ең жақсы орындаушы – ол бас рөлде немесе вилилер патшайымы рөлінде болсын» деп мақтады. 2014 жылы оның 1991 жылы Большой балетімен қойған «Жизель» балеріндегі өнері туралы фильм шықты.

Ерте өмір және тәрбие

Нина Ананияшвили Грузияның Тбилиси қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Гедеван, ағалары Георгий мен Леван геологтар, ал анасы Лия Гоголашвили – филолог болған. Ол денсаулығы нашар бала болғандықтан, 4 жасында ата-анасы оның денсаулығын жақсарту үшін мұзға сырғанауды үйретті. 10 жасында ол өз жасындағы Грузия чемпионы атанды. Би оқытушысы оның мұзда қалай қимылдағанын, әсіресе оның тепе-теңдігін және қолдарын қалай пайдаланғанын байқап, оған конькиде «Өлі аққу» биін орындауды ұсынды. Содан кейін оқытушы Нинаны театрға алып барып, сахнада орындағанда киетін қауырсынды костюмды көрсетті, дәл Майя Плисецкая сияқты, Болшой театрының балеринасы киетін костюмді. 1969 жылы Ананияшвили Грузия мемлекеттік хореография институтына түсті. Тамара Выходцева оның алғашқы ұстазы болды. Сонымен қатар, ұлы Вахтанг Чабукиани да кішкентай Нинаны қанатына алды. Оның үлгерімі соншалықты таң қалдырды ki, Мәскеу хореография институтының оқытушылары оның ата-анасын Нинаны онда оқуын жалғастыруға көндірді. 1976 жылы ол Мәскеу хореография институтына түсті, онда Наталья Золотова оның негізгі ұстазы болды. 1980 жылы ол мектепте «Коппелия» қойылымында сахнада алғаш рет өнер көрсетті. Бітірген соң 1981 жылы Болшой театрына қабылданды.

Балет мансабы

Үлкен театрдың ең үздік ұстаздары – Раиса Стручкова мен Марина Семенова Нинаны оқытты. 1982 жылы, әлі де кордебалет мүшесі болғанымен, ол Германиядағы гастроль кезінде компаниямен бірге "Лебедь көлінде" Одетта/Одил ролінде алғашқы басты рөлін ойнады. Сол жылы ол алғаш рет шетелдік балет труппасымен, Канаданың Альберта балетімен өнер көрсетті. 1983 жылы ол солист дәрежесіне көтеріліп, туған қаласы Тбилисиде алғаш рет кәсіби биші ретінде өнер көрсетті. Ақырында ол прима-балерина дәрежесіне жетті. Ол Андрис Лиепамен бірге 1988 жылы Нью-Йорк Сити балетімен қонақ биші ретінде шыққан алғашқы совет бишісі болды (ол жерде "Раймонда вариациялары", "Аполлон" және "C-дағы симфония" билерін орындады). Кейінгі жылдары Нина Ананияшвили халықаралық балет жұлдызына айналды. Ананияшвили сондай-ақ Дания Корольдік балетімен өнер көрсеткен алғашқы совет балеринасы болды, және даттық мастер, ұлттық қазына саналатын Август Бурнонвилльдің "Ла Сильфид" және "Наполи" сияқты туындыларында билегені үлкен жетістік деп есептелді. Мансабында ол әртүрлі елдердің көптеген балет театрларында өнер көрсетті (көптеген жерлерде ол қонақ артист ретінде өнер көрсетті): Болгария, Дания, Аргентина, Финляндия, Грузия, Германия, Венгрия, Италия, Жапония, Монако, Норвегия, Португалия, Ресей, Сербия, Швеция, Ұлыбритания және Америка Құрама Штаттары. 1986 жылы, халықаралық қатынастардағы шиеленіс салдарынан болған ұзақ үзілістен кейін, Большой бишілеріне қайтадан Батыс елдеріне гастрольдеуге рұқсат берілді. Ананияшвилидің Лондондағы "Раймонда" қойылымы көрермендер мен сыншылар тарапынан зор қуанышпен қарсы алынды. Сол жыл оның мансабындағы шешуші кезең болды. Михаил Горбачевтің саясатының нәтижесінде 1986 жылдан бастап Совет Одағынан тыс жерлерде қонақ ретінде өнер көрсетуге рұқсат алды (Perestroika және Glasnost туралы қараңыз). Ол бірнеше конкурста жақсы нәтижелер көрсетті: 1980 жылы Болгарияның Варна қаласында өткен 10-шы Халықаралық балет конкурсының кіші топта Алтын медалін жеңіп алды; 1981 жылы ол Андрис Лиепамен бірге Мәскеудегі 4-ші Халықаралық балет конкурсының кіші топта Гран-при жеңіп алды (Андрис Лиепа сол жерде Алтын медаль алды). 1985 жылы ол Мәскеудегі 5-ші Халықаралық балет конкурсының үлкен топта Алтын медалін жеңіп алды; 1986 жылы ол Андрис Лиепамен бірге Джексон, Миссисипи, АҚШ-та өткен 3-ші АҚШ Халықаралық балет конкурсында Гран-при жеңіп алды. 1993 жылы ол Америка балет театрының бас бишісі болды, ал 1999 жылы сол дәрежеде Хьюстон балетіне қосылды. Ол Бостон балетімен компанияның ресейлік-американдық қойылымында "Лебедь көлінде" дебют жасады. Талантты стилі мен сирек кездесетін драмалық қабілеті Нина Ананияшвилиді қазіргі заманғы ең танымал бишілердің біріне айналдырды. Жаңа тағайындалған грузин президенті Михаил Саакашвили ұлттық мақтанышпен күресу мақсатында компанияны қайта құру үшін Ананияшвилиге мемлекеттік қолдау уәдесін берді. Ол келісіп, Ресейден (соңында Большой балеттен) шығып, Тбилисиге оралды. 2004 жылдың қыркүйегінен бастап Грузияның Ұлттық балет ансамблінің көркемдік жетекшісі болып жұмыс істейді. Көптеген бұрынғы әріптестерінен көмек алып, компанияның репертуарын кеңейтіп, Ананияшвили Мемлекеттік балеттің жаңа өркендеуіне үлкен үлес қосты. 2006 жылдан бері ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Мыңжылдық даму мақсаттарының ұлттық ізгі ниет елшісі болып табылады.

Жеке өмір

1988 жылы Ананияшвили грузин дипломаты Григол Вашадзеге үйленді. Олардың Елена есімді бір қызы бар. 2006 жылғы 23 қарашада ол Грузия президенті Михаил Саакашвилидің кіші ұлы Николоз Саакашвилидің крест анасы болды, ал Украина президенті Виктор Ющенко баланың крест әкесі атанды.