Кіріспе

Украиналық дін қызметкері және тарихшы (1882–1972)

Митрополит Иларион (дүниелік аты Иван Иванович Огиенко; Іван Іванович Огієнко; 2 қаңтар (14 қаңтар), 1882 жылы Брусилив, Киев облысы – 29 наурыз 1972 жылы Виннипег, Манитоба, Канада) – украин православие дін қызметкері, тіл білімі маманы, шіркеу тарихшысы және украин мәдениетінің тарихшысы. 1940 жылы ол Яблечнадағы Әйгілі Онуфрий монастырының архимандриті болды; 1940 жылы Чельм епископы болды; 1944 жылы Чельм және Люблиннің митрополиті болды (Подляски), ал 1951 жылы Канада украин православие шіркеуінің приматы болды. Ол украин саясатында да белсенділік танытты, революция кезінде де, содан кейін эмиграцияда да.

Ерте өмір

Иван Охиенко Украинаның орталық бөлігінде (Киев губерниясы) дүниеге келген. 1900 жылы Киев әскери дала фельдшерлік мектебін бітірді, онда орыс ақыны Демьян Бедныймен бірге оқыған. Кейін Охиенко Киев университетінде білім алды, онда Владимир Перетцтің жетекшілігімен славян филологиясын зерттеді. 1915 жылға қарай ол осы университеттің оқытушысы болды және революция кезінде жоғары білімді украин тіліне көшіру ісіне белсенді қатысты. 1919 жылы Украина Халық Республикасының Білім министрі қызметін атқарды. Петлюра әскерлерінің жеңіліске ұшырағаннан кейін, Петлюрамен бірге Польшаның Тарнув қаласына эмиграцияға кетті. Ол соғыстар аралығында Польшада тұрып, эмиграциядағы Украина Халық Республикасы үкіметінде белсенді болып қала берді. 1932 жылға дейін Варшава университетінің православие теология факультетінде оқытты, бірақ поляк ұлтшылдарының саяси қысымы салдарынан жұмысынан босатылды.

Епископ

1937 жылы Охиенко әйелі Доминиканың қайтысынан кейін жесір қалды. 9 қазан 1940 жылы Охиенко Яблечна православие монастырында Митрополит Дионисий (Валединский) қолдарынан монахқа тоналды және Иларион есімін алды. 20 қазан 1940 жылы Даниил төбесінде өткен Украина православие епископтарының Челм жиналысында Иларион (Охиенко) Челм және Подлясье епископы болып сайланды. Оның рукоположениесін Митрополит Дионисий (Валединский), Прага архиепискобы Савватий (Врабек) және Люблин епискобы Тимофей (Среттер) жасады. Қызыл Армияның шабуылына байланысты ол батысқа қашып, 1947 жылы Батыс Канададағы Виннипегке қоныстанды, соонда Украина Православие Шіркеуінің Канада Митрополиті болды. Өмірінің ұзақ жылдарында Охиенко шіркеу қызметімен қатар, украин мәдениетінің басқа да салаларына ғылыми еңбектерімен үлес қосты.

Саяси қызмет

Революция кезінде саяси орталықшыл болған Охиенко Украинаның Социалистік федералистер партиясының мүшесі еді. Ол шіркеуді қарапайым халыққа жақындатуға, ғылымның жетістіктерін кеңінен таратуға және әдеби тіл мен қарапайым тіл арасындағы қашықтықты қысқартуға ұмтылған халықшыл болды. Өз діні Шығыс православиесіне берілгендіктен, оның кейбір еңбектерінде католиктерге қарсы пікірлер кездеседі, бірақ ол Мәскеудің діни немесе саяси талаптарына ешқашан мойын бұрмады (Мәскеу патриархатын қараңыз) және 1972 жылы қайтыс болғанға дейін Украина шіркеуінің автокефалиясын және Украинаның саяси тәуелсіздігін қатты қолдады.

Охиенко Киелі кітабы

1917 және 1940 жылдар аралығында ол Киелі кітапты украин тіліне аударуды жүзеге асырды, бұл аударма 1958 жылы жарық көрді. Оның Жаңа өсиеттің басындағы Евангелиялардың аудармасы 1937 жылы, ал Жаңа өсиеттің қалған бөлігі мен Псалмдері 1939 жылы жарық көрді. Оның украин тіліне жасаған аудармасы қазіргі таңда ең көп қолданылатын аударма болып табылады, ал 1995 жылдан бастап Украин Библия қоғамы оны көптеп басыла бастады. Осыған дейін оның аудармасы көбінесе АҚШ, Канада және Батыс Еуропа елдерінде жарияланған.